Morre Pepa Noia, a galega fundadora de Madres de Plaza de Mayo

Os nervios levárona a ser a primeira muller en chegar a Praza de Maio aquel día no que ía nacer o movemento das nais que reclamaba verdade e xustiza pola desaparición d@s fill@s pola ditadura arxentina. Pepa Noia, de orixe galega, íniciaba entón case corenta anos de busca e loita que só rematan agora, coa súa morte en Bos Aires.

C.V. Sermos Galiza.gal 1/9/15

Nacera en 1921 e o seu verdadeiro nome era Josefina Garcia, mais, para sempre foi coñecida como Pepa Noia. O seu outro nacemento acontecería en outubro de 1976, cando desaparece a súa filla María Lourdes canda o seu compañeiro. Desde entón, Pepa Noia iniciaría a súa segunda vida, na busca incesante da súa filla e da verdade e a xustiza a través das Nais da Praza de Maio. A primeira que chegou á ronda que botaría a andar aquel movemento de mulleres en Arxentina, Pepa Noia, era filla da emigración, e tanto a súa nai como o seu pai eran orixinarios de Ourense. 

 

Noia era o apelido do seu home, Juan Carlos Noia, co que tivo catro fillos. A terceira era María Lourdes, psicóloga e profesora que tiña en 1976 un fillo de ano e medio ao que Pepa contribuía a criar. Desde o primeiro día da súa ausencia, Pepa Noia comezou unha busca que non remataría nunca., primeiro en solitario, logo sumando forzas e emocións con outras nais, saíndo a rúa e reclamando xustiza para toda aquela mocidade que a ditadura dera en desaparecer. 

O 30 de abril de 1977 Pepa Noia foi a primeira en chegar á Praza de Maio para iniciar as rondas que se prolongarían durante tanto tempo. “Cheguei moi cedo, dúas horas antes da hora que acordamos. Non podía durmir en toda a noite. Fun á praza, non había un alma. Eran as pombas e eu. Un anaco despois chegaron as outras mamás. Había unha moza que non quixo dar o nome. (…) comezamos a dar as voltas porque non podiamos ficar quietas, os policías facíanos camiñar”, explicou nunha das múltiples entrevistas nas que relatou a orixe dun movemento que levou ás mulleres á rúa, do ámbito familiar ao político. 

Membro do movemento, despois da escisión na Liña Fundadora, até o fin do seus días, infelizmente Pepa Noia pouco puido averiguar do destino final de María Lourdes. Confesaba que por momentos, soñaba ser a “feiticeira” do coñecido programa televisivo que movía o nariz e os desexos se cumprían. No seu caso, impúñase un sobre todos, recuperar a súa filla, mais, malia a loita, nunca se había de cumprir. 

Nos últimos anos, Pepa Noia recibiu moitos recoñecementos, entre eles, foi nomeada Cidadana Ilustre da Cidade de Bos Aires e arredor dela o investigador Enrique Arrosagaray escribiu o libro . Josefina Pepa de Noia. Una Madre de primera hora, publicado en 2011. 

“Ese sábado 30 de abril de 1977 chegou á praza dúas horas antes, de ansiosa. Deu voltas, agardou, mirou, deu máis voltas. Cando eran as catro e media atopouse con outras trece a un costado da Pirámide, preto da rúa Ribadavia. Non soubo ese día que en torno de Azucena Villaflor facían nacer unha das organizacións humanitarias máis valiosas na historia mundial”, escribiu Arrosagaray daquela nai de primeira hora, a primeira en chegar e a derradeira en marchar dunha loita que se implicou durante case corenta anos.

Presentan máis de 11.000 firmas para que se dea a coñecer a obra de Castelao

 

A presidenta de Galiza Cultura, federación que agrupa a varias asociacións, tamén denunciou o uso "en balde" que a Xunta de Galicia realiza coa entrega dos premios Castelao

 

21 de Xullo de 2015 | Galiciaé / Efe

A comisión promotora da Iniciativa Lexislativa Popular sobre o dereito ao coñecemento e á contemplación da obra de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao polo pobo galego presentou este martes máis de 11.000 firmas no Parlamento de Galicia para que debata esta proposición de lei.

Unha iniciativa coa que se pretende reclamar que o intelectual, considerado un dos pais do nacionalismo galego, sexa "apreciado" e "coñecido" por toda a súa "magnificencia artística", que consta de 4.000 pezas documentadas de obra artística.

"En todo o que significou de defensor e patriota esclarecido e máximo defensor do pobo galego na primeira metade do século XX. Queremos que todo iso sexa coñecido, sacalo do conxelador, dese enterramento que é o que se practica con figuras que son usadas máis nada que como un recurso de lexitimización", explicou Pilar García Negro aos xornalistas ás portas do Parlamento.

A presidenta de Galiza Cultura, federación que agrupa a varias asociacións, tamén denunciou o uso "en balde" que a Xunta de Galicia realiza coa entrega dos premios Castelao.

"Tantos anos logo do seu falecemento en Bos Aires por exilio forzoso, continúa estando dobremente enterrado no coñecemento da poboación galega e sen ser atendido polos poderes públicos galegos, lamentou.

Para García Negro, o debate político que hai na actualidade tanto en Galicia como en España está "perfectamente guionizado e tematizado en tantas e tantas páxinas de Castelao", polo que, ao seu xuízo, "non é unha figura histórica en absoluto superada".

"Queremos que retornen pezas artísticas súas fundamentais como 'A derradeira lección do mestre', ese lenzo que podemos contemplar en Bos Aires e que está recluído alí tamén", abundou.

Preguntada sobre se confía en que a iniciativa prospere no hemiciclo, Pilar García Negro confiou en que "todos os deputados desta Cámara se comporten efectivamente como xente ilustrada, xente galega onde o adxectivo debe valer non só para cobrar e para comer das institucións galegas".

"E que, xa que logo -continuou-, fagan honra ao pensador, ao patriota, ao artista galego sen o cal ninguén estaría sentado aquí", sinalou a ex deputada autonómica polo BNG.

Recordou, así mesmo, que foi Castelao quen "in extremis e nun traballo ímprobo" rescatou o Estatuto que estaba "sediciosamente perdido" en Madrid, e quen conseguiu a tramitación parlamentaria do Estatuto de Galicia o 1 de febreiro nas Cortes Republicanas celebradas no mosteiro de Montserrat e a súa posterior aprobación definitiva.

"Se isto os deputados que sentan nos escanos ignórano, pois entón teriamos que chamalos semi analfabetos políticos. E digo semi, só, para que ninguén senta ofendido", dixo García Negro.

O Concello de Lalín terá unha placa en homenaxe ás vítimas do franquismo

Placa orixinal homenaxe aos asasinados pola ditatura franquista en Deza

Traducción Estación Atlántica  

El Correo Gallego Pontevedra E.P. | 27.06.2015    

O Goberno municipal de Lalín (Pontevedra) colocará no Consistorio a réplica dunha placa na que se homenaxea aos asasinados pola represión franquista na comarca do Deza. Tratase dá reprodución dunha lámina orixinal que foi instalada nos locais dá Federación de Sociedades Galegas de Bos Aires o 14 de abril de 1954.

A placa de bronce, coa alegoría dá República fíxoa a 'Sociedade Unión do Partido de Lalín' e nela aparecen gravados os nomes dás 52 persoas dá comarca vítimas do franquismo, explicou ou Concello.

Na réplica, que permaneceu durante os últimos anos na sede dá Asociación Manuel Ferreiro, pódense ler as palabras de recoñecemento aos mortos "en defensa dá liberdade dá República española e dos dereitos humanos" ou "asasinados por pensar e desexar para todos un mundo mellor".

Ante polo momento a que se colocará será unha réplica, o Goberno municipal de Lalín prevé iniciar os trámites, en colaboración co resto de municipios dá comarca, para negociar a traída de placa orixinal.

Presentación en Bos Aires "Cartas de un condenado a muerte. Los últimos días en prisión en 1936-37 del republicano español"

 

Traducción Estación Atlántica

Cartas de un condenado a muerte. Los últimos días en prisión en 1936-37 del republicano español José Mejuto Bernárdez

Xoves 9 de abril | 19 hs.
Sala Juan L. Ortiz

Biblioteca Nacional Mariano Moreno

Bos Aires

Presentacións
Preséntase o libro que reúne cartas de Mejuto Bermúdez, publicado por Alvarellos Editora e ao coidado de Ana Paula Mejuto Soba e Olivia Rodríguez González.

Cartas dun condenado a matar... é un testemuño único, desgarrador, da guerra civil española. Trinta e cinco cartas escritas, entre outubro de 1936 e xullo de 1937, nas cárceres galegos do Frontón de Vigo, San Simón e Pontevedra polo preso republicano español José Mejuto Bernárdez (1906-1937).

 

Custodiadas no exilio arxentino pola súa neta Ana Paula Mejuto, ven agora a luz por vez primeira nunha edición ao coidado de Olivia Rodríguez que conta coa participación de Eduardo Galeano, Xesús Alonso Montero e a propia neta de José Mejuto.

Marcelino Gómez Arias. Unha vida dedicada á loita pola República e o Agrarismo

Marcelino Gómez Arias. Unha vida dedicada á loita pola República e o Agrarismo. Perfecto Ramos Rodríguez

 

La Librería de Cazarabet - Mas de las Matas

Marcelino Gómez Arias naceu nunha humilde familia da montaña do occidente asturiano a fins do século XIX. Emigrou a América sendo case un neno, traballou e formouse pola súa conta ata conseguir acadar un alto nivel intelectual, ao adquirir estudos políticos, xurídicos, xornalísticos e sociolóxicos.

Con 23 anos entrou a formar parte da historia do Uruguai ao participar na súa última gran guerra civil, da que nos deixou un dos poucos relatos pormenorizados que existen do que foi esa contenda. Desde Arxentina, participou activamente na formación de organizacións republicanas españolas e viaxou á Galiza para dirixir un levantamento republicano no ano 1905. De regreso na Arxentina, fundou o Partido Republicano Español en la Argentina e o xornal La España Moderna.

Máis adiante, instalouse en Lisboa para intentar de novo o derrocamento da monarquía española, e participou no movemento que instauraría a República en Portugal. Alí retomou a edición do xornal La España Moderna e, unha vez clausurado este, comezou a edición de El Clamor Español.

Marcelino regresou definitivamente a Galiza desde onde puxo en marcha o proxecto da granxa Tierra Libre e publicou os xornais Tierra Libre e El Amigo del Pueblo. Foi un dos fundadores da «Liga Española para la defensa de los Derechos del Hombre» e chegou a presidir a Sociedad Española de Artistas Notables.

 

Marcelino Gómez Arias escribiu e publicou numerosos artigos e obras socio-políticas ao longo da súa vida. Foi un home pouco común, comprometido na loita pola instauración da República e contra do caciquismo, pola que sacrificou a súa vida e a da súa familia.

A súa loita provocou que morrese de forma prematura á idade de 43 anos.

Hai libros que son quen construír, con solvencia, unha cartografía,  neste caso vivencial, profesional e política dun personaxe  que pode resultar fascinante por intensa, singular e descoñecida. Isto faise mercé á férrea vontade de investir moitas horas de traballo e moito interese persoal pois só así  se consegue poñer no xusto sitio do mapa do coñecemento histórico e social a alguén que, case sepultado no esquezo, talvez non o merecía.  Neste grupo de investigacións cómpre integrar esta valiosa monografía sobre Marcelino Gómez Arias que vén da man de Perfecto Ramos. Precisamente eran as investigacións e o labor de difusión do especialista como se ía asomando algo do periplo vital e da actividade política de Marcelino Gómez Arias, sobre quen se abateu unha lousa de silencio que duraba, sen dúbida, demasiado tempo.

O libro, elaborado con obxectividade e preciso rigor histórico, ofrece un completo compendio da obra dun autodidacta que abrazou a fe no Republicanismo e mais no Agrarismo, e que desenvolveu boa parte da súa actividade política por terras de  Crecente, alén de incorporar un completo percorrido pola súa biografía que comeza en Armeirín (Asturias), pasa por Uruguai, Arxentina e Portugal ata rematar en Angudes. Rescátanse, así,  con minuciosidade os pasos do biografado dos simplemente saliento dous momentos clave como son tanto a súa participación nun levantamento republicano en 1905 como a relevancia que depositaba na prensa, entendida como medio fundamental para espallar as súas ideas chegando a fundar diversos xornais como La España Moderna, El Clamor Español, Tierra Libre ou El Amigo del Pueblo. O traballo, así pois, alicérzase en diversos documentos exhumados e e na consulta de moita  prensa da época, operativa para elaborar ese perfil vital mais onde non esquece retratar a época na que viviu, alén de incorporar múltiples artigos que o republicano e agrarista escribiu, xunto con corpus apreciable de fotografías e rescatar, no epílogo do libro, o texto Revolución Uruguaya de 1904: unha proposta relevante que espella a visión de Gómez Arias sobre o que viviu no Uruguai e que relatou, non me cabe dúbida, con brillantez estilística.

Recomendo, ás persoas interesadas, este volume, altamente informativo e, en boa medida, orientado cara á difusión da personalidade de Gómez Arias, mais tamén do tempo no que viviu. Como proba do que afirmo conclúo reproducindo un exemplo do caudal informativo que aquí se pode atopar e que, neste caso, se refire ás orixes dunha expresión popular aínda hoxe e que o autor relata así:

O artigo 29 da Lei Electoral decretaba que nun distrito que non se presentara máis dunha candidatura, esta era proclamada automaticamente sen celebrar eleccións. Este artigo era aproveitado polos instalados no poder para, por medios lícitos ou menos lícitos, impedir que ninguén contrario ós seus intereses puidera presentar candidatura. A eliminación deste artigo foi unha das reivindicacións dos agrarios nesta época, acuñándose o famoso dito de «ó carallo o 29».

Caderno da Crítica

O deputado fillo de fisterráns que honra aos exiliados republicanos en Arxentina

Jorge rivas presentou o seu proxecto na Arxentina

Traducción Estación Atlántica

Jorge Rivas, fillo de fisterráns, impulsa un proxecto de lei para instaurar o 14 de abril como Día Nacional do Exiliado Español no país austral como homenaxe ás persoas que tiveron que cruzar o Atlántico pola represión do franquismo

El Diario.es - Miguel Pardo 16/4/14

Un deputado galego en defensa da memoria republicana e dos exiliados polo fascismo. O parlamentario Jorge Rivas, fillo de emigrantes de Fisterra e socialista aliado ao gobernante Frente para la Vitoria, presentou este luns un proxecto de lei polo que pretende fixar o 14 de abril como Día Nacional do Exiliado Español en Arxentina. E fíxoo justamente un 14 de abril, no 83º aniversario da proclamación da II República e durante unha emotiva presentación na que aclarou que impulsa a iniciativa "en homenaxe a todos aqueles que se viron obrigados a abandonar a súa patria logo do derrocamento da República e durante a ditadura de Franco e que chegaron aquí en busca dun porvir en liberdade".

Tivo que ser a milleiros de quilómetros onde se impulsou un proxecto de lei para homenajear aos republicanos represaliados, medida tan pouco común no Estado español ou en Galicia. Constante apoio tamén da querella arxentina contra os crimes do franquismo, o galego Jorge Rivas estivo acompañado por máis descendientes de galegos e por representantes da Agrupación Federico García Lorca. Xunto a eles explicou que a elección do 14 de abril para a presentación deste proxecto pretende recordar a data "na que se proclamou o nacemento da Segunda República, brutalmente abatida pola dereita reaccionaria" e invitar á reflexión "sobre as terribles consecuencias que provoca a ruptura dos procesos democráticos por parte das forzas que se opoñen ao progreso social".

Durante o seu comparecencia nunha sala da Cámara de Deputados, Jorge Rivas recordou que a República mudou en España "a vella e reaccionaria monarquía logo dun gran triunfo electoral dos sectores máis avanzados do país" e alcanzou así unha esperanza "que, no entanto, estaba destinada a frustrarse poucos anos despois". "E non polas dificultades e contradicións propias dese proceso popular transformador que se propoñía reparar inxustizas e atrasos moi arraigados, senón pola crúa violencia dos poderosos", di o deputado socialista, que advertiu na Cámara dunha guerra na que "á beira de Franco interveu o réxime nazi de Hitler e o fascista de Mussolini".

"Desde 1939, foron milleiros e milleiros de españois os que partiron ao exilio, por razóns de conciencia, ou para salvar as súas vidas, ou porque non podían traballar nin vivir con dignidade nesa desgraciada España. Francia primeiro, e logo México e a Arxentina foron os países que máis exiliados acolleron", recordou Rivas, que destaca que xa en novembro de 1939 chegaron uns 150.

"Durante todos eses anos de ditadura, caracterizados por unha violenta represión, o franquismo cometeu innumerables crimes de lesa humanidade que aínda non foron investigados nin sancionados", dixo tamén en clara alusión ao deixamento das autoridades españolas tanto á hora de investigar como de colaborar coa Xustiza arxentina, que segue adiante

“Do Piñeirismo ao Consello da Mocedade. O Rexurdir do nacionalismo galego”

 

A. C. Vagalumes Tabeirós-Terra de Montes 30/1/14

Proxección do documental e presentación do libro “Do Piñeirismo ao Consello da Mocedade. O Rexurdir do nacionalismo galego”

O acto terá lugar venres 31 de xaneiro ás 20:30 horas na sala de exposicións de Novagalicia Banco da Estrada

Organizado pola Asociación Cultural “Vagalumes” e coa colaboración da Fundación Moncho Reboiras para o Estudo e a Divulgación da Realidade Social e Sindical na Galiza (FESGA) que vén de publicar a obra “Do Piñeirismo ao Consello da Mocedade. O Rexurdir do nacionalismo galego”. Un ensaio da autoría do historiador e profesor da Universidade da Coruña Uxío-Breogán Diéguez do profesor de Filosofía e historiador Xoán Carlos Garrido.

Na devandita obra desenvólvese a evolución do nacionalismo galego desde o golpe militar españolista do 1936 até mediados dos anos sesenta do pasado século. A dicir dos autores, aquel tempo iniciaríase co asasinato dos principais cadros do nacionalismo galego, reconstituíndose no exilio o tecido patriótico galego, tendo como símbolos a Irmandade Galega (1941) e o Consello de Galiza (1944). Ambas institucións terían ao noutrora deputado nacionalista Daniel Rodríguez Castelao, que librara dun asasinato seguro, como máximo referente. Na nosa terra iría agromando un galeguismo eminentemente cultural arredor da figura de Ramón Piñeiro, membro até 1936 das Mocedades Galeguistas, creándose no 1950 o selo editorial Galaxia.

Segundo apontan os autores, unha nova xerazón de mozos nacionalistas apoiados polos vellos exiliados daría lugar no 1963 ao que se daría en chamar Consello da Mocedade. Este organismo estaría en ligazón co Consello de Galiza, goberno galego no exilio, asentado en Bos Aires (Arxentina) e terían como referente ideolóxico máximo a Castelao, xa finado no 1950, e a súa obra central Sempre en Galiza. O Consello da Mocedade tería como presidente ao mariñao Antón Moreda, quen no 1954 relanzara alén mar, xunto outros activistas, as Mocidades Galeguistas e volvera a Galiza no 1961 coa misión de remozar o nacionalismo galego na clandestinidade franquista.

"Papá, mamá: executaranme mañá. Quero darvos ánimos"

Flor e Xosé Humberto Baena

Traducción Estación Atlántica

O último fusilado galego do franquismo foi Xosé Humberto Baena Alonso, obreiro metalúrgico, de 24 anos de idade, militante do PCE (m-l) e do FRAP. Ao cumprirse o 38 aniversario do feito falamos coa súa irmá, María Flora Baena 

Javier Coria - Memoria Pública 11/10/13
O 27 de setembro de 1975, un Consello de Guerra solicitou catro penas de morte por atentados contra membros da policía franquista. Das catro penas de morte se dictaron tres, para Manuel Blanco Chivite, Vladimiro Fernández Tovar e Xosé Humberto Baena, cumpríndose esta última e conmutadas as outras por 30 anos de prisión. Aos poucos días sucedéronse outros Consellos de Guerra, onde se chegaron a pedir 11 penas de morte máis. O 27 de setembro, xunto a Xosé Baena, tamén foron fusilados -reusaron o garrote vil- os seus compañeiros de partido José Luís Sánchez Bravo e Ramón García Sanz, e os militantes de ETA político-militar Angel Otaegui e Juan Paredes Manot (Txiki).

A acusación contra o seu irmán foi pola morte do policía Lucio Rodríguez. Que lles contou Xosé sobre isto?

O meu irmán sempre dixo que el non tiña nada que ver co delito do que se lle acusaba, non coñecía de nada a este señor e, ademais, non soubo do que o acusaban ata 15 días logo de estar detido.

No Consello de Guerra Sumarísimo non se presentou nin unha soa proba material -nin de balística, nin de pegadas- nin testemuña algún e, en cambiou, se desestimaron 124 probas da defensa. O xuíz instrutor, o coronel Mariano Martín Benavides, tardou 20 minutos en rexeitar as probas, nun xuízo que durou en total 3 horas, e iso que se pedían catro condenas de morte. Sen garantías procesales de ningunha clase... Podemos falar dun asasinato de Estado?

Naturalmente que foi un asasinato de Estado.

Pódese dicir que a acusación xa tiña o veredicto sinalado polo poder político, e os papeis repartidos para cada un dos acusados. Deuse o caso que algúns dos imputados no posterior Consello de Guerra chegóuselles a acusar de atentados que ocorreron mentres eles estaban en prisión, pero sigamos...

A súa familia, especialmente os seus pais mentres viviron, levan un longo proceso pola reparación moral e pola anulación do Consello de Guerra que condenou ao seu irmán e os seus compañeiros. Como está a situación desta demanda?

Primeiro o meu pai intentou en 1977 reabrir o caso, pero en canto viron do que se trataba non lle admitiron a documentación.

En 2002, levamos o caso ante o Tribunal Constitucional, que nos respondeu que en 1975 aínda non existía a Constitución, polo que quedaba fóra das súas atribuciones.

¡Que bonito!, como non existía a democracia, non defendemos aos que deron a vida por ela.

Iso parece. Logo, levámolo ao Tribunal dos Dereitos Humanos da Haya e a súa resposta foi que en 1975, España non asinara o tratado de DD. HH. e, polo tanto, tamén quedaba fóra dos seus atribuciones (coma se os dereitos humanos houbese que asinalos para que sexan aplicables).

Sobre o ano 2010, recorremos á ONU e a súa contestación foi que, como o caso fora revisado polo Tribunal de DD. HH., quedaba excluída a revisión pola súa banda.

Agora, temos o sumario en Arxentina coa xuíza Servini, xunto con outros centos de afectados pola ditadura franquista. Neste momento hai 9 imputados, 4 dos cales están en busca e captura pola Interpol (aínda que un deles xa faleceu). España pon numerosos impedimentos, entre eles, a Lei de Amnistía de 1977. Entre os imputados está Fernando Suárez, axudante do Fiscal no Consello de Guerra contra o meu irmán. Outro deles é o suegro de Ruíz-Gallardón, o ex ministro franquista José Utrera Molina. Como poderás ver, moi difícil que se faga xustiza neste caso, sendo o seu yerno o Ministro de Xustiza.

Fai uns días, como me comentaba, a xuíz arxentina María Servini dictó orde de detención contra catro torturadores do franquismo. Como recibiu a noticia?

Con moita alegría e esperanza.

Son xa 38 anos desde aquela noite tan longa, desde aquela pólvora da mañá... parafraseando ao cantante Eduardo Aute. Ten esperanzas de que algunha vez fágase xustiza coas vítimas do franquismo?

A esperanza é o último que se perde, pero sendo realista vexo difícil que a xustiza chegue a tempo.

Que lle di aos que abogan por non abrir vellas feridas, e que a Lei de Amnistía resolveuno todo.

Diríalles, en primeiro lugar, que esas persoas que pensan así seguro que non teñen ningún familiar desaparecido nunha fosa ou nunha cuneta ou que fose, como o meu irmán, injustamente asasinado.

En segundo lugar, as feridas, para que curen, hai que limpalas e curalas desde dentro. Non se poden pechar en falso, pois esa dor queda aí e á mínima reábrense.

Cal é o último recordo ou imaxe que ten do seu irmán?

Recordos teño miles deles, pero o último é velo tralas rejas, esposado, coa mirada triste, tratando de gardar a compostura diante do meu pai e do meu e, ao mesmo tempo, dándonos ánimos.

Si quere engadir algo máis...

Podería dicir moitas cousas, pero o máis importante é esperar e confiar en que, por fin, devólvanlle o seu honor e recoñezan públicamente que o que fixeron con el foi un asasinato.

Tamén recordar e agradecer a todos os seus amigos que no día do aniversario durante estes 38 anos, sen fallar un só día, recórdano facéndolle unha homenaxe no cemiterio de Pereiró diante da súa tumba.
A vostede tamén lle agradezo que se acorde del.

Na última carta de Xosé Baena aos seus pais escribiu:

"Papá, mamá: Executásenme mañá. Quero darvos ánimos. Pensade que eu morro, pero que a vida segue. Recordo que na túa última visita, papá, dixéchesme que fose valente, como un bo galego. Funo, asegúrocho. Cando me fusilen mañá pedirei que non me tapen os ollos, para ver a morte de fronte."

A hibernación da memoria histórica

 O historiador Lourenzo Fernández Prieto. / Ft: Rafa Vázquez

Traducción Estación Atlántica

Historiadores galegos destacan que a aplicación da lei da memoria histórica está "paralizada" e critican que a falta de financiamento impide que se poida cumprir o que promulga

laopinioncoruña.es - Alexandra Moledo | A Coruña 14.06.2013
Expertos de España, México e Arxentina analizan en Santiago a emigración e o exilio de Galicia

Como asegura o historiador Lourenzo Fernández Prieto, "as cousas co tempo collen outro peso" e precisamente no seminario Migracións e memoria histórica que se clausura hoxe en Santiago expertos de España, México e Arxentina fixeron balance da lei da memoria histórica cinco anos logo da súa entrada en vigor. No apartado reservado á norma os ponentes tratárona desde o punto de vista da emigración e das solicitudes da nacionalidade española por parte dos descendientes de emigrantes e exiliados. Neste periodo as peticións ascenderon a 500.000 en toda España e a metade procedían de fillos e netos de galegos vítimas do franquismo. Antonio Esquerdo -un dos organizadores- sinalou onte na inauguración que a devolución da nacionalidade é "un tema difícil de desenvolver e que toca fibras sensibles de moitos gobernos".

En opinión de Esquerdo, á lei da memoria histórica aprobada en 2008 "quizais ninguén lle prestou atención" e por iso neste seminario preténdese "darlle a importancia ao que non se lle deu". Lourenzo Fernández Prieto centrou a súa conferencia nos avances que permitiu a normativa e tamén os seus erros. O catedrático de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago de Compostela (USC) considera que a súa aplicación está "paralizada" e nun estado de "hibernación" que impide fomentarla e dotala de recursos.

A falta de financiamento provocou que desde o inicio da crise o traballo das asociacións dedicadas á recuperación pola memoria histórica estea baixo mínimos e sostéñase con achegas e con traballo de voluntarios. De feito, é prácticamente inviable levar a cabo exhumaciones.

O mesmo ocorre no proxecto Nomes e Voces coordinado por Fernández Prieto que traballa na historia da Guerra Civil e a represión franquista en Galicia. A escaseza de recursos económicos obrigará a que o grupo de investigación quédese sen os seus contratos. "Non se vai a perder o proxecto pero igual que a lei da memoria histórica hibernará e limitarase a información máis estática", explica o historiador.

Galicia sempre estivo ligada á emigración e así o destacou o director xeral de Migraciones do Goberno, Aurelio Miras Portugal, relacionando a comunidade con "as constantes entradas e saídas da xente". Sinalou que os galegos foron sempre "unha referencia" nos destinos aos que han emigrado e di que os emigrantes que na ditadura deixaron o país eran "xente culta". "Pouco importa que un saiba traducir a Eneida si non sabe cultivar a terra cando vive diso", dixo. No mesmo sentido interveu o secretario xeral de Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, quen indicou que a comunidade é "unha realidade" grazas a quen están fóra.

Acto conmemorativo pola II República española en Bos Aires

 Festejos por la II República Española, A Coruña, 14 de abril de 1931

Traducción Estación Atlántica

Federación de Sociedades Gallegas | abril 3, 2013

En conmemoración do 82º aniversario da Proclamación da II República Española, a Federación de Asociaciòns Galegas da República Arxentina invita á comunidade ao acto a desenvolverse o vindeiro sábado 13 de abril, desde as 19, no Teatro Bambalinas, sito en Chacabuco 947, da Cidade Autónoma de Bos Aires.

Ademais, ao cumprirse o primeiro mes da desaparición física do presidente da República Bolivariana de Venezuela, Comandante Hugo Rafael Chávez Frías (28/07/1954 - 05/03/2013), realizarase unha homenaxe á súa figura.

Con entrada libre e gratuita, presentarase nesta ocasión o grupo musical Club Artístico Liberdad, que ofrecerá o seu recoñecido espectáculo "Rojo y Negro" de cancións republicanas da Guerra Civil Española, traballo que tamén foi plasmado nun disco compacto de recente aparición.

Especialmente invitados, asistirán o deputado Nacional pola Cidade de Bos Aires (Frente Nueva Encuentro), Juan Carlos Junio; os embaixadores de Venezuela, Carlos Eduardo Martínez Mendoza; e de Cuba, Jorge Lamadrid Mascaró; entre outras personalidades do ámbito político, social e cultural.

Así mesmo, durante o acto presentaranse a Banda de Gaitas "Duas Beiras", que dirixe Pepe Lema; e o Coro Semente, conducido por Viviana García.

Como xa é tradicional, ao término do espectáculo artístico, o público poderá gozar da típica queimada galega que, co habitual conxuro, prepara Ramón Suárez "O Muxo".

Para maiores informes, os interesados poderán achegarse á nosa sé de Chacabuco 955, de luns a venres, de 17 a 20, ou ben comunicarse ao teléfono 4300 1790.

A Federación de Asociacións Galegas da República Arxentina recordan a II República Española

Traducción Estación Atlántica

Federación de Sociedades Galegas Abril 7, 2012

A Federación de Asociacións Galegas da República Arxentina invita á comunidade ao acto en conmemoración do 81º aniversario da Proclamación da II República Española, que terá lugar o vindeiro sábado 14 de abril, a partir das 20, no Teatro Bambalinas, situado en Chacabuco 947, do porteño barrio de San Telmo.

Na oportunidade, con entrada libre e gratuíta, presentarase a agrupación musical Club Artístico Liberdad, que ofrecerá o seu espectáculo Rojo e Negro, Cancións Republicanas da Guerra Civil Española, no que recuperan para o público un amplo repertorio de cancións daquela época.

Coa presenza de numerosos invitados especiais, entre os que se destacan o amigo e compañeiro de loita do Che Guevara, Xeral (R) Oscar Fernández Mel, actuarán a Banda de Gaitas Duas Beiras (liderada por Pepe Lema), a Coral Semente (dirixida por Viviana García), o Corpo de Baile Galego Duas Beiras (orientado por Oscar Cobos Martínez), e a cantante arxentino-galega, Lorena Lores.

Como de costume, ao termo do espectáculo artístico os asistentes poderán gozar da típica queimada galega que, co habitual recitado do conxuro, prepara Ramón Suárez "O Muxo".

Para maiores informes, visitar a nosa sede de Chacabuco 955, de luns a venres, de 17 a 20, ou ben comunicarse ao 4300 1790.

Texto da carta enviada pola CRMH da Coruña á xuíza argentina

Enviada a carta da CRMH, na que está un relatorio das actividade​s represivas ocurridas durante o periodo en que Manuel Fraga Iribarne foi ministro en distintos gobernos fraquistas​, á xuíza arxentina María Servini de Cubría

Na mañán de hoxe, 5 de xaneiro de 2012, foi enviada a carta da CRMH, na que está un relatorio das actividades represivas ocurridas durante o periodo en que Manuel Fraga Iribarne foi ministro en distintos gobernos fraquistas, á xuíza arxentina María Servini de Cubría, atendendo á petición feita pola dita xuíza ao Goberno Español.

A CRMH da Coruña, exercendo o seu dereito á libre información, proporcionou os datos referentes á actividade represiva dos gobernos franquistas, cando Manuel Fraga formaba parte deles como ministro.

A carta enviada á xuíza federal arxentina María Servini de Cubría decía o seguinte:

Sr. Dña.María Servini de Cubría

Jueza Federal de Argentina

Estimada amiga:

En nombre de la Comisión por la Recuperación de la Memoria Histórica de A Coruña (CRMH) quiero agradecerle, en primer lugar, el trabajo que está desarrollando en la causa que investiga los crímenes del franquismo en España, iniciada a instancia de un grupo de familiares de víctimas, bajo el principio de justicia universal por el que se pueden investigar crímenes de lesa humanidad ocurridos en terceros países.

Usted debe saber que el Gobierno de España no está investigando esos crímenes contra la humanidad. La justicia argentina es la única esperanza que nos queda para conocer la verdad y que se haga justicia. Como usted ya conoce, el juez de la Audiencia Nacional Española, Baltasar Garzón, fue apartado de sus funciones cuando pretendía investigar esos crímenes, a instancia de numerosas asociaciones de la memoria histórica. Además. Por si esto fuera poco, organizaciones relacionadas con el franquismo presentaron una denuncia contra el juez Garzón, que va a ser juzgado en los próximos días y tiene, entre otras, una acusación de prevaricación.

La llamada Transición -paso de la dictadura a la democracia- que firmaron los principales partidos del Estado español, fue también un pacto de silencio que llevó al olvido a cientos de miles de víctimas del peor de los terrorismos, del terrorismo de Estado.

La Ley de Aminsitía, demandada por todas las fuerzas democráticas cuando acabamos con cuarenta años de dictadura, fue interpretada como una ley de punto final para no llevar ante los tribunales a los responsables de crímenes contra la humanidad, crímenes que no prescriben.

Queremos responder a su petición de envío de información sobre los ministros de la dictadura de Franco desde el 17 de julio de 1936 hasta el 15 de junio de 1977, que se celebran las primeras elecciones democráticas.

Adjuntamos información sobre el ministro Manuel Fraga Iribarne (tiene una residencia en la localidad de Perbes, del ayuntamiento de Miño, en la provincia de A Coruña) y las actividades que está desarrollando la CRMH para que se le retire la distinción honorífica de “Hijo Adoptivo” de A Coruña, entre ellas el manifiesto “Los tiempos son llegados”, que también adjuntamos, con los numerosos apoyos recibidos.

No se trata de juzgar ahora la trayectoria personal de algunos de estos ministros desde la conquista de la democracia hasta hoy; estamos analizando su papel como miembros activos del régimen de Franco y participantes en un órgano colegiado, como el Consejo de Ministros de la Dictadura, que aplicaba una política de “graves violaciones de los derechos humanos”, como señala la Ley de la Memoria Histórica, aprobada en España el 28 de octubre de 2007.

Algunos datos biográficos del “Camarada Fraga”
Esto decía el Decreto 154/1961, de 2 de febrero: “A propuesta del Ministro Secretario General del Movimiento, cesa el camarada Manuel Fraga Iribarne en el cargo de Delegado Nacional de Asociaciones de Falange Española Tradicionalista y de las JONS, agradeciéndole los servicios prestados” (Firmado por Francisco Franco y publicado en el BOE de 9 de febrero de 1961). Este cargo no figura en su biografía oficial.

Manuel Fraga Iribarne recibe en 1968 el título honorífico de “Hijo Adoptivo” de A Coruña cuando la represión era brutal, ya que un mes después el Consejo de Ministros declaraba el Estado de Excepción.

Se afilió muy joven a la Falange, iniciando una carrera política que lo llevaría en 1951 al cargo de secretario general del Instituto de Cultura Hispánica (1951); secretario general del Consejo Nacional de Educación (1953); secretario general técnico del Ministerio de Educación (1955-1958); secretario de la Comisión de Asuntos Exteriores de la Cortes (1958-1962); director del Instituto de Estudios Políticos (1961). Fue consejero nacional del Movimiento (el partido único), procurador de las Cortes franquistas y miembro del Consejo de Estado. 

Fraga estaba en el Consejo de Ministros, participando en la represión 10-7-1962. Manuel Fraga entra en el Gobierno de la Dictadura, un mes después de la reunión en Munich de 118 delegados, de todas las tendencias políticas opositoras al franquismo, convocados por el IV Congreso del Movimiento Europeo.

 Este congreso solicitaba a la Comunidad Económica Europea (CEE) que exigiera democracia en España antes del ingreso en el organismo europeo. Los asistentes a esta reunión -calificada por la propaganda oficial cómo “Contubernio de Munich”- sufren la represión. Fraga, ya como ministro, apoyaba las medidas represivas y presumía ante la prensa de que con el exilio y confinamiento en diferentes islas de Canarias, los participantes en este congreso “se podrán librar de las justas iras del pueblo español”

1-4-1963. Creación del Tribunal de Orden Público (TOP), herramienta para la represión de los demócratas y privación de las libertades, que hace las funciones del Tribunal Especial para la Represión de la Masonería y el Comunismo.

20-4-1963. Es fusilado el dirigente comunista Julián Grimau.

17-8-1963. Ejecutados a garrote vil los anarquistas Francisco Granado y Joaquín Delgado.

Octubre-1963. Enfrentamiento entre Fraga y 103 intelectuales, encabezados por José Bergamín, que firmaban un escrito denunciando las torturas y abusos cometidos por las fuerzas represivas contra las huelgas de la minería asturiana. En carta abierta (la de los intelectuales no fue publicada), Fraga justifica la represión y el corte de pelo al rape de mujeres, y contestaba así a Bergamín: “Parece por otra parte posible que se cometiese la arbitrariedad de cortar el pelo a Constantina Pérez y Anita Blaña, aunque las sistemáticas provocaciones de estas damas a la fuerza pública la hacían más que explicable”.

1964. Fraga, como ministro de propaganda, dirige la campaña “25 años de paz”. 

Agosto-1965. Son separados de sus cátedras Enrique Tierno Galván, Luis López Aranguren y Agustín García Calvo. Asambleas y manifestaciones de estudiantes en apoyo de los profesores represaliados.

Marzo 1965. El abad de Montserrat, Aureli Maria Escarré es obligado a exiliarse por la presión del Gobierno. Había criticado duramente el régimen franquista en Le Monde.

18-3-1966. Se promulga la nueva Ley de Prensa e Información. Continuarían los expedientes, sanciones a periodistas y cierres de medios de comunicación.

9-3-1966. La policía asalta el convento de los Capuchinos de Sarriana (Barcelona), cuando se celebraba una asamblea del Sindicato Democrático Universitario.

30-4-1966. El Gobierno cierra la Universidad de Barcelona.

28-6-1966. Detención en Madrid de Marcelino Camacho, dirigente de CC.OO.

22-7-1966. Secuestro del periódico ABC por un artículo de Luis María Ansón, titulado “La monarquía de todos”.

22-11-1966 . Franco presenta en las Cortes el Proyecto de Ley Orgánica del Estado.

14-12-1966. Se celebra el referéndum para aprobar la citada ley. Fraga consigue el imposible: en muchos colegios electorales los votos del SÍ superan el censo electoral.

14-3-1967. El Tribunal Supremo declara ilegal a CCOO.

21-4-1967. El Gobierno declara el Estado de Excepción en Vizcaya.

1-5-1967. Numerosas detenciones en las manifestaciones del Primero de Mayo.

19-8-1967. Detención de 20 sacerdotes vascos.

7-9-1967. El Tribunal de Orden Pública (TOP) condena a Alfonso Carlos Comí por un “delito de opinión”.

28-3-1968. El Gobierno cierra por tiempo indefinido la Universidad de Madrid.

31-5-1968. Secuestro del diario Madrid.

3-8-1968. El Gobierno declara el Estado de Excepción en Guipúscoa. 

Noviembre-1968. Sesenta sacerdotes vascos ocupan el seminario de Derio en defensa de las libertades.

17-1-1969. Es detenido en Madrid el estudiante Enrique Ruano Casanova, que muere cuatro días después en dependencias policiales.

25-1-1969. El Gobierno declara el Estado de Excepción en toda España, que dura hasta el 25 de marzo. Hay detenciones masivas y muchos intelectuales son confinados.

22-7-1969. Las Cortes franquistas designan al príncipe Juan Carlos como sucesor de Franco en la jefatura del Estado.

30-10-1969. Fraga sale del Gobierno, después de una remodelación provocada por el caso Matesa.

Manuel Fraga regresa al Consejo de Ministros con el último Gobierno de Carlos Arias Navarro, siendo vicepresidente para Asuntos de Interior y ministro de la Gobernación. Durante su mandato en ese ministerio, de diciembre de 1975 a julio de 1976, la policía asesinaba la cinco trabajadores en Vitoria con motivo de una huelga laboral; en el tradicional Vía Crucis que organizaban los Carlistas en Montejurra (Navarra), un grupo de fascistas, dirigidos por un comandante del ejército, asesinaba la dos personas.

Fraga, con 35 años de servicios a la Dictadura franquista, no pasaba por allí, sino que estaba sentado en la mesa de un Consejo de Ministros y era partícipe y cómplice de toda la política represiva que allí aprobaban: fusilamientos, cárceles, campos de concentración, despidos, exilio, Tribunal de Orden Público (TOP), graves violaciones de los derechos humanos, expedientes a periodistas, cierre de medios de comunicación, asesinatos de trabajadores como en Ferrol en 1972 o en Vitoria en 1976, siendo Fraga ministro de la Gobernación.

Consideramos que con estos antecedentes Manuel Fraga Iribarne debería formar parte de la causa que usted sigue por los crímenes del franquismo.

Debe saber que apoyamos el exhorto que envió al Gobierno español, para que informe si se está investigando en España la existencia “de un plan sistemático, generalizado, deliberado y planificado para aterrorizar españoles partidarios de la forma representativa de gobierno a través de su eliminación física y de la desaparición legalizada de menores de edad con pérdida de su identidad”. Como contribución a esa investigación, en el próximo mes recibirá usted un libro, que va a editar la CRMH, con una reseña biográfica de las 600 personas de diez ayuntamientos de la comarca de A Coruña que fueron asesinadas por el franquismo.

A Coruña, 5 de enero de 2012

 Fdo. Fernando Souto Suárez

Presidente de la Comisión por la Recuperación de la Memoria Histórica de A Coruña

M. Victoria Villaverde: “Non esquezo a infamia franquista”

“Levo toda a vida loitando contra os represores e seguirei facéndoo ata o final”

Xornal.com. Daniel Prieto 10/10/2010 A tradutora, xornalista, actriz e escritora María Victoria Villaverde (Vilagarcía de Arousa, 1922) foi nomeada presidenta da Fundación Galega contra a Impunidade, que busca apoios en Galicia para a querela presentada na Cámara Federal Arxentina, que podería sentar no banco dos acusados aos responsables do xenocidio franquista. Considerada a voz dos exiliados galegos represaliados, esta republicana e destacada membro do Partido Comunista dirixiu xunto a Arturo Cuadrado o xornal Galicia en Arxentina. Filla de Elpidio Villaverde, primeiro alcalde de Vilagarcía e deputado en Cortes na Segunda República e viúva do galeguista Ramón Valenzuela, Mariví, como lle chaman os seus amigos, regresou a Galicia en 1966, despois de “tres exilios e unha vida marcada”.

Como valora que desde Arxentina, o país do exilio galego, se promova a denuncia que podería facer que se xulgue aos criminais franquistas?

Paréceme moi ben, porque Arxentina estivo sempre moi vinculada a todos os problemas de Galicia e de España. O xuíz Garzón fixo unha gran labor por moitas causas arxentinas. A Guerra Civil non se viviu como unha guerra calquera nese país, moitos arxentinos viviron como propios os acontecementos que se desenvolveron aquí, todas esas barbaridades e esas mortes.

Reparouse a memoria das vítimas?

En absoluto. Levo toda a vida loitando contra os represores e penso seguir facéndoo ata o final. Isaac Díaz Pardo acaba de darlle un poder notarial á fundación para que se poida investigar por fin o asasinato do seu pai, que foi fusilado polos falanxistas.

Din que vostede é a voz dos exiliados represaliados.

Eu son unha exiliada máis. Tiven que deixar Galicia en 1936, con 13 anos. Desde ese intre sentinme moi involucrada co que ocorría. Moitos dos meus amigos foron asasinados. Tiven a sorte de que o meu pai, alcalde de Vilagarcía e deputado en Cortes durante a Segunda República, puido levarnos a Portugal. Grazas a Claudio Sánchez-Albornoz, daquela embaixador de España en Lisboa, chegamos a Marsella facéndonos pasar por emigrantes de América. Despois de botar tres anos en Francia tamén tivemos que exiliarnos pola Segunda Guerra Mundial. Fomos a Arxentina porque a miña bisavoa nacera alí e meu pai tamén fora residente. Tras cinco anos volvín a Galicia.

Por que decidiu regresar?

Por amor. Porque Ramón Valenzuela me pediu que viaxara a Galicia para casar con el. Coñecérao durante a miña estancia en Francia, onde el colaboraba con iniciativas que recadaban cartos para facer escolas en España, porque ao franquismo interesáballe que os paisanos seguiran sendo analfabetos. Coa ocupación alemá, a Gestapo prendeuno por opoñerse ao nazismo e ao fascismo e entregouno ás autoridades españolas. Encarcerárono varios anos en Ávila e conseguiu volver á súa Bandeira natal, aínda que baixo liberdade vixiada. Esperamos un ano para que lle concederan o indulto e logo marchamos de novo a Bos Aires.

Con que situación se atoparon ao regresar a Galicia?

As cousas seguían iguais e non había cambio, non había esperanza. Así, decidimos marchar de novo a Bos Aires, onde naceron os nosos dous fillos. Este segundo exilio arxentino durou 17 anos. En 1966 decidimos volver pero a Madrid, xa que en Galicia a situación era máis complicada. Sabiamos que moitos galeguistas vivían co medo no corpo. Aínda así, tras tres exilios e unha vida marcada, sempre nos quedou o desexo de instalarnos en Galicia.

No seu libro ‘Tres tempos e a esperanza’ conta a historia dunha mestra tía súa republicana á que lle lía teatro no cárcere. Por que a prenderon?

A miña tía, Argentina Villaverde, era unha mestra exemplar. Preocupábase moito polos raparigos. Nos primeiros meses da Guerra Civil dáballe moita pena ver o mal vestidos que ían á escola os cativos, case non tiñan que poñerse. Organizou unha colecta para mercarlles tecidos e facerlles un uniforme. Mercou fíos brancos e vermellos, os traxes quedáronlle morados e metérona no cárcere por vestir de roxos aos nenos. A última edición do libro é da histórica editorial A Nosa Terra, que por desgraza chegou á súa fin.

Tamén escribiu que “a esperanza estaba fóra de Galicia”, está fóra tamén neste momento para que se xulgue aos que exerceron a represión?

Si. Sempre gardei a esperanza de que chegara ese día, aínda que por sorte a maioría están mortos. Eu era unha nena e todo o que pasou cambioume a vida. Meu pai ensinoume a ser unha persoa comprometida politicamente. E o meu marido que hai que loitar ata o final e que non hai que esquecer. Eu non esquezo a infamia franquista, por iso aceptei a presidencia da Fundación Galega Contra a Impunidade. Non teño a vitalidade de antes e é estupendo que a xente nova se implique neste tema, pero o importante é que todo o mundo coñeza a barbarie franquista.