"Encontros internacionais: Cultura e política / Memoria Histórica"

Próximo mércores 2 de decembro, ás 19.30 horas, na Casa do Saber da USC en Lugo:

"Encontros internacionais: Cultura e política / Memoria histórica"

Ponentes:

Max-Jean Zins, profesor ad honorem da Facultade de Humanidades da USC e ex director de Cooperación entre Francia e Asia do Sur no campo das Ciencias Sociais.

Claudio Rodríguez Fer, poeta, narrador, dramaturgo, ensaísta, director da Cátedra Valente de Poesía e Estética da USC, doutor Honoris Causa pola Universidade da Alta Bretaña.

Entrada libre ata completar aforo.

Cuntis recupera a súa memoria histórica

Delia Núñez Crestar, partera de Moraña que faleceu en xaneiro.  FdV

Traducción Estación Atlántica

O Concello, coa colaboración de varias entidades, dedica o mes de outubro a rehabilitar a figura das vítimas da represión derivada do golpe militar de 1936 

Faro de Vigo 29.09.2015
Durante todo o mes de outubro Cuntis recordará ás vítimas da represión fascista xurdida do golpe militar de 1936, cunha serie de actos que contan coa colaboración de varias asociacións culturais, autores e historiadores que investigaron sobre aqueles feitos, durante tantos anos silenciados.

Conferencias, presentacións de libros, exposicións e un pleno de restitución da última corporación republicana, integran este programa.

O sábado 31 de outubro ás 12.00 horas celebrarase un pleno simbólico para levar a cabo a restitución da última corporación municipal antes do golpe de 1936. Será na Casa dá Cultura Roberto Branco Torres. O acto concluirá coa colocación dunha placa en homenaxe a todas as persoas represaliadas no municipio.

Tamén se montarán varias exposicións como a que promueve a asociación O Fervedoiro sobre a figura de Xoán Xesús González, que poderá verse no colexio Don Aurelio desde o venres 2 ao xoves 8 de outubro e na Casa dá Cultura Roberto Blanco Torres desde o 9 ata o 12 de outubro.

Outra exposición centrarase en Roberto Blanco, esta na Casa dá Cultura entre o 2 e o 8 de outubro e do 9 ao 16 no colexio Don Aurelio.

Restitución da corporación republicana
Faro de Vigo - Redacción | Cuntis 29.09.2015
Cuntis quere reconciliarse con todas as vítimas da represión xurdida da sublevación militar de 1936, dedicando o mes de outubro á recuperación da memoria histórica e aos seus protagonistas. Son actividades organizadas pola Concellería de Cultura deste municipio en colaboración con varias asociacións e persoas vinculadas coa memoria histórica. Poñeranse en marcha o sábado 3 de outubro, coa inauguración destes actos na Casa dá Cultura Roberto Blanco Torres.

A iniciativa conta coa colaboración de asociacións de Cuntis, como O Fervedoiro e O Meigallo, ás que hai que sumar a colaboración de colectivos cun gran calado a nivel nacional, como son a Fundación Alexandre Bóveda ou a Asociación pola Recuperación dá Memoria Histórica, ao que se deben de sumar os contactos mantidos con Iniciativa Galega pola Memoria ou coa Asociación de Funcionarios pola Normalización Lingüística, así como a Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística, ou autores como Montse Fajardo, Baia Fernández da Torre, José Reigosa, Uxío Breogán ou Xoán Carlos Garrido.

Con estes actos recordaranse a vítimas como a partera de Moraña Delia Núñez Crestar, que faleceu o pasado mes de xaneiro aos 104 anos de idade. Precisamente nun dos capítulos do primeiro libro de Montse Fajardo, "Matriarcas" ten como escenario a comarca e está protagonizado por esta muller.

Son centos os nenos que trouxo ao mundo Delia Núñez Crestar, nos 47 anos que exerceu a súa profesión na comarca. Non era suficiente para sacar adiante soa ás dúas fillas que procreou, sen pasar polo altar, e por iso compaxinaba os partos coa venda de produtos do campo e gando en feiras tan afastadas da súa casa como a de Silleda, á que acudía andando. Iso obrigáballe a facer noite no camiño, que chegou a percorrer acompañada por unha pistola.

Foi testemuña do reinado de Alfonso XIII, a Segunda República, o golpe de Estado do 36, o franquismo e a democracia. Moitos recordos nunha memoria que nunca lle fallou e que compartiu cos lectores de "Matriarcas".

Libro
En "Un cesto de mazás" libro que Montse Fajardo presenta o 10 de outubro en Cuntis, a comarca está presente a través de dous escenarios comúns para os represaliados polo golpe de Estado de 1936.

Pontevedra, epicentro de prisión e xuízos e a illa de San Simón na que estiveron faltos de liberdade decenas de veciños da comarca. Como era o día a día do antigo lazareto, sácalas nocturnas, a miseria, os piojos e o fame son fielmente retratados polo vilaxoanés Antonio Alejandre, último superviviente da prisión.

Homenaxe a Pedro Galán, o mozo "que sempre saudaba estreitando a man esquerda"

Ofrenda floral a Pedro Galán

© Galiza Nova

Praza Pública 19/9/15

"Falar de Pedro Galán Calvete é falarmos do xogo de luces salgadas que nasce no Faro de Hércules para amosar, partindo dende o bairro da Torre e atravesando todos as rúas da nosa cidade, que A Coruña é Galiza", destacou hai anos Xosé Manuel Carril nun acto de homenaxe a este mozo secretario de Organización das Mocidades Galeguistas na cidade, asasinado polos franquistas en 1936, con tan só 19 anos. Esta fin de semana, unha vez máis Pedro Galán será lembrado na Coruña, nun conxunto de actos a cargo do grupo de barrio do BNG de Monte Alto.

A homenaxe contará con dúas actividades: unha conferencia o venres 18 e a tradicional ofrenda floral o sábado 19. Deste xeito, este venres, a partir das 20 horas no local da A.VV. de Monte Alto celebrarase a conferencia “A Coruña berce das Irmandades da Fala” a cargo da profesora da UDC Pilar García Negro. Logo, o sábado, terá lugar a ofrenda floral, que se celebrará a partir das 12 no cemiterio de San Amaro, onde descansan os restos do mozo asasinado, e que contará coa intervención de familiares de Pedro Galán, para posteriormente dar paso a Avia Veira, portavoz do Grupo Municipal do BNG e veciña de Monte Alto.

O BNG convida a veciñanza a se sumar á homenaxe "a aquel mozo que sempre saudaba estreitando a man esquerda porque, segundo el mesmo dicía, era a que sae do corazón e chega ao corazón da outra persoa"

O BNG convida a veciñanza da Coruña a se sumar á homenaxe "a aquel mozo que sempre saudaba estreitando a man esquerda porque, segundo el mesmo dicía, era a que sae do corazón e chega ao corazón da outra persoa" e que resaltou -destacan- "pola súa madurez e compromiso co país nuns tempos tan complexos". 

Nacido en 1917, fillo dun camareiro marítimo nos barcos que cruzaban o Atlántico, o seu compromiso político apareceu nun manifesto publicado en A Nosa Terra en outubro de 1933, no que, xunto a Jenaro Marinhas del Valle e outra ducia de rapaces, diríxense "Aos mozos cruñeses" para lles anunciar a súa decisión de constituír a Mocidade Galeguista, baixo a disciplina do Partido Galeguista. Traballou no departamento de contabilidade da empresa de xabróns La Toja ao mesmo tempo que realizou un intenso traballo político e social, participando en actos públicos na Comarca da Coruña. Tralo Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, rexeitou a ocasión de fuxir embarcado a América que lle ofreceu o seu pai e seguiu levando unha vida normal, iniciando estudos de Dereito. Foi detido o 10 de setembro, levado ao Cárcere da Coruña e despois ao cuartel da policía no Orzán. O 16 de setembro o seu cadáver foi atopado nunha cuneta da Corveira por dúas leiteiras.

"Foi ante todo unha persoa sinxela e limpa de corazón, que coidaba que a divulgación e posta en práctica sinceiras dos seus ideais nacionalistas non facían mal a ninguén"

Na devandita homenaxe, Carril salientaba que Pedro Galán "foi ante todo unha persoa sinxela e limpa de corazón, que coidaba que a divulgación e posta en práctica sinceiras dos seus ideais nacionalistas non facían mal a ninguén" e que "a súa firme convición de non ter cometido nengún delito fixo que rexeitara a oportunidade que lle ofreceu o seu pai para fuxir embarcado ás América". A partida de defunción fixo constar que Galán morrera "a consecuencia dunha 'hemorraxia interna', en realidade, un eufemísmo legal para agachar que a verdadeira causa da sua morte fora un feixe de proxectis metálicos cargados de xenreira".

Homenaxe celebrada en 2011
© BNG

 

Cuntis homenaxeará á corporación de 1936, perseguida polo franquismo

Foto da Web Memoria de Cuntis

Exposicións, conferencias e visitas guiadas concluirán o día 31 cun acto en honra da corporación municipal anterior ao golpe

Manu Outeiro - Cuntis -  A Voz 4 de setembro de 2015

O mes de outubro en Cuntis será o da recuperación da memoria histórica, con exposicións, conferencias e visitas guiadas que concluirán o día 31 cun acto en honra da corporación municipal anterior ao golpe do 1936 que servirá para homenaxear tamén a todos os cuntienses represaliados polo franquismo.

A apertura do programa terá lugar o 3 de outubro coincidindo co aniversario do asasinato de Roberto Blanco Torres. Durante todo o mes, especialmente os sábados, terán lugar unha serie de conferencias, exposicións, coloquios, visitas ou mesas redondas nas que participarán asociacións de defensa da memoria histórica de todo o panorama galego entre as que se atopan a Fundación Alexandre Bóveda, Iniciativa Galega pola Memoria, Asociación de Funcionarios pola Normalización Lingüística ou a Asociación pola Recuperación dá Memoria Histórica. As agrupacións locais do Fervedoiro e O Meigallo colaboran tamén na confección do programa.

Pendente de confirmar está a organización dun ciclo de cine e documentais que arroxen luz ao significado de recuperación da memoria histórica e á barbarie que significo a ditadura franquista en Cuntis e en toda Galicia.

O programa non está aínda pechado, posto que poderían sumarse novos eventos.

Cunha ofrenda floral, a Asociación Memoria Histórica 28 de Agosto lembra aos mártires de Anguieiro

Ver Galería

Faro de Vigo - Juan Calvo - Cangas 29.08.2015 

Como cada ano, a Asociación Memoria Histórica 28 de Agosto trata de que ninguén esquecer o que paso hai 79 anos en Anguieiro. O asasinato de 11 persoas levado a cabo polos falanxistas de Cangas. Onte houbo máis público e máis emoción que outros anos. O esquecemento non é fácil, nin o é tampouco vivir co recordo.

Secundino Ruibal Vilar, Nornandino Núñez Martínez, José Nores Rodríguez (16 anos), José Martínez Pazó, Alejandro Martínez Pazó (19), Daniel González Graña, Guillermo Fernández Fernández, Antonio Blanco Rodal, Eugenio Bastos (18 anos), Estanislao Ferreiro Núñez e Antonio Ferreiro Núñez estaban onte presentes en Anguieiro. Estábano, porque o seu recordo permanece, perpetúase no tempo. O salvaxe masacre deste once traballadores serve agora para reivindicar as obrigacións do Estado na reparación das vítimas. Onte asistiron numerosas persoas en Anguieiro nun acto que abriu Camilo Camaño, como case sempre, e que mantivo a ofrenda floral e o manifesto, que nesta ocasión estivo a cargo de Joaquín Lores. A cabeza visible da Asociación da Memoria Histórica Mártires de Anguieiro, Xoán Carlos Chillón, acudiu tamén onte en calidade de membro do goberno de Cangas, como o fixo o rexedor local, Xosé Manuel Pazos.

Joaquín Lores, no seu manifesto sinalou "Sentimento de rabia e dor. A pesar dous 79 anos transcorridos hai unha deixades dá situación coas vítimas dá Guerra Civil, do franquismo e dá segunda Guerra Mundial., estamos volvendo ao pasado. Hai un discurso ausente dous partidos políticos e organizacións sociais. As 11 vítimas de Anguieiro, algún deles como vos irmáns José e Alejandro Martínez Pazó, aplicáronlles a condena a morte se xuizo. Lestes, como outros cangueses, defensores do goberno republicano, ou día 20 de xullo fixeron un pequeno foco de resistencia na estrada de Cangas a Pontevedra non lugar dá fonte de Anguieiro. Ou obxectivo dá resistencia era impedir ou paso dunha posible columna de mariñeira do Tiro Janer de Marín para tomar Cangas. As 23 horas chégalles a mala noticia de que Cangas estaba tomada polas forzas de seguridade (garda civil, carabineros e gardas municipais) que se pasaron ou bando dous insurrectos".

No acto de recordatorio aos mártires houbo un recital de poemas.

Con posterioridade, no salón de plenos do Concello de Cangas celebrouse unha charla-coloquio a cargo de Carlos Núñez Rodríguez, baixo o título, "Ou Sosego de Anguieiro, eles son necesarios", na que participaron numerosas persoas.

V Xornadas Memoria dun Tempo

Nordés 10/8/15

Chega a cita coa Historia que cada ano, e van 5, propón Nordés para o mes de agosto: as Xornadas "Memoria dun tempo". Será os días 20, 21 e 22 na Casa do Concello de Mañón, na Praza do Mesón de O Barqueiro, ainda que aconsellamos consultar o cartaz adxunto por canto hai cousas que se fan fora do local citado.

Como en edicións anteriores, os contidos das Xornadas son diversos no seu contido e forma. Así, en canto a isto último, teremos conferencias, proxección dun documental, un recital, un roteiro didáctico, xantar de amizade e a 3ª homenaxe a Republicanos e Libertarios. E en canto ás temáticas, a lembranza do final da II Guerra Mundial achegándonos ás historias persoais de homes e mulleres do Ortegal que, dunha forma ou outra, víronse involucrados na mesma, dun xeito tráxico en moitas ocasións. O relator será o historiador ferrolán Eliseo Fernández.

A devandita homenaxe na Ponte Vella de O Barqueiro, coa participación da asociación Coletivo Pensamento e Sementeira de Viveiro en representación dos veciños da Mariña que foron fusilados nese paraxe da nosa xeografía, moi cerca do monolito en recordo dos represaliados e represaliadas polo franquismo no Concello de Mañón.

A homenaxe contará tamén con intervencións de persoas a título individual e as cancións de Mini e Mero e Andrés Rodríguez, músicos que daran un recital para pechar o acto.

Os tempos da dura guerra civil e posguerra ocuparán o sábado cunha camiñata por Ambosores para coñecer dos feitos lutuosos que nos primeiros anos 50 tiveron lugar nese casal, encrucillada dos concellos de As Pontes, Mañón, Muras e Ourol. A actividade será guiada polo Nordesteiro de pro Bernardo Penabade.

E rematarase falando do papel da muller na guerrilla da man da Catedrática de Lingua e Literatura Galega na USC, historiadora e investigadora especializada no área da muller, Aurora Marco, xunto coa proxección do documental "As silenciadas", de Pablo Ces (Premio Mestre Mateo 2012 ó mellor Documental; Premio “Memoria i Justicia Universal” no Festival Internacional de Cine de Derechos Humanos de Santa Coloma de Gramenet (2011); Premio “Popular runner up” no Festival internacional online Humanity Explored 2013)

Ogallá o programa sexa do voso agrado e poidamos contar con vostedes como público e participantes nestas V Xornadas "Memoria dun tempo" organizadas por Nordés.

70 anos do Consello de Galiza. O goberno galego no exilio

A Fundación Moncho Reboiras presenta un video documental baixo o título: “70 anos do Consello de Galiza. O goberno galego no exilio”, conmemorando o que fora o organismo  de representación institucional do pobo galego creado no exilio por iniciativa de Castelao en novembro do 1944. A iniciativa que conta coa colaboración da Vicepresidencia Primeira da Deputación de Lugo, intégrase nun proxecto divulgativo que inclúe tamén unha exposición, a edición dun folleto e unha conferencia-coloquio.

 

"Acto polo centenario do Congreso Internacional da Paz (Ferrol, 29 de abril de 1915)"

 

 

Ateneo Ferrolán 27/4/15

 

Unión Libertaria

"Acto polo centenario do Congreso Internacional da Paz (Ferrol, 29 de abril de 1915)"

Conferencia a cargo do historiador Eliseo Fernández

o mércores día 29 de abril ás 19,30 h. no Ateneo Ferrolán

 

 O 26 de febreiro de 1915, o Ateneo Obrero Sindicalista de Ferrol facía pública a convocatoria dun Congreso Internacional da Paz, que tería como obxecto a reunión de sociedades operarias de todo o mundo para tentar organizar a oposición proletaria á I Guerra Mundial os días 30 de abril, e 1 e 2 de maio de 1915. Malia o seu orixe no anarcosindicalismo ferrolán, a convocatoria do Congreso da Paz de Ferrol ía dirixida a tódalas tendencias presentes no obreirismo internacional e tentaba organizar á clase traballadora dos países neutrais para unha oposición efectiva á I Guerra Mundial, mediante o boicot ao tráfico de mercadurías e unha posible convocatoria de folga xeral.

O goberno español colocou numerosas trabas aos organizadores, dende a interceptación da súa correspondencia até, finalmente, a prohibición do Congreso (o día antes da súa celebración) e a expulsión de numerosos delegados extranxeiros. E malia todo, o Congreso tivo lugar clandestinamente nos locais do Ateneo Obrero Sindicalista, coa participación de representantes de máis dun cento de organizacións sindicais, ateneos sindicalistas, centros obreiros e grupos anarquistas.

A maioría das organizacións representadas eran da península ibérica, e foi por iso que as conclusións do Congreso só puideron ter algunha relevancia neste ámbito xeográfico. Os seus efectos estiveron ademáis moi limitados tamén polo seu carácter clandestino, pola detención dalgúns dos seus organizadores (entre eles o seu principal promotor, José López Bouza), a expulsión de delegados portugueses e do brasileiro, ou mesmo o feito de que algún delegados chegaran xa cando o Congreso se tiña celebrado. Un dos acordos ao que se chegou foi o de tentar facer renacer a Internacional, o que tivo como consecuencia a creación dun Comité Central con sede en Ferrol e José López Bouza na secretaría, que funcionou en precario por algúns meses e que non conseguiu o seu obxectivo de reagrupar as organización obreiras de todo o mundo. Polo mesmo feito, o acordo de tentar levar adiante unha folga xeral internacional veuse igualmente frustrado.

Para a historia o Congreso da Paz ficou como un antecedente do renacemento dunha Internacional en clave anarquista, artellada en Berlín en 1922, ou da creación da Federación Anarquista Ibérica en 1927. Mais ao final, o grande logro do Congreso foi o acordó de dar inicio á reorganización da Confederación Nacional do Traballo, desartellada dende o ano 1911 pola persecución gubernamental. A proposta do Congreso foi asumida por boa parte das organizacións presentes e en pouco tempo a CNT puido amosar a súa potencia na folga xeral de agosto de 1917. A maior parte dos manuais reflicten que o renacemento da organización anarcosindicalista tivo a súa orixe no Congreso de Ferrol, o que non é pouco tendo en conta a importancia desta organización na nosa historia contemporánea.  

Unión Libertaria

"Presentación do libro "No café/Entre campesiños" de Errico Malatesta. 

Presentado por membros de Unión Libertaria

o lúns día 4 de maio ás 19,30 h. no Ateneo Ferrolán

VI Seminario sobre a memoria, o exilio, a muller e a guerrilla. O Gardarrios

Conferencia sobre pontevedresas pioneiras e heterodoxas luns 27 abril

 

A concellaria de patrimonio histórico do concello de Pontevedra organiza a conferencia “Pontevedresas pioneiras e heterodoxas” o vindeiro luns 27 de abril ás 20 h no Pazo de Mugártegui, coa intervención de María Xesús López Escudeiro e Carme Vidal.

 

Esta actividade forma parte da programación paralela á exposición Do gris ao violeta. Achegas á historia das mulleres de Pontevedra, que se pode ver na Praza de Ourense até finais do mes de abril.

Conferencia e homenaxe en Santa Cristina de Cobres-Vilaboa

O colectivo A Regaduxa-Memoria histórica de Vilaboa organiza o xoves 16 de abril, ás 20.30 h na Casa dos Montes* de Santa Cristina de Cobres (Vilaboa), a conferencia de Luís Bará “Imaxes da memoria”, un percorrido visual pola memoria da represión e a resistencia contra o fascismo.

 

A contido da conferencia organízase en tres partes:

-Memoria de Vilaboa

-O Lazareto de San Simón

-Mulleres da Galiza represaliada e resistente

 

Esta conferencia serve como preámbulo ao acto de homenaxe ás vítimas do terror franquista en Vilaboa, que terá lugar o domingo 26 de abril ás 19 h no peirao de Santa Cristina de Cobres, no que se inaugurará un monumento en lembranza de todas as vítimas.

 

*A Casa dos Montes está situada ao lado da igrexa parroquial de Santa Cristina de Cobres

Actos de Amigos da República de Ourense

Exposición e Ciclo de conferencias en Ribadeo

III Xornadas represaliadas e resistentes en Pontevedra

Coincidindo coa exposición Do gris ao violeta (Praza da Ferraría, marzo e abril de 2015), a concellaria de patrimonio histórico organiza as III Xornadas represaliadas e resistentes, que se van desenvolver os días xoves 26, venres 27 e sábado 28 de marzo na Casa das Campás, coa participación de Xosé Álvarez Castro, Montse Fajardo, Montse Dopico, Paula Godinho, Aurora Rodrigues e Pilar Allegue. Na mesa redonda do xoves tamén participarán mulleres representantes de familias pontevedresas represaliadas (pendente de confirmar nomes).

TEMPO DE MULLERES 2015

III XORNADAS REPRESALIADAS E RESISTENTES

Casa das Campás, 26, 27 e 28 de marzo de 2015.

Xoves 26 de marzo ás 19 h

Mesa redonda sobre Sobrevivir á represión e á Ditadura

Con Montse Fajardo, Xosé Álvarez Castro e mulleres pertencentes a familias represaliadas

Venres 27 de marzo

19 h Conferencia de Montse Dopico: Semente de mudanzas

20 h Proxección do documental La memoria de las olvidadas

Sábado 28 de marzo

11 h Conferencia de Paula Godinho

Propriedade privada da história e "memórias fracas": a esquerda da esquerda e as revoltas da memória.

11.45 h Relatorio de Aurora Rodrigues. Memoria da represión e da resistencia na Ditadura portuguesa

12.15 h Relatorio de Pilar Allegue. Memoria da represión e da resistencia na Ditadura franquista.

Coloquio

 

Non é necesaria a inscrición previa

O exjefe militar da Coruña destituído dá unha charla sobre a lei de memoria

Foto do 2008 ano da destitución

Traducción Estación Atlántica

La Opinión A Coruña - Redacción | A Coruña 10.03.2015

Destituído e condenado a un mes de arresto. Un informe crítico sobre a lei de memoria histórica elaborado en 2008 polo entón xefe militar da Coruña, o coronel Lorenzo Fernández Navarro de los Panos y Álvarez de Miranda, custoulle o seu posto. "No meu informe defendín a Franco. Non debe ser considerado grave: foi o meu xefe", apuntou entón o excomandante nunha entrevista a este xornal. Sete anos logo do seu destitución, o coronel Navarro pronunciará na Coruña unha conferencia sobre a lei de memoria histórica, Mal chamada da memoria histórica. Unha lei iconoclasta e cainita.

 

A charla, organizada polo Foro Arbil, será o xoves ás 20.00 horas no Casino Sporting Club. No documento crítico sobre a lei de memoria histórica, o coronel Navarro instaba aos altos mandos a incumplirla e a procurar a permanencia nas instalacións militares dos símbolos franquistas.

Silleda acollerá o mércores 11 unha charla sobre os fuxidos de San Cristóbal en maio de 1938



Forte de San Cristóbal, Ezkaba, Pamplona

Intervirán Elia Valladares e Alejandro Breijo, familiares de dous do cinco presos dezáns abatidos, e o investigador Fermín Ezkieta

 

Faro de Vigo - Xan Salgueiro  - Silleda  04.02.2015

Forte de San Cristóbal, no monte Ezkaba, nos arredores da cidade de Pamplona, foi unha das prisións máis coñecidas durante a Guerra Civil e os primeiros anos da represión franquista. Nas súas húmidas galerías subterráneas chegaron a hacinarse miles de presos republicanos, incluídos centenares de galegos e algúns dezáns. Pero o forte navarro pasou tamén á historia por ser testemuña dunha das maiores fugas carcelaria coñecidas no mundo, na que tomaron parte preto de oitocentos internos o 22 de maio de 1938.

 

Os fuxidos de San Cristóbal/Ezkaba, maio de 1938 é, precisamente, o título da charla que terá lugar o vindeiro mércores, día 11 de febreiro, ás 20.30 horas, na Casa dá Cultura de Silleda. Intervirán o investigador Fermín Ezkieta, autor do libro homónimo, e a xornalista Elia Valladares, familiar dun do cinco presos dezáns que foron abatidos na fuga. Serán presentados polo profesor silledense Alejandro Breijo, familiar doutro dos fuxidos. A organización do evento corre a cargo da Comisión pola Memoria Sinhor Afranio e da Asociación Sociocultural Adellís.

 

A fuga do Forte San Cristóbal -tamén chamado de Alfonso XII- foi a maior perpetrada nun cárcere europeo, polo que ocupou as portadas da prensa republicana e internacional antes de caer no esquecemento e interesada ocultación dos vencedores. Unha multitude de 795 presos documentados lanzáronse monte abaixo cara a unha fronteira francesa da que algúns descoñecían mesmo en que dirección se achaba o 22 de maio de 1938, entre eles 183 galegos. Mal calzados e vestidos, desnutridos, con escasos fusís e en desbandada, a maior parte foron capturados nos días seguintes, 206 foron abatidos e enterrados nos vales que hai entre o forte e Os Pireneos e só tres -quizais catro, segundo as últimas investigacións- puxeron pé en terra francesa. Dos 585 apresados, 14 serían fusilados en agosto como organizadores e outros 46 morrerían no forte ata 1943.

 

Na charla do mércores, Fermín Ezkieta exporá o plan de fuga, as rutas dos escapados, unha biografía do tres que pasaron a Francia e doutros como o pontevedrés Amador Rodríguez -último en ser capturado, tres meses despois, e por iso alcumado Tarzán-, Leopoldo Pico -cerebro da fuga- ou o silledense Antonio Valladares -outro dos organizadores-, e abordará o protagonismo de diversas mulleres, acusadas de complicidade e encarceradas.

 

Dezáns na fuga

Elia Valladares, sobriña do concelleiro Antonio Valladares González e afincada en Andalucía, morto na fuga, sen que a súa familia tivese oportunidade de recuperar o seu cadáver. Alejandro Breijo Costoyas é familiar do tamén edil Antonio Costoyas Ares, carpinteiro de Negreiros, outro dos "cazados". Os outros tres dezáns abatidos na persecución foron os lalinenses Adolfo Blanco Barreira, de Cristimil, e José Carballude González, de Donsión, e o cruceño Manuel Cea Asorey, de Sabrexo.

Once dezáns máis tamén fuxidos foron capturados vivos: Luís Agra Blanco e José Vázquez Fernández, do municipio de Lalín; e Manuel Blanco Fernández, Ramón e Rogelio Cajide Rodríguez, Manuel Carballal Pena, Jesús Cea Asorey, Guillermo Pampín Quiñoy, Ramón Ramos Lamas, Alberto Villar Blanco e Luís Villar Cimadevila, de Vila de Cruces.

Luns, 9 de febreiro: Exposición e conferencia “O Forte de San Cristóbal na memoria”

“Cemiterio das Botellas”

Ateneo D Sant Iago 3/2/15
O vindeiro luns 9 de febreiro ás 19.30 horas o Ateneo de Santiago, coa colaboración da USC, ten prevista no Salón Artesonado do Pazo de Fonseca a inauguración da exposición “QUE AFLORE O SOTERRADO: O Forte de San Cristóbal (Pamplona), baluarte da represión franquista”, na que participarán D. Juan Viaño, Reitor da USC; D. Salvador García-Bodaño, Presidente do Ateneo de Santiago; e D. Koldo Pla Larramendi, especialista no estudo do penal e membro do colectivo Txinparta.

 

A continuación, no Salón Nobre do mesmo Pazo de Fonseca D. Koldo Pla pronunciará a conferencia “O Forte de San Cristóbal na memoria”, que tratará sobre a historia e as condicións de vida no penal.
 

A mostra, que estará aberta ata o 2 de marzo, de luns a sábado, en horario de 11h a 14h e de 17h a 20.30h, recolle a historia do penal máis duro do franquismo, no que máis de 4.000 presos republicanos sufriron cadea durante a Guerra Civil. Máis de 600 presos eran galegos e 96 deles perderon a vida polos malos tratos, a enfermidade e a fame. O coñecido como “Cemiterio das Botellas”, centra boa parte do contido da exposición.

Dedican unha mostra ao forte de San Cristóbal, onde morreron 96 galegos

Imaxe do evento en Facebook

Traducción Estación Atlántica

07-02-2015 / EFE
En colaboración co Ateneo e a USC, o equipo que estudou durante 25 anos o Forte de San Cristóbal, en Navarra, onde padeceron prisión 608 galegos, ofrece unha mostra dos resultados do seu traballo no Colexio de Fonseca, que se abrirá ao público o vindeiro luns.

Considerado o penal máis duro do franquismo, no forte morreron 96 galegos, fusilados, por aplicación da lei de fugas, por fame ou malos tratos, os cales reciben hoxe homenaxe coa mostra, denominada "Que aflore ou soterrado".

A exposición foi explicada por Koldo Pla Larramendi, o principal historiador deste lugar, un forte que permaneceu en labores carcelarias aberto de 1934 a 1945, e esta recolle as condicións de frío, fame e malos tratos que os propios presos expresaron en graffitis nas paredes, que tamén se mostran.

Un dos apartados refírese á fuga que se rexistrou en mayo do 38, sen axuda exterior e que permitiu a saída de 2.500 presos, pero foi abortada polo aviso que conseguiu dar un soldado, polo que, finalmente, só tres lograron chegar a Francia e 207 morreron, dos que 55 eran galegos.

Tamén se referiu o investigador á figura de Francisco Lamas, médico que fora alcalde de Lugo e que tivo un importante papel no coidado dos seus compañeiros de prisión, e cando se converteu nun hospital penitenciario, do que foi "médico case oficial".

Varios dos paneles da exposición recollen o denominado "cemiterio das botellas", xa que os corpos eran enterrados cunha botella entre as pernas con información sobre a súa identidade, condena ou domicilio, aínda que foron poucas, unha ducia, as que non perderon o tapón ou nas que non entrou a humidade que destruíse esa información.

Polo Ateneo compostelano, Francisco Candea resaltou o carácter de homenaxe que ten esta iniciativa cara ás persoas que deron a vida polas liberdades democráticas e os valores republicanos, mentres que o tamén comisario da exposición, o xornalista Xosé Ramón Pousa, sobrino-neto dun dos falecidos no forte e identificados, resaltou que a recuperación da memoria histórica é un acto de Xustiza.

Pousa sinalou o papel dunhas persoas que contribuíron á democracia e comentou que o proceso de transición en España foi tan rápido que deixou moitas cousas "tapadas", como os máis de 600 presos galegos a case 1.000 quilómetros das súas casas e a maioría con condenas a cadea perpetua.

O vicerrector Roberto López sinalou que, para a USC, esta exposición entronca cos traballos de recuperación da memoria histórica que se seguen por equipos da facultade compostelana e cuxos membros, encabezados polo catedrático Lorenzo Fernández Prieto, intervirán na mesa redonda coa que se clausurará a exposición o próximo 2 de marzo.

López recordou as palabras dun discurso do político Manuel Azaña cando se referiu a aqueles que, envolvidos pola terra nai, iluminan coa súa luz recordándonos o que debemos facer.

Ares dedicará un monumento á fuxida do «Bou Ramón»

Imaxe de época do “Bou Ramón”, ancorado en Pontedeume

En xullo do ano 1939, un grupo de 27 republicanos perseguidos pola ditadura abordaron un pesqueiro no porto

             

C. Elías - Ares / A Voz  08 de xaneiro de 2015                           

En xullo do ano 1939, un grupo de 27 republicanos perseguidos pola ditadura abordaron un barco pesqueiro no porto de Ares, o Bou Ramón, disfrazados de milicianos falanxistas e gardas civís, para escapar a Francia. Esta fuxida da que se cumpre o 75 aniversario será obxecto dunha homenaxe e unha xornada de investigación que terá lugar na Alianza Aresana este sábado.

 

O alcalde do municipio, Julio Iglesias, acompañado do historiador Enrique Barrera, e as concelleiras Olimpia Marcos e Alma Barrón, presentaron onte o programa de actos, no que colabora a Asociación Memoria Histórica Democrática, que servirá para investigar todos os aspectos relacionados coa fuxida, da que os seus protagonistas correron diferente sorte.

 

Eliseo Fernández abrirá o acto ás 11.00 horas cunha conferencia, A fuxida do Bou Ramón, tras a que intervirá Enrique Barrera para falar sobre Ás consecuencias dá fuxida. As actividades continuarán pola tarde, de 17 a 20 horas, cun taller de memoria no que participarán descendentes dos protagonistas, para dar a coñecer de primeira man como foron as súas vidas despois da fuxida.

 

Tras as actividades didácticas e de investigación, a xornada completarase cunha representación artística na que participará o actor Roberto Leal -fillo dun dos fuxidos-, e o músico ferrolán Víctor Aneiros. O acto finalizará ás 20.30 horas cando está previsto que se descubra nos xardíns da Alianza un monumento en memoria do 75 aniversario dos feitos. Trátase dunha obra do escultor Miguel Couto.

Audio. "Cela no tempo de silencio: xenealoxía da república das letras no primeiro franquismo" de Alejandro Alonso

 

Proxecto Nomes e Voces 17/12/14

Xa se pode escoitar (e/ou descargar) a conferencia "Cela no tempo de silencio: xenealoxía da república das letras no primeiro franquismo" que dispensou o profesor do The Graduate Center da City University of New York, Alejandro Alonso, dentro do Ciclo "Pasados incómodos: guerra, memoria e historia", organizada por Histagra o 18 de decembro de 2014 na Facultade de Xeografía e Historia.