Galicia, a guerrilla temprana

Benigno Andrade García "Foucellas", quizais
o máis coñecido dos guerrilleiros galegos

Traducción Estación Atlántica

Diagonal - Imanol 19/10/15

Debido ao triunfo fascista en terras galegas nos primeiros días da guerra civil, moitos republicanos de variada ideoloxía víronse obrigados, uns a ocultarse, outros a botarse ao monte, outros conseguiron chegar ata a veciña Asturias para loitar a favor da Republica, outros foron obrigados a alistarse no exército fascista e outros moitos foron apresados e/ou executados. Trataremos de seguir o rumbo aos libertarios que se botaron ao monte tanto no chamado periodo de fuxidos como no de guerrilleiros sen entrar a discutir si de verdade houbo tantas diferenzas entre un e outro.

Unha das primeiras noticias que temos é a morte en enfrontamento armado do cenetista Alejandro Costas Fernández o 13-8-1936 en Soutelo-Salceda de Caselas, dous días despois aparece o cadáver tiroteado no monto do Foxo do libertario coruñés Ramón Ponte Rivas . O 24 de decembro dese ano, nunha batida pola Sierra de Galleiro son abatidos tres libertarios dos que descoñecemos máis datos. Manuel Bergantiños Pouse foi capturado nas proximidades da Coruña en marzo de 1937 e fusilado en outubro do mesmo ano. Tamén en durante o ano 37 foron asasinados nos montes de Viveiro Balbino Gómez Rodríguez en marzo e posteriormente Candido Soto Gómez. O 25-6-1937 é abatido tras un enfrontamento armado o cenetista Alfonso Pérez Cornejo no monte Tureira, formaba parte dunha cuadrilla de fuxidos. Sabemos que estiveron fuxidos pero descoñecemos o que a sorte lles deparó aos libertarios de Almeiras José Castro Seijo e José María Galán Becerra do mesmo xeito que ao veciño de Casal Nicolás Uzal Campos.

Gráfico explicativo sobre voaduras de ferrocarril difundido en Galicia

Nas illas Cies andaron fuxidos un grupo de 7 ou 8 persoas ata ben entrado 1937, a maioría destacados cenetistas da zona, á espera dun barco que os sacase de alí, que finalmente non chegou. Entre eles Antonio Ferrari  Rodal 'O Carabelo', Antonio Fernández Ferrari 'O Amaro', Bernardo Lemos González e Manolo Soliño Soliño 'Carolitos', destes, os dous últimos foron asasinados nas illas, 'O Amaro' entregouse meses despois e 'O Carabelo' entregouse logo de finalizada a guerra.

O 4-11-1937 trala caída da fronte asturiano, e a súa volta a terras galegas, un numeroso grupo de combatentes do batallón 219 Galicia, que estaban dirixidos polo libertario José Moreno Torres tivo un grave enfrontamento no porto do Acebo (Fonsagrada) con gardas civís e falanxistas, no que perderon a vida o propio José Moreno e 12 dos seus compañeiros. José Moreno botouse ao monte en xullo, estando fuxido ata decembro de 1936, cando puido saír de Galicia en compañía doutros 22 anarquistas a bordo de 'A Libertaria', desembarcando en Xixón e alistándose ao Batallón Galicia. Unha vez caído a fronte norte, xunto a unha quincena de cenetistas da súa unidade, deciden volver polo monte desde Xixón onde se atopaban, ata Galicia. Xunto a el, Manuel Bugallo Lois, Jaime Machicado Llorente, Jesús Martínez Castro, Maximino Martínez Fernández, Odilo Masid Masid, Emilio Novás Naya, Manuel Ramos Escariz, Luís Rafael Villar Sánchez e posiblemente Julián Carballo Gómez, Moisés Erguido Blanco, Víctor Paradela Ríos e Julio Roca Gantes. A noite do 29 ao 30 de outubro chegan ata o porto do Acebo, onde fixeron dous grupos e durmiron en senllas cantinas. A que estaba máis penetrada en Galicia foi asaltada por un numeroso contingente de falanxistas e gardas civís, sorprendendo ao grupo de nove que alí se atopaban, sendo apresados e executados. O outro grupo, alertado polos disparos, entabló combate cos asaltantes, matando ao falanxista Emilio Villar. Finalmente, nos días posteriores, foron capturados e executados Manuel Bugallo, Julián Carballo e José Moreno. Tamén foi capturado Julio Rocas, aínda que descoñecemos a súa sorte. Os únicos que conseguiron saír ben librados foron Moisés Ergueito e Víctor Paradela.

Libertarios fuxidos en "A Libertara". Morenos Torres e
outros compañeiros de fuga morrerían despois na emboscada
do Acebo

Desde o triunfo do golpe de estado, bótanse ao monte a partida dirixida polo anarquista Manuel Prado Pereira 'Lolito' quen van funcionar polos alrededores de Gondomar (Pontevedra), a parte de 'Lolito', a partida conta con outros 5 membros. Ademais de varios roubos a man armada, dedicábanse a acosar a delatores da zona. Sabemos que en febreiro de 1938 acabarán coa vida dun tratante de madeira portugués en Priegue-Panxón por consideralo informador da garda civil. Esta partida funcionará ata finais de ano, en novembro, tras un enfrontamento armado nas proximidades de Vigo serán detidos catro dos seus membros, pouco despois serao o propio Manuel Prado en Baiona, sendo posteriormente executado. Sabemos da participación nesta partida, polo menos temporalmente de Francisco Pintado Pérez.

Tamén desde xullo do 36 levaban ocultos no monte o grupo encabezado polos ácratas Víctor Romero Pazo 'Zorrilla', José Fernández Álvarez 'Severo' e José Alonso Álvarez 'Berzas'. Algunhas das noticias que coñecemos sobre eles é que o 27-3-1939 asaltan 5 domicilios en Lameiro-Sárdoma, tres días máis tarde, 3 domicilios en Salgueira-Sárdoma. Finalmente, o 4 de abril, nas proximidades de Vigo, tras un enfrontamento coa benemérita, resultan abatidos 'Severo' e 'Berzas'.

Pola zona de Vilagarcía de Arousa, durante os anos da guerra civil rexistráronse diversos sabotajes contra o alumado público e as vías de comunicación, entre os saboteadores, atopamos aos libertarios José Vidal Bugallo 'Robles' ou Ramón Díaz Hermo.

De Cervantes, Lugo, era a partida familiar dirixida polo libertario Abelardo Gutiérrez Alba, quen trala caída da fronte norte e regresar á súa terra, botouse ao monte xunto aos seus irmáns Jovino e Baldomero, a súa irmá Domitila, a súa nai Consuelo e un irmán desta última chamado Segundo. A maior parte de ell@s acabarían engrosando as filas da federación de guerrillas uns anos máis tarde. Tamén acabou engrosando as filas da federación Eduardo Pérez Veiga 'Tameirón' outro dos derrotados trala caída da fronte norte e que tamén dirixiu unha pequena partida polas terras do sur de orense.

O guerrilleiro cervantino Abelardo Gutiérrez Alba

No verán de 1939, un grupo formado polos anarquistas José Garrido Pasandín e o seu fillo Eduardo Garrido Otero, Amador Domínguez Pan e José Seijo Don eliminan ao axente do SIMP José Barcia Rioboó, no término de Gándara. José Garrido e o seu fillo serán detidos e posteriormente executados, mentres que os seus compañeiros terán unha prolongada carreira nas guerrillas galegas.

Na partida do comunista 'Patitas' que actuaba polas proximidades do Ferrol, atopamos aos libertarios Juan Ares López 'Pallares', Francisco Barcia Casanova 'Paco da Casanova', Jesús López Ardao 'O de Someiro' de quen sabemos que atentou en novembro de 1944 contra o falanxista José Rodríguez 'O Lugués' en Campolongo, Ramiro Martínez López 'Zapateiro' e Victor Bértalo.

Na partida pontevedresa de 'Os Maletas' atopamos a José Luís Quintas Figueroa 'Quintas'.

José Luis Quintas Figueroa "Quintas"

Na zona fronteriza da Raia descubrimos ao militante confederal Juan Salgado Ribeiro, 'O Juan'.

O que posiblemente fose o guerrilleiro máis coñecido de terras galegas, Benigno Andrade García 'Foucellas' era militante libertario aínda que posteriormente foi moi influído polo PCE, montou unha partida na que tamén atopamos a cenetistas como Antonio Sánchez Veiras 'Antonio Varela', Basilio Calvar Solla 'O Roxo de Domaio', Jesús Lavandeira Pérez 'Ladrillo', Andrés Pérez Lavandeira ou Joaquín Sánchez Patiño. Este grupo movíase pola zona de Curtis.

A partida dos irmáns Rodríguez González, Antonio e Eulogio, supuestamente capitaneada polo primeiro deles, ambos libertarios, aos que tamén acompañaba Salvador Gil Moure 'Carolo' e un tal Justo. Este grupo funcionou durante os primeiros 40 pola zona de Chantada e Carballedo. A garda civil acusounos entre outras cousas do asasinato dun capitán de aviación na estrada de chantada a Monforte, de causar outras dúas vítimas na estrada que leva a Orense e do asalto a un coche de feiras. Antonio e Eulogio participarán posteriormente na invasión do val de Arán encadrados na 21ª brigada e despois no AGLA.

Os irmáns Eulogio, Antonio e Custodio Rodríguez González

Dos seguintes guerrilleiros libertarios, coñecemos os nomes pero non temos datos relevantes sobre as súas partidas nin zonas de actuación, Antonio Alejandre Ramos, Antonio Calviño actuaba pola zona ourensá de Alláriz, foi apuñalado por detrás en 1953, Daniel Calvo Rodríguez, abatido pola garda civil o 19-7-56, hai un Dá Silva, que poida que fose José Dá Silva Bartomeu 'Moreno', pero non podemos confirmalo, Antonio González Pérez 'Tono' estivo tres anos no monte, ata 1939, entón pasou a Francia, anos despois estaba como guía confederal na zona de Euskadi, (tamén exerceu de mugalari Juan Romeu Ramos), Eusebio González Pedreira, José Liró Louro 'Pepe o Cocheiro', José López Chao, Juan Mosquera Vázquez, Eduardo Rego Álvarez, Santiago Rey, José Rosende Calvo 'Negro' e Cándido Soto Gómez.

Integrados nas diversas agrupaciones do Ejercito Guerrilleiro de Galicia dirixido polos comunistas, atopamos a varios militantes confederales, entre eles, Benigno Andrade García 'Foucellas', Francisco Barcia Casanova 'Paco dá Casanova', Claudio Díaz Milía 'Manolete', Manuel e José María Díaz Pan 'Rogelio' e 'Jaime' respectivamente, Amador Domínguez Pan 'José Pimentel', Gregorio Dopico Fernández 'Bolichero', Jesús Iglesias Escourido 'O Tizón', Jesús Lago Díaz, José López Ardao 'O de Someiro', Elías López Armesto 'Pajaro', Vicente López Novo 'Rufino', José Pedreira de la Iglesia 'Queimarán', Ceferino Rodríguez Arias 'Bailarín', Juan Salgado Rivero 'O Juan', José Santiago Temprano 'Henares' e José Seijo Don 'Ramón'.

José Pedreira de la Iglesia "Queimarán".

Integrados na plural Federación de Guerrillas León Galicia, atopamos aos libertarios galegos Eduardo Pérez Vega 'Tameirón', Abelardo Gutiérrez Alba, Antonio López Fernández 'Corchas' e Ceferino Rodríguez Arias 'Bailarín'.

Noticia sobre os combates entre guerrilleiros e gardas
en Cambedo en 1946

Fontes: O movemento libertario en Galiza. 1936-1976 (Dionisio Pereira e Eliseo Fernández), Terra e tempo Nº 163/170 (vvaa), Entremontes Nº 3 (vvaa), Enciclopedia histórica del  anarquismo español (Miguel Iñiguez), Proceso e morte de Luís Nodar (Juan Sobrino e Manuel Domínguez), A represión franquista en Galiza , actas do congreso dá memoria Narón 2003 (vvaa), O batallón Galicia nº 19 (Eliseo Fernández), http://losdelasierra.info/  e  http://vitimas.nomesevoces.net/gl/

Galiza e a revolución de outubro de 1934

Detidos durante a revolta de outubro do 34

Manuel Mera - Sermos Galiza 13/10/14

Este mes cúmprense 80 anos do movemento revolucionario de 1934, que tivo especial relevancia en Asturias, e certa repercusión en Cataluña e Euskadi. Moitos historiadores coidan que este feito é o principal antecedente do levantamento militar de 1936 e da ditadura franquista. A revolta foi consecuencia da designación do novo goberno presidido por Lerroux, onde se integraban tres membros da CEDA, considerada unha forza fascista, e dirixida por Gil Robles. A esquerda valorou esta decisión como a constatación de que se pretendía desandar todo o avanzado dende a proclamación da Segunda República, e así o veu asemade unha parte considerábel do nacionalismo.

 

A folga revolucionaria encetou o 5 de outubro. En Madrid producíronse asaltos aos cuarteis. A revolta sería controlada axiña cun saldo de varios mortos e feridos e 400 persoas detidas, aínda que o paro duraría, como noutras zonas do Estado, máis dunha semana. Presidida por Compays, e con hexemonía de Esquerra Republicana, a Generalitat de Catalunya decidiu apoiar o 6 de outubro o movemento revolucionario e proclamar o Estado Catalán e a República Federal Española. Ese mesmo día, Lerroux anunciou por radio a declaración do estado de guerra en todo o Estado español. O 9 de outubro, La Vanguardia informaba do confronto armado a noite do 6-7 de outubro entre as forzas da República e da Generalitat, e a capitulación desta última, despois duns 20 disparos de canón contra a sede do Goberno Catalán. Comezaban os xuízos sumarísimos. Un día despois, o Congreso aprobaba unha lei que restablecía a pena de morte e afirmaba controlar a situación. 

 

A revolución en Asturias acadou unha grande dimensión social e eco internacional. Corenta pobos da conca mineira, así como a cidade de Oviedo, foron tomados pola UHP (Uníos Hermanos Proletarios) integrada pola CNT e a UGT. O Goberno convocou 40.125 recrutas a filas e procedeu contra os rebeldes con total dureza, alentado por Gil Robles. A represión do movemento estivo a cargo de Franco, con plenos poderes e unidades de regulares mouros e a Lexión. O cruceiro “Libertad” bombardeou o monte Santa Catalina en Xixón, e as forzas desembarcaron o día 7, ocupando Xixón tres días despois e Oviedo o día 15. Producironse 1.335 mortos, dos que 1.051 eran revolucionarios, e serían detidas máis de 30.000 persoas.  Cómpre lembrar que dos 60.000 mineiros calcúlase que uns 15.000 eran de orixe galega. Como contraste, a revista Vida Gallega destaca a participación de tropas do país na represión da revolta en Asturias, e reproduce fotografías da recepción triunfal cando retornan á Coruña e Lugo.  

 

Agora ben, debido á importancia que esta revolta tivo en Asturias e á presenza de tropas con base na Galiza na represión, esquécese que o noso país non estivo á marxe da folga xeral, das protestas e da solidariedade coa insurrección. E, malia que El Pueblo Gallego destacaba o día 11 que a tranquilidade voltaba á cidade de Ferrol, porque entraran a traballar o día anterior uns 200 obreiros ao arsenal e estaleiros, tiña que recoñecer que faltaran un milleiro ao traballo, seguindo as consignas da UGT e CNT (en realidade o estaleiro tiña 3.000 operarios, polo que a incidencia do paro foi moi elevada). Mentres que La Zarpa, do día 12, indicaba que en Ferrol: “rexistráronse graves sucesos a consecuencia de choques entre os revoltosos e a forza pública”; mais en titulares salientaba todo o contrario: “os obreiros reintégranse ao traballo restabelecendo a normalidade”. Tamén relataba que forzas de artillaría fixeran unha batida polos barrios periféricos perseguindo a algúns grupos. Seica houbo un tiroteo no que resultaron feridos dous mozos. Noutro número deste periódico, informábase que fora atopado un agocho con armas, e que se fixeron consellos de guerra sumarísimos. 

 

Sobre a cidade da Coruña, La Zarpa destacaba que se clausuraron os sindicatos obreiros por orde do gobernador, practicándose moitas detencións, e que foi incendiada unha igrexa en San Pedro de Visma.  Pola súa banda, La Voz de Galicia do día 13, (o primeiro día que saíu á rúa por mor da folga), destacaba que o día 6 cando unha compañía de infantaría proclamaba o estado de guerra no Cantón Pequeno da cidade, diante do Casino Republicano, alguén dende o balcón do edificio botou un aturuxo, polo que arrestaron a máis de trinta persoas que se atopaban no lugar e arredores. Ao día seguinte, tamén na Coruña, foron detidas varias mulleres por exercer “coaccións” (seguramente un piquete informativo). O día nove entraron a traballar algúns afiliados da UGT e, segundo El Pueblo Gallego, esperábase que o día 15 se normalizase totalmente a situación. O Gobernador nomeou delegados, entre outros concellos, na Coruña, Betanzos, Fene, Boimorto, etc. O mércores 10, fixéronse no cuartel de Átocha na Coruña tres consellos de guerra, condenando a cada un dos procesados a quince anos de prisión temporal. Aínda o día doce, estaban amarrados no porto os barcos de pesca, esperando que saísen pescar á mañá seguinte. 

 

En relación a Compostela, dicía o día 12 El Pueblo Gallego que a folga era tranquila, e que a noite anterior fixeran explosión dúas bombas, unha delas colocada nun transformador eléctrico, e que se realizaron unha morea de arrestos. La Voz de Galicia informaba que a Garda Civil detivera catro persoas na estrada de Noia, seica electricistas de Compostela, que pretendían voar a planta hidroeléctrica.

 

Sobre a provincia de Lugo, faise referencia na Zarpa a que varios números da Garda Civil de Petín (Ourense) e tropas de Lugo arrestaran a unha persoa que participou no movemento sedicioso de San Clodio. Seica unha parte dos revolucionarios fuxiron internándose en Portugal. Chama a atención a noticia de que en Lugo fora atopada unha emisora clandestina de radio, “que emitía novas falsas e alarmistas” e encarcerado o dono da mesma, así como “significados membros de partidos extremistas”. Na provincia foron destituídos varios concelleiros do municipio de Lugo, Láncara, Mondoñedo, Ribadeo, etc. El Pueblo Gallego salientaba, como anécdota, que a folga era total en todas as parroquias da contorna agás na vila de Monforte. Segundo este xornal, o luns 15 incorporáranse ao traballo todos os folguistas na capital provincial.

 

El Pueblo Gallego daba a coñecer que o 8 de outubro mobilizouse o exército en Ourense;  en Baños de Molgas e Maceda, así como na Ravela, houbo protestas que foron sufocadas pola Garda Civil; a estrada de Allariz foi cortada, xa que se tombaron numerosos postes de telégrafos e tendido eléctrico; e ademais foron disolvidas as asociacións de empregados municipais. Neste mesmo xornal, co título de “Ourense, o oitavo día de folga” (ou sexa o 12 de outubro) anunciábase que o día anterior reintegráronse ao traballo os perruqueiros, panadeiros, peóns de ferrocarril, tipógrafos, e camareiros. Informa o xornal que todos foron admitidos agás os camareiros, aos que os patróns anunciaron que estaban todos despedidos. Indícase asemade que no monte da Torre en Paderne (Ourense) xuntáronse unhas 300 persoas pertencentes a asociacións obreiras da comarca; a Garda Civil tomou posicións e realizou varias detencións. En Maside houbo un corte de luz e tamén se fixeron arrestos. O día 17 de outubro, nese mesmo xornal  indicábase que Ribadavia recobrou a normalidade e a Casa do Pobo foi clausurada, e que os afiliados da Falange Española e de Acción Popular puxéronse a disposición do alcalde, saíndo pola noite á rúa en roldas armadas. O Gobernador destituíu os alcaldes de Entrimo e Maside e todos os de  Ourense.

 

La Zarpa informa que o día 6 iniciouse a folga en Pontevedra, que foi secundada polos obreiros dos gremios. E que facían labores de vixilancia forzas de asalto, Garda Civil, carabineiros, artillaría e mariña. Que se practicaron varias detencións. O día 7 declarouse o estado de guerra. O día 8 reincorporáronse algúns sectores ao traballo: ferroviarios, tranvías, bancarios, etc. O Gobernador destituíu o concello de Pontevedra, por falta de asistencia ás autoridades. Por idéntica razón, fixo outro tanto coa corporación de Vigo. Informa este xornal que na Illa de Arousa proclamárase “o comunismo libertario” e que se nomeou un goberno cuxos integrantes foron arrestados. Cando chegou ao peirao da illa un tenente con varios soldados, para poder desembarcar tiveron que efectuar varios disparos ao ar, para dispersar os numerosos habitantes que o ocupaban; indicando que ondeaba a bandeira vermella e o comercio estaba pechado. 

 

Como dado clarificador do modo de proceder dalgúns dos estamentos e clases da sociedade galega durante estes graves acontecementos, recollo deseguido algunhas das noticias da prensa. O comandante da praza militar de Vigo, dicía que a tranquilidade era absoluta, e que se establecera a censura na radio e nas oficinas de telégrafos e teléfonos “pra evitar a difusión de noticias alarmantes”. Pola súa banda a “Federación Gremial de los Patronos” abría unha subscrición pra premiar as forzas e axentes da autoridade que cooperaron no mantemento da orde durante a folga revolucionaria. O grupo de Ferrol do Partido Galeguista pedía ao Goberno o indulto dos condenados a morte. Nesta última cidade, prohibíuselle aos gardas municipais e aos empregados de arbitrios estar afiliados a sindicatos e partidos políticos. Como se pode comprobar, foron uns dez días de conflito que se alargou por todo Galiza, dende as cidades, ate as vilas e parroquias. Foi unha radiografa da confrontación social e política existente. Aínda o día 17 de outubro, nunha zona tan illada como Larouco (preto da Pobra de Trives en Ourense) realizouse unha manifestación “con berros subversivos e alteración da tranquilidade” (segundo El Pueblo Gallego do día 18). Polo que a Garda Civil detivo 22 persoas de entre 19 e 29 anos. Era aquela unha mocidade inqueda.  

 

Por último, algúns dados en relación a nosa nación naquela altura, para que o leitor/a poda facer unha comparación acaída. A poboación galega era no ano 1930 o 10,32% do total do Estado español, e o PIB galego atinxía o 6,05%. A poboación activa adicábase nun 69,5% ao sector primario, un 14,41% ao secundario, e un 14,41% ao terciario. Comparemos con outros territorios que se mencionan no artigo. Daquela a poboación de Cataluña representaba o 11,42% e a de Asturias un 3,49% do total. O PIB catalán era o 21,38% e o de Asturias o 2,75% do total do EE. Con relación á poboación activa, o 54,41% estaba ocupada en Cataluña no sector secundario, e en Asturias atinxía o 46,86%. Son cifras esclarecedoras sobre a composición social, o grao de desenvolvemento, e o peso económico e político de cada territorio no Estado español. Tamén sirve como referencia para comparar a evolución demográfica posterior.

 

Como conclusión, pódese afirmar que a folga foi importante na Galiza, tal como se pode ollar polos acontecementos referidos, que por suposto este artigo non recolle todos. E pódese afirmar isto, tanto porque durou moitos días en non poucas cidades, vilas e parroquias rurais, cunha confrontación que tivo nalgúns casos carácter violento, como porque a represión non se fixo esperar, tanto en destitucións, como en detencións e condenas de prisión exemplarizantes. 

Cedeira-Buscan aos descendentes dos presos do campo de concentración

Traducción Estación Atlantica

Diario de Ferrol. Venres, 17 de Setembro de 2010 00:00

P.C.C. Ferrol As asociacións Memoria Histórica Democrática e Fuco Buxán tratan de localizar a algúns descendentes daqueles represaliados que durante a Guerra Civil estiveron detidos no campo de concentración de Cedeira.

Este chamamento obedece á participación dalgúns deles no acto homenaxe que terá lugar o día 30 de outubro na vila e que contará coa presenza de Vicente Álvarez Areces, presidente do Principado de Asturias.

A asistencia de Areces débese a que a maioría dos presos eran de orixe asturiana. Así, mentres o Principado comprometeuse a buscar aos familiares dos represaliados asturianos, as entidades con implantación na comarca de Ferrol tratan de facer o propio cos galegos. Por iso, ambas asociacións pon a disposición das persoas que poidan ter entre os seus familiares a algúns dos máis de 380 presos do campo de concentración dous números telefónicos, o 635 470 038 e o 660 571 291.

En canto á celebración do acto en cuestión, dará lugar aos tradicionais discursos, á actuación dalgunhas das moitas agrupacións musicais que existen na vila e ao descubrimento dun monólito no lugar antes ocupado polos barracóns do campo militarizado. A contorna da praia da Magdalena é a referencia. O dique de Ferrol, os muros do lugar de San Pedro, na cidade da Coruña; e os localizados en Betanzos, Padrón e Santiago de Compostela foron outros dos campos que estiveron máis operativos durante a contenda nacional.

Por outra banda, o goberno de José Luís Vergara aproveitará a celebración do acto previsto para o último sábado do próximo mes para render homenaxe aos membros da corporación republicana que, segundo apúntase desde a Asociación da Memoria Democrática, sufriu a represión e morte por parte dous sublevados contra a orde constitucional.

30 de outubro de 2010: homenaxe aos represaliados no campo de concentración de Cedeira

Necesitamos a túa colaboración!

Se tes información, fotografías, es familiar, ou simplemente desexas colaborar na difusión dos actos que se celebrarán en Cedeira, non dubides en contactar.

Coa presenza das primeiras autoridades do Goberno de Asturias, terá lugar unha homenaxe na memoria dos represaliados no campo de concentración establecido na vila de Cedeira durante a guerra civil. Os actos están a ser organizados polas asociacións Memoria Histórica Democrática e Fuco Buxán, coa colaboración do Concello de Cedeira e do Goberno de Asturias, dado que a meirande parte dos prisioneiros do campo de concentración proviñan deste territorio, trala caída da fronte asturiana en 1937.

Listado de presos do Campo de Concentración de Cedeira (A Coruña) 1937

Esta listaxe é o froito do labor investigador de Xosé Manuel Suárez, quen investigou durante anos a represión na provincia da Coruña, e na súa vila natal de Cedeira. No seu sitio web poderás atopar a listaxe completa: http://www.terra.es/personal/suarxm/

368 homes e 1 muller; algúns con nomes, apelidos e/ou orixes falsos:

Ángel Méndez Vázquez, 18 anos, Lar...a, Asturias, xornaleiro.

Alejandro Meana Fresno, 27, Miravalles, Asturias, labrego.

Benigno García Fernández, 40, Caridad, Asturias, fogueiro.

Bartolomé Álvarez Cuadrileo, 37, S. Ignacio, Asturias, labrego.

Belarmino González García, 34, Gijón, camareiro.

Benjamín Miguel Polí, 26, Felguera, Asturias, chófer.

Benjamín Pérez Carreño, 18, Infiesto, Asturias, labrego.

Benito Suárez Jabona, 19, Dueñas, Asturias, labrego.

Bernardo Iglesias Gallego, 37, Gijón, peón.

Carlos González Franqueira, 37, Pontevedra, mariñeiro.

Carlos Castro Álvarez, 35, Franco, Asturias, mariñeiro.

Crisanto Prendes González, 35, Avilés, empregado. Fusilado en Pontevedra o 2-7-1938. De CNT, xefe do comité de guerra de El Musel.

Cándido Batalla Rivero, 21, Villaviciosa, mariñeiro.

Cosme Escarpentera Blanco, 22, Arriondas, Asturias, labrego.

César Martínez Alonso, 23, Onís, Asturias, ferreiro.

Ceferino Prego Brea, 25, Culleredo, A Coruña, albanel.

Cesáreo Salgueiro, 41, Xove, Lugo, mariñeiro.... ...