"O fiscal militar arrepentiuse toda a súa vida de haberlles xulgado"

Flor Baena e Eva Solla, familiares dos vigueses fusilados no 1975

Traducción Estación Atlántica

Rosé Carrera. Vigo Atlantico.net 28/09/2015

Flor Baena, irmá de Humberto Baena, leva corenta anos defendendo a honarabilidad do seu irmán, cuxa única culpa foi publicar unha esquela nun xornal local tralo asasinato dun obreiro en Vigo naqueles convulsos días de 1975. As vías emprendidas ante a Xustiza española pecháronse. Agora, as súas esperanzas están postas nun xulgado arxentino e na ONU.

Emocionada polo número de persoas que acudiron este ano á homenaxe?
Moito. Todos os anos non o esquecen.

Como se atopa os trámites legais para reparar a figura de Humberto Baena?
O proceso está agora en Arxentina, coa xuíza Servini, (investiga os crimes do franquismo e pediu a extradición de varios supostos maltradores). Este mes foi á ONU para que se saiba máis o caso. A ver en que queda, porque a cousa non pinta moi ben.

Que pasou en España?
Levouse o proceso ao Tribunal Constitucional, pero rexeitárono porque naquela época non había Constitución en España. Levámolo ao Tribunal de Dereitos Humanos da Haya, pero España non asinara a Carta de Dereitos Humanos, pero iso non hai que asinalo; é algo que hai que respectar. Na ONU tamén o rexeitaron porque o viron na Haya.

Están nun punto morto, salvo pola vía arxentina.

Estamos estudando algunha outra alternativa, porque empezan a aparecer testemuños. Un fillo do fiscal militar que os xulgou dixo que o seu pai arrepentiuse toda a vida de celebrar aquel xuízo e que nunca se debía xulgar.

Corenta anos despois, cal é a súa opinión sobre o tratamento que fai España ás vítimas do franquismo?
Pon todas as trabas posibles para que non se esclarezan os feitos. Ata agora, non deixan acceso aos expedientes e si entréganos fano tapando os nomes con típex, censurados. Iso demostra que o que fixeron foi unha chapuza.

O desfeito: Letras Galegas 2015

Membro da Comisión Depuradora do Maxisterio

 

LETRAS GALEGAS 2015

 

Homenaxeado: Xosé Figueira Valverde

 

A selección deste persoeiro pola Real Academia Galega, foi polémica desde os primeiros momentos, debido aó seu pasado franquista, e no devalar do ano producíronse comentarios a prol e en contra. A ninguén lle escoitei que os seus traballos non merecesen algún agasallo relativo a súa vida profesional, agora ben: entrar no "Olimpo" das Letras Galegas, compromete tamén a ter un pasado democrático limpo, e ese non é o caso de Filgueira.

 

Si a chamada transición non seguirá ocultando os desmáns da ditadura e as consecuencias que arrastou, os colaboracionistas estarían descubertos e non teriamos polémicas sobre quen é quén .

 

Os Relatores da ONU para os Dereitos Humanos teñen informado repetidas veces sobre o chamado "caso de España", entre outras moitas cousas: despois da ocultación ven a negación dos feitos e logo a revisión, e a continuación acontece que os vitimarios pasan a ser as vitimas, quedando as vitimas desprotexidas e consideradas como radicais cargados de odio que non saben perdoar. E nesta situación estamos.

 

Filgueira, en maio de 1935 encabeza Dereita Galeguista, dentro do Partido Galeguista. Cando se produce a rebelión militar apoia aos facciosos con proclamas en Radio Pontevedra e en artigos na prensa. Formou parte da Comisión Depuradora do Maxisterio do que no ano 1947 xa era presidente. Filgueira xa tiña un pasado depurador desde decembro 1936 que xuntamente co cóengo Antonio García Code, formaba parte da Comisión de Depuración das Bibliotecas.

 

Resumindo

 

Un home que ataca o máis fundamental e sagrado da democracia, como son :Mestres/profesores e libros, purgando aos seus propios compañeiros durante anos, colaborando coa implantación do nacional-catolicismo nas aulas, e condenando a "fogueira"a obra de antigos compañeiros como Castelao, Dieste, Seoane, Paz Andrade e tantos outros e outras que fixeran un colosal esforzó por sacar a Galicia das tebras da ignorancia que a consumían. E mentras queste persoeiro desfacía una gran obra, outros morrian diante dun pelotón de fusilamento, outros no exilio e moitos e moitas vivindo estarrecidos polo medo, e él, ai! Él elixido alcalde e xefe local do movimiento chantando no peito os atributos falanxistas.

 

Domingo 17 de maio 2015, día de oprobio para Galicia
 

Poden, os e as educadore/ as –si é que coñecen o persoeiro – estar dacordo con este insultante nomeamento? Coido que non

 

Supoño que a fenda na RAG está aberta, e non é para menos, porque fixeron revisionismo.

 

Fonte: Medo político e control na retaguarda franquista.

 

Autor: Lucio Martínez Pereda

 

Telmo Comesaña Feixoeira 15 maio 2015

 

Nota: Na páxina 40 do Faro de Vigo, Ceferino de Blas volta a facer revisionismo: magnifica a súa obra e elude a parte máis insidiosa como é a da depuración e a entrega inmediata aos golpistas, e cangalles aos membros da RAG o mal clima creado.

 

Era visto, Ceferino non engaña, está na linia do revisionismo

Iniciativa Galega pola Memoria condena que existan "crímenes impunes" del Franquismo

Foto IGM

 

Traducción Estación Atlántica

Unhas conclusións preliminares realizadas por un ponente da ONU mostran que "non existe respecto" pola memoria histórica en España
Pontevedra 20 Jul. (EUROPA PRESS) -
Iniciativa Galega polo Memoria (IGM) condenou este domingo, nunha homenaxe nacional ás vítimas do Franquismo celebrado na Illa de San Simón (Pontevedra), que aínda existan "crimes impunes" desta época.

De feito, un ponente da Organización das Nacións Unidas (ONU) redactou unhas "conclusións preliminares" sobre a memoria histórica tras visitar en xaneiro a Comunidade galega, segundo manifestou, en declaracións a Europa Press, o responsable de comunicación de IGM, Rubén Afonso Lobato.

E é que sostén Lobato que estas conclusións preliminares realizadas por Pablo de Greiff, que foron lidas este domingo no auditorio da illa ante unhas 300 persoas polo escritor galego Manuel Rivas, son "demoledoras". Así, Afonso Lobato asegurou que estas mostran como "non existe respecto" pola memoria histórica.

Nesta mesma liña, criticou que a Lei de Amnistía do ano 1977 continúe "vigente", pois explicou que esta posibilita que existan crimes franquistas que aínda seguen "impunes".

Deste xeito, Afonso Lobato asegurou que esta lei permite que algúns arquivos "non se abran" para "non ver quen foron os responsables".

Visita pola illa
Nesta homenaxe nacional ás vítimas do Franquismo celebrouse unha visita aos edificios da illa, que chegou a acoller, simultáneamente, a máis de 5.000 presos. E é que a Illa de San Simón foi, segundo recordou Afonso Lobato, un dos principais campos de concentración durante o Franquismo en Galicia.

Así mesmo, Iniciativa Galega pola Memoria tirou, tras finalizar o acto, unhas 50 pombas en recordo ás vítimas do Franquismo.

Denuncian a "conversión" de San Simón "na illa do esquecemento"

En primeiro término Manuel Rivas. Foto da IGM

Praza Pública 19/7/14

A Iniciativa Galega pola Memoria (IGM), coordinadora galega de grupos memorialistas, celebrará este domingo 20 a Homenaxe Nacional ás Vítimas do Franquismo na Illa de San Simón. Na homenaxe participarán ao redor de 300 representantes destes colectivos, que ademais do recordo e o recoñecemento ás persoas mortas, presas e represaliadas, servirá para denunciar o que o colectivo A Regaduxa de Vilaboa sinala como "decisión do goberno da Xunta de Galicia, do PP, de silenciar e ocultar a historia da illa de San Simón como lugar da represión franquista e espazo da memoria histórica democrática de Galicia"

 

Para a entidade, este feito "forma parte da política do PP de afogar e aniquilar todas as iniciativas desenvolvidas no período 2005-2009 pola Xunta de Galicia e o movemento asociativo para a recuperación da memoria histórica, que se concretaron entre outras medidas na conmemoración en 2006 do Ano da Memoria, o desevolvemento do proxecto de investigación Nomes e Voces sobre a represión franquista en Galiza, e o intenso labor realizado polas entidades de recuperación da memoria histórica".

Denuncia que a illa "está absolutamente infrautilizada" e que na súa "escasa programación se intenta ocultar o periodo histórico no que a illa foi convertido en sinistro escenario do terror franquista"

A Regaduxa lembra que un dos piares dese programa institucional e social "foi precisamente a escolla da Illa de San Simón como espazo simbólico da represión fascista e da homenaxe ás súas vítimas, polo que foi bautizada como a Illa da Memoria". Nese contexto, a illa acolleu múltiples actividades de recoñemento, divulgación e lembranza, e a historia da illa como lugar de represión era un elemento central das visitas guiadas a este espazo. O colectivo denuncia que a illa "está absolutamente infrautilizada" e que na súa "escasa programación –centrada en escasos eventos lúdicos e visitas turísticas- se intenta ocultar o periodo histórico no que a illa foi convertido en sinistro escenario do terror franquista no que foron recluidos máis de 5.000 demócratas".

 

O único acto organizado na Illa anualmente en relación coa recuperación da memoria histórica, explican, é o organizado pola Iniciativa Galega pola Memoria, "mentres que o goberno galego non promove nin unha soa actividade relacionada co que segue a ser un pasado incómodo para a dereita". A Regaduxa denuncia "a transformación da Illa da Memoria en Illa do Esquecemento" e reivindica "o desenvolvemento dunha programación estábel, financiada con fondos públicos, arredor da historia da illa como escenario do terror fascista e como espazo de homenaxe ás súas vítimas".

 

Nos actos deste domingo un representante da IGM falará da historia da illa como penal franquista. A seguir, o escritor e xornalista Manuel Rivas lerá as conclusións preliminares (á espera de que en outubro deste ano redacte as conclusións definitivas) elaboradas por Pablo de Greiff, relator da ONU, trala súa visita a Galicia o pasado mes de xaneiro, conclusuóns "demoledoras" segundo a IGM, ao manter "a impunidade dos crimes do franquismo". Finalmente, trala lectura dun poema, serán ceibadas unhas pombas "nun xesto simbólico que expresa a metáfora da busca da liberdade por parte de todas as persoas que alí estiveron presas por loitar pola xustiza, pola democracia e contra a ilegalidade do golpismo franquista".

 

Cantando o Himno Galego ao final do acto. Foto da IGM

 

Filgueira e o franquismo

 

Sermos Galiza - 11/7/14 - Xoán Carlos Garrido Couceiro

Membro da Iniciativa Galega pola Memoria e profesor de Filosofía

 

O problema non é se Filgueira asasinou a Bóveda ou non, tal como pretende situar os termos do debate unha “Voz” que gosta de presentar o nacionalismo como unha enfermidade irracional padecida por infrahumanos que se matan entre si. A cuestión é si no Estado Español se respectan os dereitos humanos. E, sobre todo, en que medida este debate previo condiciona calquera outro sobre a lingua e literatura que puidera haber e no cal eu non vou entrar por entender que quen está tras desta controvertida proposta non esta movido polo seu interese pola lingua ou a literatura galega.

"Se hai algo que poida frear un xenocidio é a perspectiva de que estas vergoñas se destapen e se amose a auténtica faciana xunto coas mans ensanguentadas de quen se considera gobernante por consentimento popular".

Pois ben, pode parecer moi atrevido mais eu considero que na situación actual non vivimos nun Estado normal no que se poida afirmar que expiou o seu pecado orixinal e tronzara o seu cordón umbilical co pasado do réxime criminal do que procede e, xa que logo, non se dan as circunstancias para que unha iniciativa coma esta careza de repercusión na consolidación e avance da loita pola memoria e, en definitiva, polos dereitos humanos. 

 

Sen entrar en leas filosóficas ou subxectivistas sobre o que son dereitos humanos, simplemente remitámonos ás impresións previas que tirou o relator da ONU Pablo de Greiff en cada un dos seus mandatos.

 

Dereito a verdade

Temos un sistema de acceso discrecional aos arquivos que impide coñecer os crimes do franquismo e de calquera outra feito máis recente que afecta de xeito decisivo a nosa historia. Hai pouco polemizábase polo tratamento de menores de idade recibido polos cidadáns deste Estado cando aínda hoxe se lle restrinxía o acceso as gravacións e documentos relacionados co 23 F. Instalados na opacidade herdada non lles custou aplicar a democracia o que tiñan reservado para o esquecemento do totalitarismo. Mais o caso é que calquera que pretenda acceder as Causas Xudiciais e fichas que puideran botar luz sobre o acontecido no franquismo topará uns limites temporais para ser autorizados ou mesmo uns borranchos acochando nomes de represores que ninguén se pode imaxinar que suceda logo da caída de calquera réxime de terror que se considere ilexítimo. Mais aplícaselle ao franquismo a mesma lexislación de protección de datos que ao que acontece no réxime actual porque no fondo considérase que merecen o mesmo respecto ambos escenarios. Non se pretende un distanciamento do marco franquista alén de consideralo unha solución excepcional porque no fondo preténdese manter a referencia de non descartabilidade no futuro, polo que merece toda a lexitimidade como resposta a posíbeis ameazas as hexemonías existentes. É sabido que se hai algo que poida frear un xenocidio é a perspectiva de que estas vergoñas se destapen e se amose a auténtica faciana xunto coas mans ensanguentadas de quen se considera gobernante por consentimento popular.

"A vixencia no ordenamento xurídico español da lei de amnistía do ano 77 é un escándalo mundial que ano tras ano leva a que se lle aperciba por manter a impunidade cara uns crimes que todos os tratados internacionais consideran imprescritíbeis"

Impunidade

A vixencia no ordenamento xurídico español da lei de amnistía do ano 77 é un escándalo mundial que ano tras ano leva a que se lle aperciba por manter a impunidade cara uns crimes que todos os tratados internacionais consideran imprescritíbeis. Mais a ilegalidade dos crimes contra a humanidade cometidos polo franquismo supoñía a ilegalización do franquismo e, xa que logo, a reforma democrática feita desde dentro dos propios límites que impoñía a ditadura. O problema é que a esquerda española non aceptou a “reconciliación nacional” só como un elemento transitorio no que apoiarse senón como fundamento estrutural do actual sistema democrático. Isto é, a “reconciliación nacional” é un ben superior, certo, mais non eterno e moito menos ao que haxa que subordinar de xeito permanente un sistema que garda na súa manga a tortura e a desaparición forzosa como algo que só se considera inadmisíbel en determinadas circunstancias como as que hoxe gozamos, mais que son aceptábeis noutras.

 

Reparación

A miúdo emprégase alegremente iso de que “antes se prohibía el gallego y ahora se prohibe el castellano” ou “todos mataban”, “Carrillo también hizo de las suyas” e outras frases que temos lido ou escoitado no mesmo sentido de evitar dúas cuestións claves para a superación do franquismo: O recoñecemento da culpa e a compensación as vítimas. As vítimas da represión do “outro bando”xa foron resarcidas de sobra -mesmo si se entendese esta como vinganza- co asasinato, prisión, persecución e exilio dos seus executores, por iso non deben usarse a estes como escusa. As equiparacións que se fan é unha perpetuación da represión: Non só se asasinou, deixou sen traballo, expulsouse ao exilio, etc. a quen escribira en galego senón que por enriba agora se banaliza isto ao comparalo cun Decreto que non xerou ningún expediente ou sanción e que só ordenaba o currículo co fin de que os alumnos adquiriran competencia en ambas as dúas linguas. E non se trata de indemnizacións ou devolución de incautacións. Compre insistir en que non se resarciu as vítimas nin sequera no máis barato: nun Estado onde tanto se fala de transición modélica porque se perdoou todo topámonos co paradoxo de que é o único lugar no que ninguén pediu perdón. É o mínimo que se lle podía esixir.

"Non é comparábel compartir algunhas ideas conservadoras co réxime -como puideron facer moitos outros autores que foron homenaxeados- como o feito de aceptar cargos políticos da embergadura dos que asumiu Filgueira"

Non repetición

Porque non se actúa nos anteriores puntos, pois porque se pretenden manter presente a ameaza. Non hai ningunha vontade de asentar na sociedade a idea de que o franquismo é irrepetíbel senón que se quere condicionar a xente polo medo a que volvan as andadas como alguén se desvíe do rego que se lle marca ( e isto non só vai por Cataluña). 

 

O tratamento dos lugares da memoria ou o xeito no que asistimos a xestión do fin da violencia de ETA supón asentar unha ontoloxía política na conciencia popular que naturalice a desigualdade e xustifique as agresións contra os desobedientes xa que a violencia é en última instancia o único xeito de resolver os conflitos nas relacións xerárquicas.  Como se pode xustificar que Otegui e outros catro presos vascos estean no cárcere polo delito de tentar reconstruír un grupo político (Batasuna) aínda que non cometera ningún acto violento nin estivera relacionado con quen os cometeu e ao mesmo tempo se considere que un ministro de Franco coma Fraga mereza ter dedicados centros de ensino, rúas, pontes, prazas, etc?

 Se o Val dos Caídos e outras moitas iconas do réxime se conservan (como a rúa principal do meu concello dedicada a Calvo Sotelo) mentres se quer borrar o rastro do sucedido en San Simón é porque se quer fundamentar que non todos somos iguais. Uns son enterrados coma porcos, e xa que logo non merecen nin que se retiren os seus restos das foxas comúns, mentres outros – os asasinos coma Franco – teñen un mausoleo intocábel. E tal como se trata ao mortos, así se pretende que sexan considerados os vivos.

"Mentres non se cumpran os catro mandatos anteriores (Dereito a verdade, eliminación da impunidade, reparación e non repetición) moitos non podemos render tributo a Filgueira "

E é neste contexto e non outro no que se lle dedica o Día das Letras Galegas a Filgueira. Podía noutras circunstancias aceptarse este nomeamento polos méritos estritamente literarios do autor?. Pode ser. Obviamente, dentro das lóxicas discrepancias que puidera haber sobre a calidade da súa obra. Mais nestes momentos é inaceptábel porque non podemos falar do franquismo como do feudalismo a respecto da dedicación a Alfonso X o Sabio desta data, e non é comparábel compartir algunhas ideas conservadoras co réxime -como puideron facer moitos outros autores que foron homenaxeados- como o feito de aceptar cargos políticos da embergadura dos que asumiu Filgueira que supoñía acatar o réxime no seu conxunto, sobre todo, ao non presentar a súa renuncia en ningún momento a representar un Estado que até o último alento cometía crimes, mesmo recoñecéndolle o non ter el executado ningún. 

Que quede claro que non foi quen fusilou a Bóveda (por se quedaran dúbidas aos da Voz). Mais do que se trata non é de xulgar a Filgueira, tal como pretende facer quen non quere xulgar ao franquismo. Un xuízo e condena que segue a quedar pendente. Fronte ao que non podemos aceptar sen mais que se aproveite unha homenaxe como esta para lexitimalo aínda máis.

 

En definitiva, mentres non se cumpran os catro mandatos anteriores (Dereito a verdade, eliminación da impunidade, reparación e non repetición) moitos non podemos render tributo a Filgueira sen ter a sensación de estar a contribuír a perpetuar a anomalía na que vivimos, e xa que logo, non podemos concordar con que se lle dedique o día das letras galegas.

 

Cunqueiro (de pé), Fraga, o alcalde Joaquín Fole e Filgueira Valverde, sentados.
Na Festa do Albariño en Cambados
Foto da exposición sobre a Festa do Albariño na Cultural de Cambados

Homenaxe Nacional ás Vítimas do Franquismo​. Illa de San Simón, 2014

IGM
Como todos os anos chega a data que temos por costume levar a cabo un acto conxunto das asociacións galegas da memoria histórica en San Simón, isto é, o domingo máis próximo ao 18 de xullo. Neste caso o 20 de xullo.

Este ano o Día do Homenaxe ás Vítimas do Franquismo á viaxe que o Relator especial da ONU para a Verdade, a Xustiza, a Reparación e as Garantías de Non Repetición, Sr. Pablo de Greiff fixo a Galiza no pasado mes de xaneiro. O Relator da ONU fixo e publicou unhas conclusións preliminares do seu traballo de observación no que atinxe ao respecto aos dereitos humanos no Estado español no referente á memoria histórica, que,  logo de xuntarse con representantes das asociacións da Iniciativa Galega pola Memoria, supoñen unhas conclusións realmente DEMOLEDORAS para o Estado español, que, segundo o Relator da ONU, non está a cumprir, nin os tratados internacionais asinados polo propio Estado español, nin a lexislación internacional referente ao respecto aos dereitos humanos, defendida pola propia ONU, á que parece que pertence o Estado español. Digo que parece que pertence, porque polo que fai, parece que non é así.

 

Está xa confirmada a presenza na homenaxe nacional ás vítimas do franquismo do escritor e xornalista Manolo Rivas, quen vai ler un resumo das conclusións do Relator da ONU da sua visita a Galiza, sobre todo o referente ao respecto aos dereitos humanos.

En principio -falta a definitiva confirmación-, o barco sairá de Cesantes. Pero pode darse un problema ocasionado polas mareas, similar ao que ocorríu o ano pasado, e se o barco saira de Vilaboa, ou con outro horario, avisaríamos co tempo abondo para avisar aos colectivos.

 

Están garantidos tres viaxes do barco, para recoller a xente -presumiblemente no peirao de Cesantes-, o horario do acto sería o seguinte:

 

Prazas limitadas suxeitas a inscripción nas asociacións de memoria

Saída do 1º barco .- 10,15 h.
Saída do 2º.barco  - 10,40 h.

Saída do 3º barco  - 11,00 h.

 

O acto central na illa sería ás 12,30

E o regreso faríase a partir das 13:30 h.

 

As persoas que veñan de lonxe, teñen que coller o primeiro barco en regresar. A razón desto é lóxica: a xente que vive perto da illa ten que chegar cedo e marchar tarde, a xente que vive lonxe, ten que chegar tarde para marchar cedo, xa que moitas desas persoas van xantar aos seus respectivos lugares.

 

Este ano a axenda reducirase ao acto na Illa de San Antón.

A Asociación da Memoria Histórica de Marín insiste no cambio do rueiro

Os representantes da Asociación pola Recuperación da Memoria de Marín. // S.A.

Anunciou que adoptará medidas se o Concello non atende os cambios en Exército e Marina e Tiro Naval Janer

             

Marín- A Voz - 12 de febreiro de 2014

A Asociación pola Recuperación dá Memoria Histórica de Marín expuxo ao relator especial da ONU para a Promoción da Verdade, Pablo de Greiff, a necesidade de que se facilite o acceso aos arquivos para a investigación do franquismo e tamén expuxeron o seu malestar porque o Concello marinense rexeitase cambiar o nome de varias rúas. Sobre este particular, este colectivo sinalou que Exército e Marina e Tiro Naval Janer cambiaron de nomes en 1936 e 1937 respectivamente e que antes se coñecían como Pablo Iglesias e Rúa do Baño.

 

Esta agrupación asegurou que no caso de que o goberno marinense non atende o cambio no rueiro, «adoptará as medidas oportunas perante os organismos pertinentes».

A Xunta presume ante a ONU dos proxectos de memoria histórica que deixou morrer

Á dereita representantes da Consellería de Cultura con Pablo de Greiff á esquerda



Traducción Estación Atlántica

Obvia a pechadura de 'Nomes e Voces' por falta de financiamento ou a desaparición da Fundación Illa de San Simón.
 El Diario.es - Miguel Pardo 3/2/14

 A Xunta presume ante a ONU das súas medidas promovidas respecto dos compromisos internacionais en materia de dereitos humanos e na reparación do franquismo. Fíxoo o pasado xoves nun encontro de representantes da Consellería de Cultura con Pablo de Greiff, ponente especial das Nacións Unidas para a promoción da verdade e da xustiza, quen tamén se reuniu con vítimas e familiares e con asociacións pola memoria histórica durante a súa visita a Galicia.

Tal e como informa o Goberno galego nun comunicado, o secretario xeral técnico da Consellería, Jesús Oitavén, e o secretario xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, informaron ao ponente da ONU das "principais iniciativas vinculadas coa memoria histórica promovidas pola Xunta de Galicia nos últimos dez anos desde os departamentos de Educación e Cultura". E aí destacaron os programas de recuperación da memoria histórica "organización de cursos, coloquios e outras actividades", ordes de subvencións a asociacións para a investigación, difusión e homenaxe dos represaliados, así como a "colaboración con proxectos interuniversitarios de investigación sobre a represión franquista durante a guerra e a ditadura", en referencia ao proxecto Nomes e Voces ("Nombres y Voces"). Pero nin se cita polo seu nome nin moito menos faise referencia a que esta recoñecida e ingente iniciativa tivo que botar a pechadura o pasado verán por falta de financiamento.

Nomes e Voces xurdira en 2006 ao amparo daquel Ano da Memoria promovido polo Goberno bipartito. Foi un proxecto de investigación que implicou ás tres universidades galegas co obxectivo de "estudar a represión franquista durante a Guerra Civil e a ditadura e ofrecerlle á sociedade os datos relativos ás persoas que sufriron algún tipo de persecución por mor da súa ideoloxía e da súa posición favorable á democracia republicana". Entrevistas con vítimas e as súas familias, baleirado de milleiros de causas xudiciais e unha abundante produción científica foi o resultado dunha iniciativa agora paralizada por falta de subvención pública.

Xa a Xunta, o pasado mes de novembro, exaltara o seu cumprimento do "convenio asinado polo anterior Executivo autonómico", cunha achega de "240.000 euros no ano 2009 que permitiron concluír a cuarta fase do programa de accións conxuntas dirixidas a desenvolver a investigación histórica sobre a represión en Galicia". Tamén presumiu de asumir en 2010 "as novas necesidades de devandito proxecto", cun novo convenio de 30.000 euros para o "mantemento físico e actualización de contidos da información recolleita na base de datos de vítimas da Guerra Civil e da represión franquista". Pero Nomes e Voces tivo que pechar e suspender as súas actividades, malia que todo o traballo feito mantense dispoñible para consulta na web.

Pero na súa reunión co ponente da ONU, os responsables da Consellería tamén informaron do proxecto cultural da Illa de San Simón, que entre 1936 e 1943 converteuse nun lugar de reclusión e illamento para milleiros de presos políticos, e que "actualmente conta cun centro de interpretación da historia da illa e un centro de documentación centrado na historia do lugar, a memoria histórica e a cultura do mar".

Con todo, fai tan só dous meses, a Xunta admitía que non entra na súa axenda promover ningún acto para recordar que a illa de San Simón foi un enorme centro de detención e torturas durante o franquismo. Todo, tras da extinción da fundación (para "profundar no aforro") que gestionaba as actividades deste espazo, do que agora presume o Executivo como referente de actividades culturais pero onde xa non se celebra ningún acto oficial pola memoria histórica. Por suposto, nada dixo tampouco a Consellería de Cultura ante o ponente da ONU da falta de axudas para a exhumación das vítimas do franquismo nas varias fosas de represaliados que hai en Galicia.

A Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica de Barbanza destaca o compromiso mostrado polo representante da ONU

 

O experto Pablo de Greiff reuniuse con familiares de dous fusilados de Ribeira en 1937

             

A Voz - A. G. - 02 de febreiro de 2014                                            

Representantes barbanceses da Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica e familiares de persoas da comarca que foron fusiladas no cemiterio de Boisaca mantiveron un encontro co enviado especial da ONU Pablo de Greiff, quen acudiu a Santiago para coñecer o grao de cumprimento das disposicións sobre a memoria histórica. Tras a reunión, membros da entidade que preside Xan Hermida destacaron o compromiso de Pablo de Greiff, quen está previsto que esta semana emita unhas conclusións previas ao informe que presentará no mes de maio.

 

Familiares de José Lijó Louro e de José Sieira, dous veciños de Carreira fusilados o 29 de xaneiro de 1937, tiveron oportunidade de comentar a Pablo de Greiff as dificultades para o acceso aos arquivos nos que figuran os expedientes dos seus parentes, así como a situación de abandono na que se atopan por parte de diversas Administracións.

 

Desde a Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica sinalaron que o representante da ONU concedeu especial importancia á voz das vítimas.

 

A entidade barbancesa prepara na actualidade un documental sobre represaliados na comarca.

Decenas de símbolos e placas franquistas perviven en Galicia

Cruz do Castro (Vigo) europa press

 

Traducción Estación Atlántica

A CRMH da Coruña entrega a un relator especial da ONU un documento sobre o "camarada Fraga" e as vítimas da represión

 

Santiago de Compostela , 2 Feb. (EUROPA PRESS)

Decenas de símbolos, placas e rúas bautizadas en honor de membros do réxime franquista perviven en Galicia máis de seis anos logo da aprobación definitiva da Lei de Memoria Histórica a finais de 2007 impulsada polo Goberno de José Luís Rodríguez Zapatero e que agora se atopa "paralizada", segundo denuncian colectivos en defensa da reparación aos represaliados.

Consultado por Europa Press, o historiador e membro da Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica (CRMH) Manuel Monge lamenta que os exemplos de "símbolos de represión franquista" na comunidade "non teñen fin" e abarcan toda a xeografía galega. "Na Coruña, o pleno aprobou en 2009 retirar 52, entre eles 23 rúas con nomes franquistas e non se cumpriu", denuncia.

De feito, ha enfatizado que destas 23 rúas "quedan as máis significadas" e cita algúns exemplos como "a Rúa do General Mola, a Teniente Coronel Tejero ou a Juan Canalejo". Nalgúns casos, como a Rúa de General Sanjurjo "xa se aprobou ata a sustitución" e "ía chamarse Avenida de Oza", co cal "só é cambiar unha placa por outra".

A pervivencia da simboloxía franquista foi un dos elementos máis denunciados por asociacións galegas e familiares de vítimas ante o relator especial da Organización das Nacións Unidas (ONU) sobre xustiza transicional, Pablo de Greiff, que visita España estes días para evaluar as medidas adoptadas para reparar as "violacións de dereitos humanos" da Guerra Civil e da ditadura.

De feito, Telmo Comesaña, da Asociación Viguesa pola Memoria do 36, suscitou a situación da cruz do Castro, na cidade olívica, que inicialmente rendeu "unha homenaxe ao exército nazi". Denunciado este feito por esta asociación, Comesaña relatou que se lle retiraron os emblemas nazis, pero que é o Concello quen "sistemáticamente négase á retirada de devandito elemento conmemorativo fascista".

Neste sentido, o pleno do Concello de Vigo rexeitou fai uns meses unha moción do BNG que instaba ao goberno local a demoler a cruz do Castro para dar cumprimento á Lei de Memoria Histórica. O PP votou en contra e o PSOE abstívose, á vez que ambos grupos remitíronse a un acordo plenario de 1981 para manter que é un monumento "a todos os caídos".

En Lugo, o escritor e profesor universitario Claudio Rodríguez Fer tamén denuncia reiteradamente a continuidade da simboloxía franquista e critica a proposta --apoiada por PSOE e PP-- do Concello lucense, que dirixe o socialista José López Orozco, de que unha rúa leve o nome do expresidente galego Manuel Fraga, tamén fillo adoptivo da cidade da Coruña.

"CAMARADA FRAGA"

Respecto diso, desde Iniciativa Galega pola Memoria, que agrupa a asociacións memorialistas galegas, Rubén Afonso Lobato, explicou a Europa Press que é "necesario que non óbviese o papel" de Manuel Fraga no franquismo e ratificou ao relator de ONU Pablo de Greiff un documento sobre "o camarada Fraga" e as "vítimas da represión franquista".

Neste "caderno" inclúense "algúns datos biográficos"do expresidente galego e ministro do réxime que "xustifican un título que non é irónico", sinalou Manuel Monge, quen recorda que un decreto de febreiro de 1961 no que cesaba como "delegado nacional de asociaciones de Falange Española Tradicionalista y de las Jons" agradécelle "os servizos prestados" ao "camarada Manuel Fraga Iribarne".

Monge remarca, ademais, que este recibiu en 1968 o título honorífico de "fillo adoptivo" da Coruña, cando "a represión era brutal", xa que "un mes despois o Consello de Ministros declaraba o Estado de Excepción". Agora, a CRMH prevé emprender unha campaña para que se lle retire esta distinción.

"INCUMPLIMIENTOS" E RETIRADA DE AXUDAS

Tanto Monge como Rubén Afonso Lobato denuncian a "paralización" e "incumplimientos" da Lei de Memoria Histórica, xa no seu momento considerada "insuficiente" por boa parte das asociacións memorialistas que censuran que "non anule os xuízos sumariales a vítimas do franquismo", á vez que insisten en que non queren "revancha", senón "verdade, xustiza e reparación".

Aínda que coinciden en que "non só o PP" é o "responsable" dos incumplimientos, si censuran algunhas decisións tanto na Xunta, como "a eliminación do impulso" ao proxecto interuniversitario 'Nomes e Voces', como do Goberno central. "Todas as axudas para a exhumación e a investigación das fosas desapareceron", lamenta Monge.

Neste sentido, en outubro deste ano, a Comisión Constitucional do Congreso rexeitou, cos únicos votos do PP, unha proposición non de lei da Esquerda Plural (IU-ICV-CHA) na que se instaba ao Goberno a eliminar todos os símbolos franquistas que segue habendo en edificios propiedade da Administración Xeral do Estado, empezando polos que aínda quedan en complexos adscritos ao Ministerio de Defensa.

Neste debate, o PP alegou que o Goberno cumpre escrupulosamente a lei. Con todo, as asociacións memorialistas galegas e do resto do Estado insisten en que "non é así". A modo de exemplo, Monge rememora unha anécdota vivida ao acudir a realizar unha exhumación á localidade de Vilarmaior, onde "no cemiterio, pegado á igrexa, hai unha placa que fala dos caídos".

Ditas placas subliña, "son totalmente ilegais" en espazos públicos e deben ser "retiradas". "Hai un apartado que di que no caso de que algún particular ou institución néguese a cumprir a lei, retiraránselle todo tipo de subvencións, pero ninguén fai nada", lamentou o membro da CRMH da Coruña.

"O ESTADO DEBE FACERSE CARGO"

Todas as asociacións e familiares de vítimas do franquismo insisten en pedir a "reparación", pero tamén "frear a apología de declaracións e simboloxía franquista" nas institucións. Un dos casos máis polémicos en Galicia foi o do alcalde de Beade (Ourense), Senén Pousa, quen se definiu públicamente como "franquista" e aseguraba que "ninguén" no seu partido recriminoulle" por iso.

Tras anos con simboloxía franquista no seu despacho --incluído un cadro de Francisco Franco--, o regidor retirouna recientemente. A principios de outubro, un artefacto explosivo atribuído a Resistencia Galega causara graves danos no Consistorio de Beade.

Con todo, pese aos "incumplimientos", tamén hai en Galicia quen impulsa iniciativas novedosas en defensa da Memoria Histórica como o alcalde de Amoeiro (Ourense), Rafael Rodríguez Villarino, que activou unha campaña de recaudación popular para pagar placas explicativas para colocar en todos os lugares con simboloxía franquista do municipio.

En declaracións a Europa Press, Rafael Rodríguez sinalou que a previsión é instalar 14 placas por 459,80 euros e asegurou que se sente "apoiado" polos cidadáns na súa medida. As asociacións memorialistas móstranse escépticas cara a este tipo de iniciativas e creen que é o Estado o que debe asumir "os gastos" das accións pedagógicas, coas de reparación e coas exhumaciones.

"Nós non queremos vinganza, senón xustiza e reparación, pero parece que o que quere o Goberno é que os mortos sigan nas cunetas", lamentaba recientemente Xoan Carlos Garrido, un dos portavoces da Iniciativa Galega pola Memoria Histórica.

O presidente da Diputación de Lugo reivindica ante un relator da ONU que o Goberno aplique a lei de memoria

Pablo de Greiff, con José Ramón Gómez Besteiro (Foto: DPL)

O presidente da Diputación de Lugo, José Ramón Gómez Besteiro, transmitiulle este mércores a un relator da ONU a súa preocupación pola 'falta de aplicación da Lei da Memoria Histórica en España e Galicia por parte dos gobernos estatal e autonómico'.

 Así o trasladou durante unha entrevista que mantivo no Pazo Provincial co colombiano Pablo de Greiff, que é o relator especial de Nacións Unidas para a promoción da verdade, a xustiza, a reparación e as garantías de non repetición.

Besteiro expresou a súa preocupación, recordando que a Lei de Memoria Histórica de 2007 'puxo as primeiras bases para a dignificación e reparación das vítimas' e como foi acollida con 'satisfacción' polo Comité de Dereitos Humanos da ONU.

Na mesma liña, destacou que 'o Goberno autonómico e estatal incumplieron a lei desde a chegada do goberno, retirándolle por completo o financiamento e o abandono ás vítimas e ás súas familias'.

Neste encontro, Besteiro tamén lle transmitiu a Greiff a súa preocupación pola situación de Galicia e explicoulle que coa chegada de presidente Alberto Núñez Feijóo en 2009 o Goberno autonómico retirou calquera iniciativa de recuperación de memoria histórica.

Tamén lle suscitou que 'se tipifique como delito no Código Penal a apología do franquismo e calquera manifestación lesiva contra a dignidade das vítimas, tal e como aprobou a Diputación de Lugo e como sucede noutros países nos que exhibición de símbolos fascistas é delito', segundo ha demandado.

Un representante da ONU reunirase o día 29 en Santiago con asociacións da Memoria Histórica

Relator das Nacións Unidas, Pablo Greiff



Traducción Estación Atlántica

A Coruña, 24 Ene. (EUROPA PRESS) -
Representantes de asociacións de vítimas do franquismo e da memoria histórica en Galicia reuniranse o próximo 29 de xaneiro, en Santiago de Compostela, cun representante da ONU para analizar as medidas en España en torno á "reparación integral" aos represaliados da etapa da ditadura, segundo avanzaron os representantes da Comisión pola Memoria Histórica da Coruña (CRMH).

En declaracións a Europa Press, o expresidente da CRMH, Manuel Monge, e un dos participantes na comparencia desta entidade para explicar a súa posicionamiento ante o citado encontro, explicou que, no seu caso, presentarán toda a documentación coa que contan a este respecto.

Así, dixo que, na reunión co delegado de Nacións Unidas, Pablo Greiff,-organizada pola Iniciativa Galega pola Memoria- entregarán información sobre "o incumplimiento do acordo plenario da Corporación da Coruña sobre a eliminación de 52 símbolos franquistas", sinalou sobre unha decisión adoptada nun pleno celebrado en setembro de 2009.

Monge recordou que, no mesmo, incluíase a eliminación de nomes de militares ou membros da represión franquista en 23 rúas da cidade, así como distincións concedidas polo Consistorio coruñés.

Ademais, precisou que aportarán documentación sobre desaparecidos durante o franquismo na comarca coruñsa e outra relativa ás distincións honoríficas que, segundo dixo, aínda se manteñen. En concreto, citou o caso do exministro de Franco e expresidente da Xunta, Manuel Fraga, "que figura como fillo adoptivo da cidade", engadiu.

"DEBERES" DO GOBERNO
Na mesma liña, recordou que en España "hai aínda 150.000 desaprecidos" e criticou a actuación do Executivo central en relación co cumprimento da Lei de Memoria Histórica. "Non está cumprindo os deberes pese ás recomendaciones da propia ONU", apostilou.

O encontro do delegado da ONU enmárcase nunha serie de reunións que está mantendo en toda España con asociacións e vítimas do franquismo en distintas cidades españolas.

A CRMH revisa nun caderno o pasado franquista de Manuel Fraga

CRMHC

Presentación do Caderno Republicano nº 3: "O 'Camarada Fraga' e as vítimas da represión franquista
 

Martes, 21 de xaneiro, a partir das 19,30 h., no local da Real Academia Galega (rúa Tabernas, 11, A Coruña).

 

Participarán nesta presentación:

 

Fernando Souto Suárez, Presidente da CRMH da Coruña.

Manuel Monge González, autor do Caderno Republicano nº 3, e ex-presidente da CRMH da Coruña.
                                                     -------------------------------------------------

 

Cuestiona que non se acepte que se derrogue lei de amnistía e solicitará que lle sexa retirado o titulo de fillo adoptivo da cidade

 

A Voz de Galicia Dolores Vázquez - A Coruña  20 de xaneiro de 2014                                            

A Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica acaba de editar «Ou «camarada Fraga» e ás vítimas dá represión franquista», o terceiro volume de Cadernos Republicanos que será presentado mañá, ás 19.30 horas na sede da Real Academia Galega. Esta obra, realizada por Manuel Mongue, «recolle ás cousas que non se din de Fraga, xa que ou que se publica é ou guión oficial», apuntou o autor.

 

Con esta obra, indicou, preténdese contar a «historia silenciada polo pacto dá Transición». Recordou que Fraga foi «un alto dirixente dá ditadura franquista e de graves violacións aos dereitos humáns». Neste caderno repásase a vida de Fraga e cuéstionase que se lle considere un home de Estado, galeguista, con bondade ou impulsor da liberdade nos medios, cando realizou cuestionables declaracións, cando era dirixente do Goberno exerceuse a represión provocando vítimas mortais e censurouse a medios de comunicación.

 

Monge indicou que aínda que respectaba a elección democrática de Fraga como presidente da Xunta, entende que foi «unha vergonza» para a comunidade manter a un ministro dunha ditadura no poder e apuntou que traballan para que lle sexa retirada a distinción de fillo adoptivo da cidade concedida en 1968.

 

O autor tamén se mostrou moi crítico con que o Goberno español teña evitado calquera tipo de revisión da ditadura. Recordou que a ONU solicitou, sen éxito, a derrogación da lei de amnistía e tamén a exhumación de 150.000 cadáveres. Así mesmo, estimou que se o Executivo segue impedindo investigar á Xustiza arxentina, o caso pode trasladarse ao Tribunal da Háya, danando a imaxe das institucións españolas.

 

Pola súa banda, o presidente da CRMH coruñesa, Fernando Souto Suárez, apuntou que o obxectivo da obra é divulgar con rigor e seriedade os acontecementos da represión e entende que esta visión de Fraga supón un descubrimento para parte da cidadanía. «A historia é interminable e sempre está aberta», apuntou sobre se cre posible que se revise a actuación dos ministros franquistas que aínda viven.

A comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica da Barbanza participará nun acto de desagravio ás vítimas do franquismo

 

O encontro desenvolverase en Lugo e a entidade porá un autobús para favorecer a asistencia

 

La Voz de Galicia - A. G. 01 de outubro de 2013  16:32

A comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica de Barbanza participará no acto en desagravio ás vítimas do franquismo que terá lugar o día 13 en Castroverde, en Lugo, ás 12.30 horas. A entidade conta coa colaboración dos concellos de Muros, Rianxo e Noia, o que lle permite pór a disposición dos veciños interesados en asistir un autobús. Quen desexen acudir deberán abonar 20 euros en concepto de comida e transporte. As anotacións terán que crmhbarbanza@gmail.com . O presidente da Comisión, Xan Hermida, tamén efectuou unha valoración do tratamento que está a recibir nos distintos concellos a moción presentada pola entidade para condenar as declaracións do alcalde de Baralla sobre o franquismo e solidarizarse coas vítimas. Hermida asegurou: «Estamos atopando unha postura obstrucionista nalgúns concellos do PP». Indicou que nalgúns concellos a iniciativa non se incluíu na orde do día ou que se impediu abordala por vía de urxencia. Finalmente, o presidente referiuse ao informe da ONU que, dixo, referenda o traballo realizado polas comisións de Recuperación dá Memoria Histórica. Hermida manifestou que debe elaborarse un plan estatal de procura dos desaparecidos, tal e como afirma a ONU.

As últimas balas do franquismo

Traducción Estación Atlántica

A ONU acepta un recurso xudicial. A ONU aceptou o estudo do recurso xudicial contra a sentenza de morte do vigués Humberto Baena, 35 anos despois da súa execución. Baena formaba parte do quinteto de "últimos fusilados do franquismo" xunto a dous etarras e outros dous membros do FRAP.

SALVADOR RODRÍGUEZ VIGO

"Fernando Baena Fernández, casado, de 70 anos de idade, natural de Vigo, ante a vosa Alteza Real acode co maior respecto e submisión e EXPÓN: (É.) Que o seu fillo, mozo idealista galego, alma de poeta soñador, namorado da vida e da natureza, amigo dos nenos e dos animais con probada xenerosidade, non puido ser o autor do feito que se lle imputa". Este é un fragmento da carta que o pai de Xosé Humberto Baena remitiu ao, por aquel entón, Príncipe don Juan Carlos, solicitando a anulación da sentenza de morte á que fora condenado o seu fillo, acusado de ter asasinado un policía. A carta, algo curiosamente inusual para a época, tivo resposta, e asinábaa, con data do 12 de setembro de 1975, o propio secretario de don Juan Carlos, un home ao que o futuro reservaría un insospeitado protagonismo: xeneral Alfonso Armada Comín. Desta contestación, lemos un extracto: "É lamentándoo moito, temos que comunicarlle que a solución ao problema que formula, se sae das nosas atribucións, polo que nada podemos facer para favorecelo. A sorte, pois, estaba botada. Quince días despois, o martes 27 de setembro, Xosé Humberto Baena completaba, cos etarras Juan Paredes Manot Txiki e Antonio Otaegui Echevarría, e os activistas da Frente Revolucionaria Antifascista Patriota (FRAP), José Luis Sánchez Bravo Solla (tamén vigués) e Ramón García Sanz, o quinteto do "últimos fusilados do franquismo", sanguinario berro de agonía dun Francisco Franco que falecería, máis cedo que tarde, o 20 de novembro daquel mesmo ano.

Corenta anos despois, os familiares e amigos de Xosé Humberto, encabezados pola súa irmá Flor, continúan esixindo Xustiza, e a Xustiza neste caso, consumada a execución, consiste na revisión do proceso que conduciu á morte de Humberto e a consecuente revogación da sentenza amparándose practicamente nos mesmos argumentos nos que Baena Fernández se dirixira ao Príncipe: "Que non hai contra el máis proba que a súa declaración, asinada en momentos de angustia horrorosa, sen que se encontrase unha pegada nin coincidan os seus datos persoais cos achegados polos testigos".¿Quién era Xosé Humberto Baena? Calquera dos que foron os seus amigos, responderá que, pasase que o que pasara, non lles cabe na cabeza que "Peter", como así lle coñecían de alcume, fose o autor dos disparos que acabaron co axente nunha refrega entre policía e militantes do FRAP. Iso si, Humberto era un de tantos mozos españois daquela xeración que, ante a persistencia da ditadura, decidira pasar á acción. Xosé Luís Méndez Ferrín, do que foi alumno no Instituto de Santa Irene, recorda que "Cando se foi a estudar a Santiago se afiliou ás Xuventudes Comunistas e despois pasouse ao Partido Comunista Marxista Leninista. O FRAP era a fronte de masas do PCE (m-l) "

Toda a familia Baena, e Humberto de xeito moi especial, mantiña excelentes relacións cos Vaamonde, sobre todo co cantautor Suso, e con Luis. Cando Humberto Baena decidiu participar activamente na loita antifranquista, non lle quedou máis remedio que pasar á clandestinidade. "En 1973 -refire Luis Vaamonde-, cando xa o buscaban, Humberto estivo escondido na nosa casa uns quince días. Eu tiña entón 18 anos e era o que menos estaba metido en política, aínda que ao final fun o que, en maio de 1975, lle levei a Madrid no coche do meu pai, coa idea de que fuxise a Francia. Despois, non sei por que motivos, Baena non cruzou a fronteira e quedou en Madrid, onde o detiveron. Detido e encarcerado, en vésperas da súa execución, Humberto escribiu unha emotiva carta: "Papá, mamá: Executaranme mañá pola mañá. Quero darvos ánimos. Pensade que eu morro, pero a vida segue. Recordo que na túa última visita, papá, me dixeches que fose valente, como bo galego. Funo, asegúrocho. Cando me fusilen mañá, pedirei que non me tapen os ollos para ver a morte de fronte".

 

En homenaxe aos últimos cinco fusilados do franquismo, Suso Vaamonde interpretaba unha canción,"Compañeiros na que, nomeando aos cinco fusilados e outras vítimas de franquismo, remataba" cun "Xosé Baena, irmán/ asasináronte". Iso é exactamente o que Flor Baena, decepcionada ante o nulo caso que lle fixeron tanto en España coma no Tribunal Europeo de Estrasburgo, acaba de transmitirlle aos órganos xudiciais da ONU. Agora tócalle, outra vez, esperar, pero a iso Flor está xa moi afeita.