Presentación do libro: Mourente nos anos do medo

Xosé Álvarez

O vindeiro venres, día nove de decembro, ás oito da tarde, no local da Sociedade Cultural e Deportiva de Mourente, presentaremos un novo libro a iniciativa da Comunidade de Montes Veciñais en Man Común de Mourente e colaboración do concello e da SCD Mourente. 

O libro será distribuído gratuitamente entre os asistentes e os veciños da parroquia.

O Concello de Pontevedra rende homenaxe a case un cento de mulleres represaliadas

Foto Pontevedraviva.com

 Pontevedra.gal 24/11/15

Dentro do programa municipal A memoria das mulleres, o Concello de Pontevedra organiza este venres, 27 de novembro, unha homenaxe institucional ás mulleres que sufriron a represión franquista. O acto que se celebrará ás 20.30 horas no Teatro Principal, é froito dun acordo da Corporación, que prevé tamén reforzar a presenza das mulleres nos espazos públicos mediante a denominación de parques, prazas e rúas; a creación de roteiros urbanos; e creación de murais artísticos e a instalación de rótulos e inscricións que recoñezan e divulguen a achega das mulleres á historia da cidade, tanto desde o punto de vista individual como colectivo.

Na homenaxe deste venres lembrarase o nome de case un cento de mulleres que foron vítimas de todos os tipos de represión: asasinato, como Consuelo Acuña ou Elvira Lodeiro; o rapado do cabelo, como Custodia Gama, Camila Pintos Blanco, Carmen Echevarría, Aurelia Garrido, Olivia Tomé, Asunción Vilas A Vidala ou Encarnación Silva; prisión, como Enma Mourón, Josefina Arruti, Carmen Abuín, Josefina Blanco ou Asunción Vilas, presa en Saturrarán.

Mulleres que sufriron castigos económicos e laborais como as mestras Peregrina Martínez Santos, Nieves Adrio Sobrido, Pilar Poza Juncal, as irmáns Exclavitud e Serafina Dios (tamén encarceradas), Ernestina Otero, ou as traballadoras do concello Aurora Garrida e Delia Gendra.

Mulleres exiladas como Virxinia Pereira, Mercedes Magdalena ou Isabel Gómez Costas.

Mulleres que agocharon a perseguidos, que lles levaron alimento e amor aos agochos e aos cárceres, como Rosa e Oliva Fariña, Eulalia Carro, Maruja Álvarez, ou as irmás Aurora, Nicereta e María Martínez Fernández (As Corseteiras), que tamén foron encarceradas.

Tamén serán protagonistas da homenaxe as mulleres que sobreviviron ao asasinato e á prisión dos seus familiares: as nais, fillas, irmás e esposas que tiveron que convivir coa dor sen dereito ás bágoas, sen dereito ao dó (duelo), porque mesmo estaba prohibido chorar os seus, poñerlles unha lápida ou levar loito. E que tiveron que sacar adiante as familias, e sufrir o silencio e a inxustiza do esquecemento durante décadas.

As mulleres que sobreviviron, as que protagonizaron escenas de solidariedade e resistencia no tempo do terror, as que conservaron a memoria no interior das casas terán tamén un espazo na homenaxe do venres, que pretende ser un acto de memoria e de xustiza.

Publicación e vídeo       

Este acto é resultado do traballo de pescuda e investigación desenvolvido durante anos polo historiador Xosé Álvarez Castro e complementado con ducias de entrevistas a familias que realizou a xornalista e escritora Montse Fajardo.

Na homenaxe participará unha representación das familias represaliadas e haberá intervencións de Montse Fajardo, María do Carme Lores (neta de Isolina Villaverde e de Aurelio Torres, asasinado o 23 de agosto do 36) e do alcalde de Pontevedra, Miguel Fernández Lores. Tamén se proxectará un vídeo con imaxes de mulleres represaliadas, algunhas delas inéditas, e entregarase unha publicación divulgativa sobre o tema.

Desde o Concello queremos facer fincapé en que a listaxe de nomes é interminábel e fica incompleta, por iso é necesario seguir traballando na recuperación da cada historia, de cada nome, de cada rostro, sacándoos do esquecemento inxusto ao que foron condenados durante a ditadura e nas décadas posteriores, xa en plena democracia.

Pontevedra renderá homenaxe ás mulleres represaliadas e resistentes cun acto no Teatro Principal

PonteVedra Viva! 22/11/15

A memoria das mulleres que está a recuperar o Concello de Pontevedra a través do programa municipal bautizado, precisamente, como A memoria das mulleres, centrarase a vindeira semana nas mulleres represaliadas e resistenes, as mesmas que xa teñan protagonizado tres edicións das Xornadas 'Represaliadas e resistentes' e que nestes días están máis presentes ca nunca na memoria colectiva coincidindo co corenta aniversario da morte do Ditador. Francisco Franco, que inspirou esa represión. Nesta ocasión, será a través dun acto público no Teatro Principal. 

O acto está organizado para as 20.30 horas do vindeiro venres 27 de novembro e servirá para render homenaxe a mulleres asasinadas, rapadas, encarceradas, depuradas, aldraxadas, sinaladas polo seu compromiso político ou polo parentesco a raíz do Golpe de Estado de 1936 e durante a Guerra Civil e os anos do Franquismo. 

Dende A memoria das mulleres lembran que " as mulleres foron vítimas dunha cruenta represión que se prolongou no tempo da Ditadura. Sen dereito ás bágoas, sen dereito á dor, as mulleres conservaron os recordos no interior das casas, no tempo do silencio e do esquecemento". 

A homenaxe servirá para representar nos nomes de case un cento de mulleres, a emoción e o orgullo que debe sentir a sociedade polas súas "vidas xenerosas".

O Concello de Pontevedra recorda aos fusilados do 36 e anuncia unha homenaxe ás mulleres

Homenaxe aos represaliados, a noite deste xoves. RAFA FARIÑA

Lores presidiu o acto baseado en "un día negro na historia de Pontevedra" e engadiu que "nunca será suficiente o que fagamos polas vítimas do 12 de novembro e por todas as e demais. Especialmente por aquelas que aínda agardan que as rescatemos do anonimato (...) e do silencio da Historia"

Venres 27 de novembro, a partir das 20.30 horas, o Teatro Principal acollerá o acto "que será preámbulo dá programación do ano que vén: Homenaxe ás Abrandares Represaliadas e Resistentes"

13 de Novembro de 2015 | DP | Pontevedra

O alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores, presidiu este xoves o acto de homenaxe aos represaliados do 36 xunto ao monumento da rúa 12 de Novembro, na zona Este de a cidade. Os médicos Amancio Caamaño Cimadevila, Telmo Bernárdez Santomé e Luis Poza Pastrana, os mestres Paulo Novás Souto, Germán Adrio Mañá e Benigno Rey Pavón, o editor Ramiro Paz Carvajal, o avogado José Adrio Barreiro, o xornalista Víctor Casas Rey e o capitán Juan Rico Gonzá­lez viron segadas as súas vidas "pola barbarie fascista", segundo relatou o alcalde, tal día como este xoves, hai 79 anos na zona da Caeira.

"O 12 de novembro de 1936 é unha data funesta, un día negro na historia de Pontevedra, porque tal día coma hoxe (por este xoves), na Caeira, as balas da senrazón e da inxustiza, os disparos do fascismo, mataron a dez homes bos, a dez homes xustos, xenerosos e solidarios", expuxo Lores, que engadiu que "nunca será suficiente o que fagamos polas vítimas do 12 de novembro e por todas as e demais. Especialmente por aquelas que aínda agardan que as rescatemos do anonimato, das tumbas anó­nimas, das cunetas e do silencio da Historia".

80 ANIVERSARIO

O alcalde de Pontevedra adiantou, ademais, que en 2016, con motivo do 80 aniversario, vanse a programar actos de maior calado "que van ter tres obxectivos pincipais: a procura da verdade, da xustiza e da reparación. Faremos especial fincapé naquelas vítimas máis silenciadas, nas esquecidas, para que as súas vidas dignas e o seu sacrificio non sexan inútiles. Para que os seus ideais sigan vivos nun tempo en que os precisamos tanto. E seguiremos na procura do ronsel das abrandares represaliadas e resistentes, que están voltando do silencio da Historia por medio do programa A Memoria das Mulleres, que desenvolve a Concellería de Patrimonio Histórico e que está a dar tan bos resultados grazas á achega xenerosa das familias".

Fernández Lores engadiu, para rematar, que "queremos que esta programación do 2016 arredor da memoria histórica sexa sentida socialmente e moi participativa", á vez que adiantou que o venres 27 de novembro, a partir das 20.30 horas, o Teatro Principal acollerá o acto "que será preámbulo dá programación do ano que vén: Homenaxe ás Abrandares Represaliadas e Resistentes".

Pontevedra retira a medalla de ouro a Franco

Traducción Estación Atlántica

Un acordo unánime de todos os grupos con representación no concello, BNG, PSOE, Marea, PP e Cidadáns, deixa ao dictador sen unha medalla que lle foi concedida no ano 1944 durante unha visita á cidade.

Cadena SER Ricardo Rodríguez Santiago de Compostela 15/10/2015
Novo paso no cumprimento da lei da memoria histórica. Pontevedra retira a medalla de ouro da cidade a Francisco Franco. Todos grupos con representación no concello, BNG, PP, PSOE, Marea e Cidadáns, acordaron por unanimidad retirar a medalla de ouro ao dictador.

O acordo será ratificado en pleno o vindeiro luns. A concesión da medalla a Franco decidiuse en 1944, nunha visita á cidade, cando o alcalde era Luís Ponce de León. O documento permaneceu semioculto nos arquivos municipais ata hoxe.

A retirada da medalla é un dos primeiros actos simbólicos do programa previsto para 2016, que o Concello quere dedicar ás vítimas da represión franquista, en especial as mulleres.

Pontevedra homenaxeará durante todo 2016 ás vítimas 'silenciadas' da represión franquista

Homenaxe a Alexandre Bóveda

© Mónica Patxot

Pontevedra Viva! Alejandro Espiño 11/10/15

En 2016 cumpriranse oitenta anos do golpe de estado que derivou na Guerra Civil española. Un período negro da nosa historia que deixou na cidade de Pontevedra, máis aló das mortes directas no conflito bélico, centos de vítimas da represión franquista. A todas elas, especialmente a aquelas 'silenciadas' -na súa maior parte mulleres-, estará dedicada unha ampla programación de actividades que se celebrarán ao longo de todo o ano.

Así se acordou nunha reunión celebrada este venres no Concello de Pontevedra e na que participaron BNG, Partido Popular, Ciudadanos e a Fundación Alexandre Bóveda.

Segundo informou o concelleiro Luís Bará, ademais da homenaxe que o Concello organizará o próximo mes de novembro, que estará dedicado ás mulleres que foron vítimas "directas ou indirectas" desta represión, ao longo de todo o ano 2016 celebraranse diversos actos de recordo aos "moitos pontevedreses asasinados" durante ese período. Terá, dixo, "certa relación" co Ano Castelao que tamén se conmemorará o próximo ano.

Ademais desta iniciativa anual, a moción que estes tres partidos acordaron -respectando un acordo plenario- incluirá a denominación como parque Amalia Álvarez, viúva de Alexandre Bóveda, a unha zona verde no barrio da Eiriña, onde se realizará "algunha plantación de árbores ou dalgún elemento simbólico" que lembre á homenaxeada.

O que non se modificará, engadiu Bará, é o esquema dos actos que, cada 17 de agosto celébranse en Poio e Pontevedra con motivo do Día da Galiza Mártir e que están centrados na figura de Bóveda. Todos acordaron que sexan ambos os concellos, xunto coa Deputación e a Fundación Alexandre Bóveda os que decidan o formato destes actos e, sobre todo a familia, cren que a programación actual é "axeitada".

A esta reunión non asistiron nin PSdeG-PSOE, que desculpou a súa ausencia, nin Marea. Cara a esta formación foron as críticas de Luís Bará, que cualificou como "mal estilo" e "falta de respecto" que non acudisen a este encontro e anunciasen, vía comunicado de prensa, que non irían porque "ao facela extensiva a todos os grupos aboca a repetir o debate que xa tivemos no pleno de setembro", segundo destacaba a formación.

Marea entendía que a moción debía refundir as propostas presentadas polo BNG e a súa propia e, tras manifestar o seu acordo nos puntos principais, pedían que se plantase un piñeiro en memoria a Amalia Álvarez no novo parque e que se trasladase alí o acto institucional que organiza o concello cada 17 de agosto. Ambas as ideas foron rexeitadas na reunión, entre outros, polos propios familiares de Bóveda.

Cuntis recupera a súa memoria histórica

Delia Núñez Crestar, partera de Moraña que faleceu en xaneiro.  FdV

Traducción Estación Atlántica

O Concello, coa colaboración de varias entidades, dedica o mes de outubro a rehabilitar a figura das vítimas da represión derivada do golpe militar de 1936 

Faro de Vigo 29.09.2015
Durante todo o mes de outubro Cuntis recordará ás vítimas da represión fascista xurdida do golpe militar de 1936, cunha serie de actos que contan coa colaboración de varias asociacións culturais, autores e historiadores que investigaron sobre aqueles feitos, durante tantos anos silenciados.

Conferencias, presentacións de libros, exposicións e un pleno de restitución da última corporación republicana, integran este programa.

O sábado 31 de outubro ás 12.00 horas celebrarase un pleno simbólico para levar a cabo a restitución da última corporación municipal antes do golpe de 1936. Será na Casa dá Cultura Roberto Branco Torres. O acto concluirá coa colocación dunha placa en homenaxe a todas as persoas represaliadas no municipio.

Tamén se montarán varias exposicións como a que promueve a asociación O Fervedoiro sobre a figura de Xoán Xesús González, que poderá verse no colexio Don Aurelio desde o venres 2 ao xoves 8 de outubro e na Casa dá Cultura Roberto Blanco Torres desde o 9 ata o 12 de outubro.

Outra exposición centrarase en Roberto Blanco, esta na Casa dá Cultura entre o 2 e o 8 de outubro e do 9 ao 16 no colexio Don Aurelio.

Restitución da corporación republicana
Faro de Vigo - Redacción | Cuntis 29.09.2015
Cuntis quere reconciliarse con todas as vítimas da represión xurdida da sublevación militar de 1936, dedicando o mes de outubro á recuperación da memoria histórica e aos seus protagonistas. Son actividades organizadas pola Concellería de Cultura deste municipio en colaboración con varias asociacións e persoas vinculadas coa memoria histórica. Poñeranse en marcha o sábado 3 de outubro, coa inauguración destes actos na Casa dá Cultura Roberto Blanco Torres.

A iniciativa conta coa colaboración de asociacións de Cuntis, como O Fervedoiro e O Meigallo, ás que hai que sumar a colaboración de colectivos cun gran calado a nivel nacional, como son a Fundación Alexandre Bóveda ou a Asociación pola Recuperación dá Memoria Histórica, ao que se deben de sumar os contactos mantidos con Iniciativa Galega pola Memoria ou coa Asociación de Funcionarios pola Normalización Lingüística, así como a Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística, ou autores como Montse Fajardo, Baia Fernández da Torre, José Reigosa, Uxío Breogán ou Xoán Carlos Garrido.

Con estes actos recordaranse a vítimas como a partera de Moraña Delia Núñez Crestar, que faleceu o pasado mes de xaneiro aos 104 anos de idade. Precisamente nun dos capítulos do primeiro libro de Montse Fajardo, "Matriarcas" ten como escenario a comarca e está protagonizado por esta muller.

Son centos os nenos que trouxo ao mundo Delia Núñez Crestar, nos 47 anos que exerceu a súa profesión na comarca. Non era suficiente para sacar adiante soa ás dúas fillas que procreou, sen pasar polo altar, e por iso compaxinaba os partos coa venda de produtos do campo e gando en feiras tan afastadas da súa casa como a de Silleda, á que acudía andando. Iso obrigáballe a facer noite no camiño, que chegou a percorrer acompañada por unha pistola.

Foi testemuña do reinado de Alfonso XIII, a Segunda República, o golpe de Estado do 36, o franquismo e a democracia. Moitos recordos nunha memoria que nunca lle fallou e que compartiu cos lectores de "Matriarcas".

Libro
En "Un cesto de mazás" libro que Montse Fajardo presenta o 10 de outubro en Cuntis, a comarca está presente a través de dous escenarios comúns para os represaliados polo golpe de Estado de 1936.

Pontevedra, epicentro de prisión e xuízos e a illa de San Simón na que estiveron faltos de liberdade decenas de veciños da comarca. Como era o día a día do antigo lazareto, sácalas nocturnas, a miseria, os piojos e o fame son fielmente retratados polo vilaxoanés Antonio Alejandre, último superviviente da prisión.

Os familiares terán a palabra na inaguración da avenida Josefina Arruti

Foto da boda de Josefina Arruti e Bibiano Fernández Osorio-Tafall, realizada por Pintos

Concello de Pontevedra 15 de Setembro de 2015 

Familiares de Josefina Arruti Viaño tomarán a palabra na inauguración oficial do desdobramento da avenida de Vigo, o novo acceso sur da cidade que leva o nome da finada. O acto celebrarase o próximo luns, 21 de setembro e estará presidido pola ministra de Fomento, Ana Pastor e o alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores.

A avenida Josefina Arruti é o novo acceso sur da cidade, unha arteria de alta capacidade que conecta o nó do Pino coa estación de autobuses. Supón unha importante remodelación urbanística da zona xa que reordena os tráficos de entrada e saída a cidade e converte a vella avenida de Vigo nunha rúa dun só carril e características do centro urbano.

O nome escollido para o novo vial quere ser unha homenaxe á Memoria das mulleres silenciadas polo franquismo como a mesma Josefina Arruti, represaliada por ser a muller do alcalde republicano de Pontevedra Bibiano Fernández Osorio Tafall, quen marchou ó exilio deixando atrás a súa familia. A penuria de Josefina – compartida por outras moitas perdedoras e perdedores da Guerra Civil- foi unha penuria solidaria. Se lembra aínda na cidade a apertura que fixo do seu panteón familiar para que mortos republicanos recibirán sepultura.

'Un cesto de mazás', un libro para recuperar a memoria das vítimas evidentes do 36... e de todas as demais

En Pontevedra, o libro será presentado o xoves 24 ás 20.30 horas no Pazo de Mugartegui 

Pontevedra Viva! 17/9/15

Persoas detidas, fusiladas, asasinadas en cunetas, escondidas durante anos en tobos de cortes ou ocos de cociña, humilladas... e unha longa lista de vítimas do Golpe de Estado de 1936, da Guerra Civil e dos anos de Ditadura de Franco por toda Galicia. Estes son os protagonistas de  Un cesto de mazás. Memoria das vitimas do 36 e do tempo que veu, segundo libro da xornalista Montse Fajardo que busca achegar o seu gran de area á recuperación da memoria das vítimas desa etapa negra da historia de España; de todas as vítimas, tamén das que moitas veces foron aínda máis silenciadas que as demais, pois, en palabras da autora, "detrás de cada persoa fusilada ou asasinada nunha cuneta hai un ronsel doutras vítimas que moitas veces nin sequera son consideradas como tal".

Perseguindo ese obxectivo, Un cesto de mazás fala "de foxas, batallóns, cárceres e exilio", das vítimas evidentes do 36, pero tamén das outras, de "viúvas obrigadas a sacar adiante soas aos seus. Criaturas orfas que non volven á escola porque non se permite a entrada a flllas de rojos. Nais que saen pola noite a pasear por rúas oscuras porque din os vellos que a Santa Compaña anda cos mortos e ellas queren ver ao seu fillo fusilado unha vez máis...". Para Montse Fajardo ellas también son víctimas y por eso este libre "conta que pasou despois do fusilamento, do exilio, do cárcere...".

Para falar de todas elas válese de nomes propios e pon cara, nome e biografía a 16 historias de represión contadas en todos os casos por persoas próximas ás protagonistas. Unha delas é a historia de Josefina Arruti, moi de actualidade en Pontevedra porque pasou a dar nome á nova rúa xurdida do desdobramento da avenida de Vigo. Do mesmo xeito que ese nomeamento, este libro serve para facer xustiza cunha persoa moitas veces esquecida da historia pontevedresa. 

O capítulo dedicado a Josefina Arruti é, para a autora, "un exemplo desa invisibilidade das mulleres vitimas do 36", pois pasou 18 meses presa e dous anos en arresto domiciliario, pero na cidade sempre se considerou ao seu marido, o alcalde republicano Bibiano Fernández Osorio-Tafall, como a gran vítima do 36 porque se viu obrigado a exiliarse. Montse Fajardo fai súa unha apreciación da filla de Josefina de que a súa nai "presa primeiro e logo repudiada, sen moitos medios para saír adiante, sufriu tanto ou máis ca el". 

Josefina Arruti é tan só un dos vínculos deste libro con Pontevedra, pois a autora, natural de Vilagarcía de Arousa, outorga a paternidade desta obra a dous pontevedreses: o concelleiro Luís Bará, que "fixo que o 'meniño' fora así de listo, correxindo os erros lingüísticos" e Ismael Calvo, de Ovo Publicidade, responsable do deseño que "fixo que fora así de guapo". O toque pontevedrés chega tamén cos capítulos dedicados a Manuel García Amoedo, de Vilaboa, ou Antonio Alejandre, de Vilaxoán, pero que estivo preso en Pontevedra; e a cidade e a comarca están moi presentes nas 16 historias, pois é aquí onde fusilaron a outros dous protagonistas, Amando Igrexas, de Marin, e Celestino Carbia, de Valga; e onde daba clase outra das vítimas, Ernestina Otero.

Un cesto de mazás, que se presentará este venres 18 de setembro ás 21.00 horas no Salón García de Vilagarcía, é un libro de memoria que tivo as súas orixes na primeira obra de Montse Fajardo, Matriarcas. Mulleres en pé de vida, e no programa do Concello de Pontevedra A Memoria das Mulleres. A autora sempre foi consciente de que aínda "quedan centos de historias de represión por descubrir", por iso considera fundamental que se promovan iniciativas como este programa pontevedrés e por iso se decidiu a dar forma a un segundo libro. En Pontevedra, o libro será presentado o xoves 24 ás 20.30 horas no Pazo de Mugartegui coa presenza de Carmiña Arruti, que falará das experiencias da súa nai, segundo explicou Montse Fajardo na rolda de prensa ofrecida xunto ao concelleiro Luis Bará no Concello de Pontevedra.

Do mesmo xeito que no seu primeiro libro, conta historias de memoria oral, "historias contadas por quen as viviu ou nalgún caso por alguén moi próximo". Unha vez máis, busca colaborar para que se preserve a memoria oral e colectiva das galegas e, neste caso, tamén dos galegos porque, como ela mesma recolle no limiar, "nin podo nin quero seguir dándolles as costas aos esquecidos da nosa Historia".

17 de agosto. Día de Galiza Mártir

Entrega do X Premio Galiza Mártir
Homenaxe a Francisco Carballo 

17 de agosto de 2015

Acto institucional perante ao monumento a Alexandre Bóveda en Poio ás 13h.

Conduce o acto a Concelleira de Cultura Silvia Díaz

Intervencions: 

-Luciano Sobral, alcalde de Poio 

-Uxío Breogán Dieguez-Cequiel, presidente da FAB

-Xosé M. Álvarez Cáccamo, presidente A Regaduxa

-Amalia Bóveda, filla de Alexandre Bóveda

Xantar Galiza Mártir 2015 ás 14:30h.

Acto cívico: Pateón familiar, cemiterio de San Amaro 19h.

Acto Político do BNG: Praza de Curros Enriquez, Pontevedra 20:30h.

Finou Xosé Luís Bóveda, fillo de Alexandre Bóveda e mentor da súa fundación

 

A Voz Ourense 28/6/15

Na madrugada de onte morría Xosé Luís Bóveda Álvarez, fillo de Alexandre Bóveda e promotor da fundación que leva o nome e mantén vivo o legado do galeguista ourensán fusilado na Caeira (Poio) en 1936. Nacera en 1934 en Pontevedra, na cidade na que estaba radica naquel tempo a familia, e traballou en Caixa Ourense, ademais de colaborar en varios xornais e publicacións.

 

Dende hai anos estaba centrado nas actividades da Fundación Alexandre Bóveda, da que era vicepresidente, e na reivindicación da figura do seu pai.

 

O enterro de Xosé Luís Bóveda Álvarez será esta tarde, a partires das 18.00 horas, no cemiterio de San Francisco.

Xornada de Reflexión da Iniciativa Galega pola Memoria

O próximo 20 de xuño, a Iniciativa Galega pola Memoria (IGM) celebrará unha XORNADA DE REFLEXIÓN, no Pazo da Cultura de Pontevedra, na rúa Alexandre Bóveda (localización).

Dita xornada, que terá sesión de mañán e de tarde, está aberta para representantes de organizacións memorialistas galegas, inscritas na IGM. O local previsto para a celebración da devandita Xornada de Reflexión ten unha capacidade máxima de 40 persoas, así que as persoas que desexen anotarse nesta xornada o poden facer na ligazón que abaixo aparece, e serán inscritas por estricto orde temporal de inscrición, ata o máximo do aforo permitido (40 persoas).

Abaixo está o formulario de inscrición na Xornada, onde tamén aparece a opción de apuntarse para o xantar no mesmo Pazo da Cultura. Tamén aparece a orde do día da Xornada de Reflexión da IGM, que está composta de seis apartados.

Comentarvos tamén que ese día en Pontevedra celebraráse unha carreira popular, polo que o tránsito estará cortado nas rúas que dan acceso ao Pazo da Cultura. Daquela, para as persoas que teñen pensado achegarse en coche ata alí, recomendamos que aparquen a unha distancia prudencial do Pazo, pola imposibilidade de facelo alí mesmo. Nas próximas mensaxes recibiredes algunha indicación sobre aparcamentos alternativos ao que está a carón do Pazo da Cultura.

Esta é a ligazón onde podedes atopar o formulario que debedes de cubrir para a inscrición na Xornada de Reflexión da IGM.

Este á a orde do día da devandita Xornada de Reflexión. Como podedes ver, aínda falta por definir a asociación que se encargue de facer a introducción en tres dos temas a tratar. Nos vindeiros días será resolto esta eiva.

Animándovos a inscribiros nesta Xornada de Reflexión da Iniciativa Galega pola Memoria, e agardando vérmonos todxs o vindeiro sábado 20 de xuño en Pontevedra, recibide unha forte aperta,

Iniciativa Galega pola Memoria

Antología do voto do medo en Galicia: Do terrorismo á incautación de terras

 

Traducción Estación Atlántica

 

A proximidade das eleccións, sobre todo si implican posibilidade de cambio político, agudiza o enxeño dalgunhas formacións para axitar o voto do medo. O PP galego céntrase agora en Venezuela, pero antes axitou outros terrores electorais

 

El Diario.es David Lombao  20/05/2015

É un clásico electoral. A proximidade de eleccións, sobre todo si estas traen consigo a posibilidade dun cambio político, agudiza o enxeño dalgunhas formacións políticas para axitar o voto do medo, advertencias que se mesturan coas peticións de voto e que, en moitas ocasións, teñen pouco ou nada que ver coa realidade. Esta técnica, tan vella como o propio procedemento electoral, ten en Galicia algúns fitos singulares aos que nos últimos días estase engadindo o empecinamiento de Alberto Núñez Feijóo por ameazar varias veces ao día coa posibilidade de que múltiples concellos acaben converténdose en "pequenas Venezuelas" si despois do 24-M acceden aos seus gobernos distintas forzas da esquerda. Pero antes houbo outros.

Aínda que sería posible realizar unha antología do medo electoral desde os comezos da andadura autonómica un posible inicio do percorrido polos terrores máis recentes é o comezo da década pasada, cando o último e atribulado goberno de Manuel Fraga vía cada vez máis próxima a posibilidade de que unha coalición de socialistas e nacionalistas puidese ascender ao poder. Nun clima político cada vez máis convulso e con crecentes protestas sociais por conflitos como as vacas tolas, a xestión do Prestige ou a guerra de Irak o entón presidente da Xunta afrontaba as eleccións municipais de 2003 advertindo de todo un caos si, como despois sucedeu, PSdeG e BNG desbancaban aos candidatos populares dalgunhas destacadas alcaldías.

Neste contexto, Fraga advertía de que un goberno do PSdeG equivalía a un goberno dos "comunistas", tendo en conta que o partido que dirixía Emilio Pérez Touriño dicía que "quere acabar cos burgueses". Maiores eran as advertencias para o BNG, que na altura xa compartía goberno cos socialistas en concellos como Lugo ou Santiago. O Bloque, dicía o titular da Xunta, "quere poñer un muro en Pedrafita [límite con Castilla e León]" e si gobernaba en Galicia seguiría o modelo "dalgúns vascos" que "queren co terrorismo mellorar o país".

Algo tan grave como o terrorismo foi outra das ferramentas de campaña do propio PP dous anos máis tarde, cando se impuxeron os dictados da dirección estatal do partido que levaron a Fraga e a adiantar as eleccións ao 19 de xuño de 2005. Mentres as enquisas auguraban a perda da maioría absoluta unha asociación de vítimas do terrorismo aseguraba en roda de prensa na Coruña que, si o PP perdía a Xunta, "deica pouco teremos aquí a ETA". Pouco despois Fraga era preguntado respecto diso por Iñaki Gabilondo na Cadea SER e ratificaba a ameaza: "Unha coalición PSdeG-BNG podería facilitar a chegada do terrorismo a Galicia", sentenciaba o patrón da dereita.

Panfletos 'anónimos' sobre a incautación de terras
Menos de catro anos logo daquelas advertencias de Fraga o electorado galego foi chamado de novo ás urnas para renovar o Parlamento. As carreira previa ás eleccións autónomicas de 2009 foi unha das máis duras que se recordan. Así, por exemplo, no primeiro día da campaña moitos carteis electorais das forzas que sustentaban ao goberno apareceron acompañados por outros do PP que, coas cores corporativos do PSOE, atacaban con dureza a xestión de Touriño e Quintana. Nos días seguintes sucedéronse as filtraciones, os anónimos dirixidos aos medios de comunicación, os correos e as noticias falsas e ata a difusión dun accidente de tráfico do vicepresidente da Xunta que nunca sucedera.

Cando faltaban tres días para a cita coas urnas en varias localidades da provincia de Ourense difundíronse panfletos que, con ningún logotipo e abundantes faltas gramaticales, alertaban dunha supostas perversas intencións de socialistas e nacionalistas. "Quéresche quedar sen as túas leiras?", preguntaba o encabezado do escrito, cuxa impresión e difusión foi atribuída ao PP. "Si goberna o BNG e o PSOE pódenche quitar as túas terras e darllas a outros coa escusa de que non as traballas", continuaba o texto. "Si goberna o BNG e o PSOE non podes vender e comprar as túas leiras libremente", agregaba, antes de citar varios artigos da lei do Banco de Terras, que o PP despois desenvolveu no Goberno. "O PSOE e o BNG queren quedarse coas túas terras", "en defensa da liberdade e da propiedade das túas leiras, o 1 de marzo di non ao bipartito", culminaba.

O perigo radical e/ou bolivariano

Nas seguintes convocatorias electorais sucedéronse as vitorias do PP e, se cadra por iso, o partido da dereita afrouxou o discurso do medo, polo menos en Galicia. Así, por exemplo, na campaña autonómica de 2012 tanto Feijóo como Rajoy apenas pasaron das apelaciones máis ou menos genéricas a infundir temor sobre un posible goberno bipartito ou tripartito. "Galicia non está para bromas", dixo Rajoy na praza de touros de Pontevedra, mentres Feijóo axitaba sen excesiva paixón a pantasma da presunta "imposición" do idioma galego.

Pero chegou Podemos e todo cambiou. As eleccións europeas supuxeron un duro golpe ao bipartidismo en todo o Estado e en Galicia trouxeron consigo o menor número de votos ao PP dos últimos vinte e cinco anos. Neste contexto, a formación das 'mareas' municipais e a posible consecución de gobernos de esquerda tralo 24-M levou aos populares a instalarse de novo no discurso do medo, agora asentado nunha suposta chegada aos municipios de gobernos "radicais", "separatistas" ou "bolivarianos".

O desfeito: Letras Galegas 2015

Membro da Comisión Depuradora do Maxisterio

 

LETRAS GALEGAS 2015

 

Homenaxeado: Xosé Figueira Valverde

 

A selección deste persoeiro pola Real Academia Galega, foi polémica desde os primeiros momentos, debido aó seu pasado franquista, e no devalar do ano producíronse comentarios a prol e en contra. A ninguén lle escoitei que os seus traballos non merecesen algún agasallo relativo a súa vida profesional, agora ben: entrar no "Olimpo" das Letras Galegas, compromete tamén a ter un pasado democrático limpo, e ese non é o caso de Filgueira.

 

Si a chamada transición non seguirá ocultando os desmáns da ditadura e as consecuencias que arrastou, os colaboracionistas estarían descubertos e non teriamos polémicas sobre quen é quén .

 

Os Relatores da ONU para os Dereitos Humanos teñen informado repetidas veces sobre o chamado "caso de España", entre outras moitas cousas: despois da ocultación ven a negación dos feitos e logo a revisión, e a continuación acontece que os vitimarios pasan a ser as vitimas, quedando as vitimas desprotexidas e consideradas como radicais cargados de odio que non saben perdoar. E nesta situación estamos.

 

Filgueira, en maio de 1935 encabeza Dereita Galeguista, dentro do Partido Galeguista. Cando se produce a rebelión militar apoia aos facciosos con proclamas en Radio Pontevedra e en artigos na prensa. Formou parte da Comisión Depuradora do Maxisterio do que no ano 1947 xa era presidente. Filgueira xa tiña un pasado depurador desde decembro 1936 que xuntamente co cóengo Antonio García Code, formaba parte da Comisión de Depuración das Bibliotecas.

 

Resumindo

 

Un home que ataca o máis fundamental e sagrado da democracia, como son :Mestres/profesores e libros, purgando aos seus propios compañeiros durante anos, colaborando coa implantación do nacional-catolicismo nas aulas, e condenando a "fogueira"a obra de antigos compañeiros como Castelao, Dieste, Seoane, Paz Andrade e tantos outros e outras que fixeran un colosal esforzó por sacar a Galicia das tebras da ignorancia que a consumían. E mentras queste persoeiro desfacía una gran obra, outros morrian diante dun pelotón de fusilamento, outros no exilio e moitos e moitas vivindo estarrecidos polo medo, e él, ai! Él elixido alcalde e xefe local do movimiento chantando no peito os atributos falanxistas.

 

Domingo 17 de maio 2015, día de oprobio para Galicia
 

Poden, os e as educadore/ as –si é que coñecen o persoeiro – estar dacordo con este insultante nomeamento? Coido que non

 

Supoño que a fenda na RAG está aberta, e non é para menos, porque fixeron revisionismo.

 

Fonte: Medo político e control na retaguarda franquista.

 

Autor: Lucio Martínez Pereda

 

Telmo Comesaña Feixoeira 15 maio 2015

 

Nota: Na páxina 40 do Faro de Vigo, Ceferino de Blas volta a facer revisionismo: magnifica a súa obra e elude a parte máis insidiosa como é a da depuración e a entrega inmediata aos golpistas, e cangalles aos membros da RAG o mal clima creado.

 

Era visto, Ceferino non engaña, está na linia do revisionismo

17 de maio. Galego, garantía de futuro

 

17 de maio: Galego, garantía de futuro. Maniféstate pola lingua!



Manifesto: Galego, garantía de futuro

Asina o manifesto

 

Queremos Galego convoca actos na Coruña, Ferrol, Foz, Lugo, Ourense, Pontevedra, Santiago e Vigo

 

Terán lugar ás 12h. O lugar irase confirmando na web

www.queremosgalego.org

Descarga aquí as imaxes da convocatoria

Imaxe do cartaz
(jpg)

Imaxe para facebook e twitter

 

Conferencia sobre pontevedresas pioneiras e heterodoxas luns 27 abril

 

A concellaria de patrimonio histórico do concello de Pontevedra organiza a conferencia “Pontevedresas pioneiras e heterodoxas” o vindeiro luns 27 de abril ás 20 h no Pazo de Mugártegui, coa intervención de María Xesús López Escudeiro e Carme Vidal.

 

Esta actividade forma parte da programación paralela á exposición Do gris ao violeta. Achegas á historia das mulleres de Pontevedra, que se pode ver na Praza de Ourense até finais do mes de abril.

Presentación en Bos Aires "Cartas de un condenado a muerte. Los últimos días en prisión en 1936-37 del republicano español"

 

Traducción Estación Atlántica

Cartas de un condenado a muerte. Los últimos días en prisión en 1936-37 del republicano español José Mejuto Bernárdez

Xoves 9 de abril | 19 hs.
Sala Juan L. Ortiz

Biblioteca Nacional Mariano Moreno

Bos Aires

Presentacións
Preséntase o libro que reúne cartas de Mejuto Bermúdez, publicado por Alvarellos Editora e ao coidado de Ana Paula Mejuto Soba e Olivia Rodríguez González.

Cartas dun condenado a matar... é un testemuño único, desgarrador, da guerra civil española. Trinta e cinco cartas escritas, entre outubro de 1936 e xullo de 1937, nas cárceres galegos do Frontón de Vigo, San Simón e Pontevedra polo preso republicano español José Mejuto Bernárdez (1906-1937).

 

Custodiadas no exilio arxentino pola súa neta Ana Paula Mejuto, ven agora a luz por vez primeira nunha edición ao coidado de Olivia Rodríguez que conta coa participación de Eduardo Galeano, Xesús Alonso Montero e a propia neta de José Mejuto.

«É falso que a miña nai rexeitase o reencontro e aclareillo ao meu pai»

José Anxo Fernández Arruti, xunto á imaxe da súa nai, na exposición da Ferrería
/ Ramón Leiro

O primoxénito de Josefina Arruti Viaño e Bibiano Fernández Osorio-Tafall rememora a historia familiar

 

Elena Larriba - Pontevedra / A Voz, 05/04/2015

Jose Anxo Fernández Arruti apenas pode conter a emoción ao contemplar a imaxe da súa nai na exposición Do gris ao violeta, na que se lle rende homenaxe. «A miña nai sufriu aquí en silencio tanto ou máis que o meu pai no exilio». Comparte totalmente esta frase que pronunciou a súa irmá María del Carmen nunha reportaxe publicada no 2009 en La Voz de Galicia e que hoxe encabeza a descrición de Josefina Arruti Viaño, encarcerada en 1936 por ser a muller de Bibiano Fernández-Osorio Tafall, alcalde de Pontevedra durante a República e un dos galegos de maior relevancia internacional do século XX. A Guerra Civil separouna do seu marido, ao que nunca volveu ver, e sumiu á familia nunha difícil situación que o seu primoxénito recorda con dor, pero sen odio e sen rancor.

-¿Como está vivindo a familia esta homenaxe e que sentimentos afloran?

-Estamos moi agradecidos á corporación municipal por esta homenaxe, que me parece xusto. Ela, como pontevedresa nada na mesma praza da Peregrina, amaba profundamente a esta cidade, e para nós son moitos os sentimentos e recordos que afloran. Esta foto que está aquí exposta na Herrería fixéronlla en Madrid en 1936. Entón tiña 30 anos.

-¿Como era Josefina Arruti?

- A miña nai era unha muller sinxela, boa, sacrificada, moi discreta e moi prudente. Todo o que che diga dela é pouco. Para min, unha santa. Chamábanlle Finita e ese nome facíalle honra.

-¿Como foi a desmembración da familia, que recordos ten da súa infancia e da forzada ausencia do pai?

-Verdadeiramente, recórdoo con gran dor. Nós no 36 viviamos en Madrid porque o noso pai era subsecretario de Gobernación. A miña nai, os meus irmáns e eu chegamos a Pontevedra o 12 de xullo a pasar o verán, seis días antes de que empezase a Guerra Civil, e o meu pai quedou alí con idea de vir os fins de semana. El en zona republicana e nós en zona nacional. Iso fixo que nos separásemos. Eu tiña seis anos e non volvín velo ata 1953. Cando acabei a carreira de Dereito fun a facer o doutoramento a Roma, onde ocupaba un alto cargo da FAO. Foi o noso primeiro reencontro e logo volvín velo moitas veces máis en México e nas súas visitas a España.

-A súa nai, en cambio, nunca volveu verlle. ¿Como sufriu ela a separación e as consecuencias da guerra?

-En silencio. ¡Imaxínache!. Sen meterse en nada, sendo unha muller sinxela e prudente, foi encarcerada durante máis dun ano e despois estivo varios meses en arresto domiciliario. Os meus irmáns e eu tampouco podiamos saír á rúa, nin sequera para ir ao colexio. Viña unha profesora a casa. Só a miña avoa, coa que viviamos, podía saír. Parece ser que foron os Pais Franciscanos os que interviñeron, a través de xente boa de Pontevedra, para que nos levantasen o arresto. Desde neno sempre me preguntei quen deu a orde de encarcerar á miña nai e de arrestarnos. Pero non culpo a ninguén e fago miña a frase do gran amigo Gonzalo Adrio: ?Sen odio, sen rancor, pero co recordo vivo?. A vida quitounos, pero tamén nos deu moitas cousas. A diferenza doutras, na nosa familia non houbo morte. A miña muller era sobriña de Bóveda e mira o que lle pasou.

-¿A figura da súa avoa paterna foi moi importante nese momento?

-A nai do meu pai, Emilia Osorio, era unha muller de moito carácter e cando viñan rexistrarnos a casa enfrontábase aos cívicos. Considerábase responsable, ante a ausencia do seu fillo, do coidado da súa nora e dos seus netos e controlábanos ata o tempo que tardabamos en chegar do instituto a casa. A miña nai sufría coa avoa por dúrao que era, pero creo que os tres irmáns fomos moi estudiosos por ela e saímos adiante con moito sacrificio, facendo as nosas carreiras universitarias de Dereito, Historia e Medicina , practicamente, con bolsas.

-¿Cal era o sustento da familia? ¿Contaron con axudas do exterior?

-Contamos con xente que sempre nos axudou - eles sábeno e eu tamén o sei-. Axuda do exterior recibíase esporadicamente a través de terceiras persoas, porque era complicado. E na nosa casa de Benito Corbal tiñamos hóspedes importantes, que chegaron lonxe nas súas carreiras.

- Houbo varios intentos de reunificación da familia. ¿Que fallou?

-Non se sabe que fallou. Sei que un deses intentos ía ser un intercambio cun preso importante do Réxime de Franco. Pero desde Pontevedra comunicouse que a familia non quería facer ese troco, o cal era falso. Iso era mentira. Para nós fose estupendo, pero desde aquí non se permitiu. Estaba previsto que nos reunísemos en Lisboa e non puido levar a efecto porque non nos deron a autorización para saír de Pontevedra.

-¿É verdade que o seu pai chegou a culpar á súa nai de rexeitar o reencontro da familia?

-Sen razón, porque era completamente falso. Eu, aproveitando a miña estancia en Roma, convivín unha tempada con el e funlle explicando e aclarando moitas das dúbidas que el tiña respecto diso. E creo que o comprendeu perfectamente. ¡Que máis quixese a miña nai que marchar!. Hai a teoría de que a miña avoa non quería que nos fósemos, un sentimento entendible en todo caso, pero non foi iso o que o impediu.

-¿A súa nai animáballes a manter o contacto co seu pai, que ela non puido ter?

-A miña nai sempre nos inculcou o amor polo noso pai e que nos sentísemos orgullosos del. Sabía a relevancia que alcanzou na súa vida como científico, intelectual e diplomático e alegrábase de que mantivésemos contacto. Nese sentido eu fun un pequeno Napoleón ao propiciar tamén o seu reencontro cos meus outros dous irmáns. Eles mantiñan unha postura máis silenciosa e distante, que conseguimos romper. A miña irmá, por ser muller, era máis cómplice do sufrimento da miña nai.

-¿E cales eran os sentimentos do seu pai cara a vostedes cando xa refixera a súa vida en México?

-En Roma e en México sempre me acolleu cun gran cariño e con todas as honras, e nas ocasións que veu a España e Galicia para recibir diversos recoñecementos sempre nos tivo ao seu lado. Estaba moi orgulloso dos seus fillos e púñanos de exemplo. Tampouco creo que el tivese ningún sentimento de culpa. Era un home dunha gran cabeza e tamén bastante frío. Aquí non hai culpables, só inocentes e prexudicados. El tivo unha vida máis fácil e a miña nai máis complicada, pero foi felicísima rodeada dos seus fillos, netos e bisnietos.

-¿Nunca pensou en regresar?

-Cando Suárez lle propuxo presidir a Xunta preautonómica rexeitouno porque considerou que non tiña lexitimidade para aceptar. Pero el quería vir morrer a España e a proba é que cando faleceu en 1990 deixou devandito que chamasen ao seu fillo maior para que fóra a México a buscar as súas cinzas, como así fixen. Están depositadas no noso panteón familiar e alí descansan xunto ás da miña nai, que morreu trece anos despois, no 2003.

III Xornadas represaliadas e resistentes en Pontevedra

Coincidindo coa exposición Do gris ao violeta (Praza da Ferraría, marzo e abril de 2015), a concellaria de patrimonio histórico organiza as III Xornadas represaliadas e resistentes, que se van desenvolver os días xoves 26, venres 27 e sábado 28 de marzo na Casa das Campás, coa participación de Xosé Álvarez Castro, Montse Fajardo, Montse Dopico, Paula Godinho, Aurora Rodrigues e Pilar Allegue. Na mesa redonda do xoves tamén participarán mulleres representantes de familias pontevedresas represaliadas (pendente de confirmar nomes).

TEMPO DE MULLERES 2015

III XORNADAS REPRESALIADAS E RESISTENTES

Casa das Campás, 26, 27 e 28 de marzo de 2015.

Xoves 26 de marzo ás 19 h

Mesa redonda sobre Sobrevivir á represión e á Ditadura

Con Montse Fajardo, Xosé Álvarez Castro e mulleres pertencentes a familias represaliadas

Venres 27 de marzo

19 h Conferencia de Montse Dopico: Semente de mudanzas

20 h Proxección do documental La memoria de las olvidadas

Sábado 28 de marzo

11 h Conferencia de Paula Godinho

Propriedade privada da história e "memórias fracas": a esquerda da esquerda e as revoltas da memória.

11.45 h Relatorio de Aurora Rodrigues. Memoria da represión e da resistencia na Ditadura portuguesa

12.15 h Relatorio de Pilar Allegue. Memoria da represión e da resistencia na Ditadura franquista.

Coloquio

 

Non é necesaria a inscrición previa

«A delación de compañeiros serviu para mostrar fidelidade ao novo réxime franquista»

 

O profesor do IES de Valadares presenta hoxe en Vigo o libro «Medo político e control social na retagarda franquista»

 

Jorge Lamas - Vigo/ A Voz, 11/03/2015

A Casa do Libro acolle, ás 20.00 horas, a presentación do libro Medo político e control social na retagarda franquista (Xerais), do vigués Lucio Martínez Pereda. O profesor de Historia no IES de Valadares estará acompañado na presentación polo crítico literario Ramón Nicolás e polo director xeral de Edicións Xerais, Manuel Bragado.

-¿Que motivou este libro?

-Demostrar que a eliminación física e o encarceramento complementouse coa represión fría. Con esta pretendíase chegar ata onde a primeira non chegara e, sobre todo, permeabilizar o medo político entre amplas capas da poboación, dotarse de mecanismos de control social e provocar unha adaptación forzosa dos comportamentos aos principios ideolóxicos do nacional-catolicismo.

-¿En que cronoloxía e espazo móvese o estudo?

-Céntrase en Pontevedra e, secundariamente no resto de Galicia, entre o comezo da guerra civil e o primeiro franquismo.

-Máis aló dos asasinatos e das execucións sumarísimas, ¿que medidas de represión tomou o franquismo?

-Encarceramento, incautación de bens, expulsión de postos de traballo, inhabilitacións profesionais, multas económicas, desterros, traslados forzosos a localidades afastadas e castigos de humillación social.

-¿Quen foron os obxectivos prioritarios a depurar?

-As bases sociais máis comprometidas cos partidos políticos de esquerda, os funcionarios do estado republicano partidarios do republicanismo, os activistas sindicais e culturais, os galeguistas de esquerda e os masones defensores das reformas laicistas.

-¿Que papel xogou a Igrexa?

-Importantísimo en Galicia. Non só proporcionou legitimación á rebelión cualificando a guerra civil como «Guerra Santa» xusta e necesaria, senón que participou activamente enviando informes sobre a conduta privada e pública a comisións de incautación, comisións depuradoras de funcionarios, xulgados de responsabilidades políticas e tribunal represión da masonería

-¿Que formas empregáronse para mostrar publicamente a aceptación do novo réxime?

-Fundamentalmente, a participación en actos e celebracións patriótico-relixiosas, pero tamén a entrega de diñeiro. Outra forma menos publica, pero máis eficaz -non xa de participación, senón de colaboración- foi a delación de compañeiros de traballo. Na época circulaba un chiste expresivo deste estado de cousas. «¿Quen é masón?, preguntáballe un funcionario a outro. O que está diante no escalafón».

-¿Era importante a masonería en Vigo? ¿Foi moi reprimida?

-A logia viguesa Vicus foi moi activa na defensa do reformismo republicano. Foi a que máis afiliados tivo ao final da II República en Galicia. Os masones vigueses incluso pensaron en crear unha Gran Logia Galega federada co Gran Oriente Español. A represión foi dura, a pesar do cal, algúns conseguiron librarse do cárcere e fuxir a Latinoanoamérica pagando importantes cantidades de diñeiro a militares. Alí contaban co apoio dunha rede de logias con gran influencia galega. Os que carecían de suficientes ingresos foron encarcerados, expulsados dos seus postos de traballo, inhabilitados e desterrados.

 

 Lucio Martínez Pereda Historiador