 |
| As botas de Perfecto de Dios atopadas na fosa |
Os restos de Perfecto de Dios foron exhumados o verán pasado grazas a unha donación dun sindicato noruego. O corpo será entregado á familia a próxima semana en Xinzo
La Opinión A Coruña - R. Prieto 31.05.2015
O seu pai fundou o Partido Comunista na localidade ourensana de Sandiás , a súa nai converteuse no enlace da guerrilla e o seu irmán, con só 19 anos, 'caeu' cando fuxía a Francia. Camilo de Dios estaba no cárcere cando o seu irmán Perfecto foi enterrado nun terreo lindante co cemiterio en Chaherrero, un pequeno pobo de Ávila, e a súa nai, apresada e condenada a 13 anos. O verán pasado, os restos de Perfecto foron exhumados. 65 anos logo dun tiroteo coa Garda Civil que o sepultou nunha fosa, o último guerrilleiro galego poderá enterrarse no panteón familiar xunto á súa nai
Nunca derramou unha bágoa. Nin cando o seu pai, fundador do Partido Comunista na localidade ourensana de Sandiás, entregouse enfermo ao acabar a Guerra Civil e faleceu aos poucos anos. Nin cando en prisión decatouse de que o seu irmán Perfecto fora abatido nun tiroteo coa Garda Civil nun pequeno pobo de Ávila cando fuxía a Francia. Nin cando a súa nai, enlace da guerrilla, foi apresada e condenada a 13 anos de cárcere. Nin cando el mesmo foi torturado no cuartel. Camilo de Dios, o último guerrilleiro antifranquista galego, tampouco chorou cando o pasado verán voluntarios da Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica (ARMH), grupo orixinario do Bierzo leonés e promotor das primeiras exhumaciones do franquismo en España, localizou a fosa na que estaba sepultado o seu irmán e exhumó os restos do novo guerrilleiro abatido en mayo de 1950. O seu coraza está feita de bo aceiro. Só así puido sobrevivir ao fame, a miseria e as malleiras durante os dez anos que estivo en prisión, as vexacións e humillacións á súa familia durante o franquismo e a incerteza durante máis de seis décadas de non saber onde xacía o corpo do seu irmán abatido trala Guerra Civil.
Tardou 64 anos en cumprir o desexo que ocupara toda a súa vida: recuperar os restos de Perfecto. O soño de Camilo, de 83 anos, fíxose realidade grazas á achega do sindicato noruego de electricistas Elogit que doou 6.000 euros para abrir fosas da ditadura en España. A súa nai morreu en 1999, con 93 anos. "Encantoulle vivir este momento", asegurou Camilo a pé de fosa mentres os arqueólogos da ARMH abrían unha gabia onde facía máis de seis décadas fora sepulto Perfecto. Os restos exhumados en xullo pasado serán entregados o vindeiro domingo día 7 á súa familia nun acto que se celebrará en Xinzo.
Camilo empezou a percorrer fai anos o camiño que lle levou á fosa onde enterraron ao seu irmán, cando se puxo en contacto con voluntarios do colectivo da memoria histórica para pescudar o lugar onde enterraran ao seu irmán. Historiadores da ARMH iniciaron unha procura e conseguiron localizar os restos de Perfecto de Dios na parte traseira do cemiterio da localidade do Chaherrero. Tras moitas xestións, deron co propietario do terreo, quen contou que llo expropiaron para cavar a fosa.
O achado da fosa
No rexistro xudicial que data do 17 de maio de 1950 pode lerse que o enterramento "ten dous metros de lonxitude, un metro de ancho e uns trinta centímetros de profundidade. Quedando enterrado o cadáver en posición sur-norte". Este apunte é do xuíz instrutor que se constituíu no que define como "cemiterio civil" onde quedou depositado o cadáver do irmán de Camilo e deu orde de enterralo.
Perfecto tan só tiña 19 anos cando foi abatido pola Garda Civil. Coa súa nai, Carmen, e outros dous guerrilleiros antifranquistas -Juan Sorge e Manuel Rodríguez- saíra dos montes galegos coa intención de chegar a Madrid e despois exiliarse en Francia. Ían vestidos de segadores para pasar desapercibidos. Pero non o lograron. No pequeno pobo abulense de Chaherrero, onde pararan para comprar comida, foron interceptados pola Garda Civil, que abriu fogo contra o grupo. Perfecto caeu abatido a tiros e Carmen non quixo deixarlle e quedou abrazada ao seu fillo morto. No lugar foi recoñecido o corpo de Perfecto e a súa nai, condenada a 13 anos de prisión. A Manuel Rodríguez detivérono días despois do tiroteo e aplicáronlle o garrote vil en Ourense. De Juan Sobre crese que puido fuxir a Francia.
Entón Camilo estaba preso no Dueso (Cantabria). Non tardou en decatarse do ocorrido en Chaherrero: unha carta da súa nai púxoo ao tanto do desenlace. Esa foi a primeira das moitas cartas que se escribiron durante anos de penal a penal. Os dous foron condenados a matar, pero lles conmutaron a pena. "Me torturaron 59 días no cuartel (desde o 19 de marzo ao 15 de maio de 1949), atado con grilletes de pés e mans. Nos torturaban, metíannos clavos entre as uñas. Estivemos unha noite no hospital e despois botáronnos ao camión dos mortos", relata Camilo.
Máis de seis décadas despois de que a Garda Civil abatese a tiros a Perfecto nun camiño a 400 quilómetros da súa casa, os seus restos poderán descansar en paz. E farano no panteón familiar onde está enterrada a súa nai. Talvez sexa a hora de que o último guerrilleiro galego despréndase da coraza de aceiro coa que se armou na Guerra Civil e que desde entón leva ao lombo.
