Cambio dos nomes franquistas de dúas rúas e unha praza na Coruña

CRMH da Coruña 28/11/15
- Martes, 1 de decembro . A partir das 19.00 h., na rúa General Mola (que deixará definitivamente de molar a partir desa hora), o Concello da Coruña celebrará o acto de substitución/eliminación da terminoloxía franquista que nomea esa rúa, cambiándoa pola de rúa ÁLVARO CEBREIRO (debuxante, caricaturista, xornalista gráfico coruñés). Tamén será eliminada/substituída o nome da praza do general Mola, pasando a recuperar a devandita praza o seu nome tradicional: Praza de Santo André.

- Xoves, 3 de decembro. A partir tamén das 19.00 h., a rúa Juan Canalejo perderá o seu sinistro nome -pertencente ao do fundador da Falange na Coruña-, pasando a chamarse Rúa SOCORRO, recuperando tamén así o seu nome tradicional.

Outro acto impulsado polo concello da Coruña, coa colaboración da CRMH:

O xoves, 3 de decembro, a partir das 20.30 h., haberá un acto no Fórum Metropolitano de homenaxe aos fotógrafos coruñeses Julio e Paco Souza Fernández, tamén coñecidos polo nome de "Hermanos Mayo". Este acto será presentado polo concelleiro de Cultura e Deportes da Coruña, Xosé Manuel Sande, e constará da proxección dun documental, da autoría do fotógrafo coruñés Xurxo Lobato, quen participará no posterior debate xunto con Rubén Afonso, secretario da CRMH da Coruña.

Galicia, a guerrilla temprana

Benigno Andrade García "Foucellas", quizais
o máis coñecido dos guerrilleiros galegos

Traducción Estación Atlántica

Diagonal - Imanol 19/10/15

Debido ao triunfo fascista en terras galegas nos primeiros días da guerra civil, moitos republicanos de variada ideoloxía víronse obrigados, uns a ocultarse, outros a botarse ao monte, outros conseguiron chegar ata a veciña Asturias para loitar a favor da Republica, outros foron obrigados a alistarse no exército fascista e outros moitos foron apresados e/ou executados. Trataremos de seguir o rumbo aos libertarios que se botaron ao monte tanto no chamado periodo de fuxidos como no de guerrilleiros sen entrar a discutir si de verdade houbo tantas diferenzas entre un e outro.

Unha das primeiras noticias que temos é a morte en enfrontamento armado do cenetista Alejandro Costas Fernández o 13-8-1936 en Soutelo-Salceda de Caselas, dous días despois aparece o cadáver tiroteado no monto do Foxo do libertario coruñés Ramón Ponte Rivas . O 24 de decembro dese ano, nunha batida pola Sierra de Galleiro son abatidos tres libertarios dos que descoñecemos máis datos. Manuel Bergantiños Pouse foi capturado nas proximidades da Coruña en marzo de 1937 e fusilado en outubro do mesmo ano. Tamén en durante o ano 37 foron asasinados nos montes de Viveiro Balbino Gómez Rodríguez en marzo e posteriormente Candido Soto Gómez. O 25-6-1937 é abatido tras un enfrontamento armado o cenetista Alfonso Pérez Cornejo no monte Tureira, formaba parte dunha cuadrilla de fuxidos. Sabemos que estiveron fuxidos pero descoñecemos o que a sorte lles deparó aos libertarios de Almeiras José Castro Seijo e José María Galán Becerra do mesmo xeito que ao veciño de Casal Nicolás Uzal Campos.

Gráfico explicativo sobre voaduras de ferrocarril difundido en Galicia

Nas illas Cies andaron fuxidos un grupo de 7 ou 8 persoas ata ben entrado 1937, a maioría destacados cenetistas da zona, á espera dun barco que os sacase de alí, que finalmente non chegou. Entre eles Antonio Ferrari  Rodal 'O Carabelo', Antonio Fernández Ferrari 'O Amaro', Bernardo Lemos González e Manolo Soliño Soliño 'Carolitos', destes, os dous últimos foron asasinados nas illas, 'O Amaro' entregouse meses despois e 'O Carabelo' entregouse logo de finalizada a guerra.

O 4-11-1937 trala caída da fronte asturiano, e a súa volta a terras galegas, un numeroso grupo de combatentes do batallón 219 Galicia, que estaban dirixidos polo libertario José Moreno Torres tivo un grave enfrontamento no porto do Acebo (Fonsagrada) con gardas civís e falanxistas, no que perderon a vida o propio José Moreno e 12 dos seus compañeiros. José Moreno botouse ao monte en xullo, estando fuxido ata decembro de 1936, cando puido saír de Galicia en compañía doutros 22 anarquistas a bordo de 'A Libertaria', desembarcando en Xixón e alistándose ao Batallón Galicia. Unha vez caído a fronte norte, xunto a unha quincena de cenetistas da súa unidade, deciden volver polo monte desde Xixón onde se atopaban, ata Galicia. Xunto a el, Manuel Bugallo Lois, Jaime Machicado Llorente, Jesús Martínez Castro, Maximino Martínez Fernández, Odilo Masid Masid, Emilio Novás Naya, Manuel Ramos Escariz, Luís Rafael Villar Sánchez e posiblemente Julián Carballo Gómez, Moisés Erguido Blanco, Víctor Paradela Ríos e Julio Roca Gantes. A noite do 29 ao 30 de outubro chegan ata o porto do Acebo, onde fixeron dous grupos e durmiron en senllas cantinas. A que estaba máis penetrada en Galicia foi asaltada por un numeroso contingente de falanxistas e gardas civís, sorprendendo ao grupo de nove que alí se atopaban, sendo apresados e executados. O outro grupo, alertado polos disparos, entabló combate cos asaltantes, matando ao falanxista Emilio Villar. Finalmente, nos días posteriores, foron capturados e executados Manuel Bugallo, Julián Carballo e José Moreno. Tamén foi capturado Julio Rocas, aínda que descoñecemos a súa sorte. Os únicos que conseguiron saír ben librados foron Moisés Ergueito e Víctor Paradela.

Libertarios fuxidos en "A Libertara". Morenos Torres e
outros compañeiros de fuga morrerían despois na emboscada
do Acebo

Desde o triunfo do golpe de estado, bótanse ao monte a partida dirixida polo anarquista Manuel Prado Pereira 'Lolito' quen van funcionar polos alrededores de Gondomar (Pontevedra), a parte de 'Lolito', a partida conta con outros 5 membros. Ademais de varios roubos a man armada, dedicábanse a acosar a delatores da zona. Sabemos que en febreiro de 1938 acabarán coa vida dun tratante de madeira portugués en Priegue-Panxón por consideralo informador da garda civil. Esta partida funcionará ata finais de ano, en novembro, tras un enfrontamento armado nas proximidades de Vigo serán detidos catro dos seus membros, pouco despois serao o propio Manuel Prado en Baiona, sendo posteriormente executado. Sabemos da participación nesta partida, polo menos temporalmente de Francisco Pintado Pérez.

Tamén desde xullo do 36 levaban ocultos no monte o grupo encabezado polos ácratas Víctor Romero Pazo 'Zorrilla', José Fernández Álvarez 'Severo' e José Alonso Álvarez 'Berzas'. Algunhas das noticias que coñecemos sobre eles é que o 27-3-1939 asaltan 5 domicilios en Lameiro-Sárdoma, tres días máis tarde, 3 domicilios en Salgueira-Sárdoma. Finalmente, o 4 de abril, nas proximidades de Vigo, tras un enfrontamento coa benemérita, resultan abatidos 'Severo' e 'Berzas'.

Pola zona de Vilagarcía de Arousa, durante os anos da guerra civil rexistráronse diversos sabotajes contra o alumado público e as vías de comunicación, entre os saboteadores, atopamos aos libertarios José Vidal Bugallo 'Robles' ou Ramón Díaz Hermo.

De Cervantes, Lugo, era a partida familiar dirixida polo libertario Abelardo Gutiérrez Alba, quen trala caída da fronte norte e regresar á súa terra, botouse ao monte xunto aos seus irmáns Jovino e Baldomero, a súa irmá Domitila, a súa nai Consuelo e un irmán desta última chamado Segundo. A maior parte de ell@s acabarían engrosando as filas da federación de guerrillas uns anos máis tarde. Tamén acabou engrosando as filas da federación Eduardo Pérez Veiga 'Tameirón' outro dos derrotados trala caída da fronte norte e que tamén dirixiu unha pequena partida polas terras do sur de orense.

O guerrilleiro cervantino Abelardo Gutiérrez Alba

No verán de 1939, un grupo formado polos anarquistas José Garrido Pasandín e o seu fillo Eduardo Garrido Otero, Amador Domínguez Pan e José Seijo Don eliminan ao axente do SIMP José Barcia Rioboó, no término de Gándara. José Garrido e o seu fillo serán detidos e posteriormente executados, mentres que os seus compañeiros terán unha prolongada carreira nas guerrillas galegas.

Na partida do comunista 'Patitas' que actuaba polas proximidades do Ferrol, atopamos aos libertarios Juan Ares López 'Pallares', Francisco Barcia Casanova 'Paco da Casanova', Jesús López Ardao 'O de Someiro' de quen sabemos que atentou en novembro de 1944 contra o falanxista José Rodríguez 'O Lugués' en Campolongo, Ramiro Martínez López 'Zapateiro' e Victor Bértalo.

Na partida pontevedresa de 'Os Maletas' atopamos a José Luís Quintas Figueroa 'Quintas'.

José Luis Quintas Figueroa "Quintas"

Na zona fronteriza da Raia descubrimos ao militante confederal Juan Salgado Ribeiro, 'O Juan'.

O que posiblemente fose o guerrilleiro máis coñecido de terras galegas, Benigno Andrade García 'Foucellas' era militante libertario aínda que posteriormente foi moi influído polo PCE, montou unha partida na que tamén atopamos a cenetistas como Antonio Sánchez Veiras 'Antonio Varela', Basilio Calvar Solla 'O Roxo de Domaio', Jesús Lavandeira Pérez 'Ladrillo', Andrés Pérez Lavandeira ou Joaquín Sánchez Patiño. Este grupo movíase pola zona de Curtis.

A partida dos irmáns Rodríguez González, Antonio e Eulogio, supuestamente capitaneada polo primeiro deles, ambos libertarios, aos que tamén acompañaba Salvador Gil Moure 'Carolo' e un tal Justo. Este grupo funcionou durante os primeiros 40 pola zona de Chantada e Carballedo. A garda civil acusounos entre outras cousas do asasinato dun capitán de aviación na estrada de chantada a Monforte, de causar outras dúas vítimas na estrada que leva a Orense e do asalto a un coche de feiras. Antonio e Eulogio participarán posteriormente na invasión do val de Arán encadrados na 21ª brigada e despois no AGLA.

Os irmáns Eulogio, Antonio e Custodio Rodríguez González

Dos seguintes guerrilleiros libertarios, coñecemos os nomes pero non temos datos relevantes sobre as súas partidas nin zonas de actuación, Antonio Alejandre Ramos, Antonio Calviño actuaba pola zona ourensá de Alláriz, foi apuñalado por detrás en 1953, Daniel Calvo Rodríguez, abatido pola garda civil o 19-7-56, hai un Dá Silva, que poida que fose José Dá Silva Bartomeu 'Moreno', pero non podemos confirmalo, Antonio González Pérez 'Tono' estivo tres anos no monte, ata 1939, entón pasou a Francia, anos despois estaba como guía confederal na zona de Euskadi, (tamén exerceu de mugalari Juan Romeu Ramos), Eusebio González Pedreira, José Liró Louro 'Pepe o Cocheiro', José López Chao, Juan Mosquera Vázquez, Eduardo Rego Álvarez, Santiago Rey, José Rosende Calvo 'Negro' e Cándido Soto Gómez.

Integrados nas diversas agrupaciones do Ejercito Guerrilleiro de Galicia dirixido polos comunistas, atopamos a varios militantes confederales, entre eles, Benigno Andrade García 'Foucellas', Francisco Barcia Casanova 'Paco dá Casanova', Claudio Díaz Milía 'Manolete', Manuel e José María Díaz Pan 'Rogelio' e 'Jaime' respectivamente, Amador Domínguez Pan 'José Pimentel', Gregorio Dopico Fernández 'Bolichero', Jesús Iglesias Escourido 'O Tizón', Jesús Lago Díaz, José López Ardao 'O de Someiro', Elías López Armesto 'Pajaro', Vicente López Novo 'Rufino', José Pedreira de la Iglesia 'Queimarán', Ceferino Rodríguez Arias 'Bailarín', Juan Salgado Rivero 'O Juan', José Santiago Temprano 'Henares' e José Seijo Don 'Ramón'.

José Pedreira de la Iglesia "Queimarán".

Integrados na plural Federación de Guerrillas León Galicia, atopamos aos libertarios galegos Eduardo Pérez Vega 'Tameirón', Abelardo Gutiérrez Alba, Antonio López Fernández 'Corchas' e Ceferino Rodríguez Arias 'Bailarín'.

Noticia sobre os combates entre guerrilleiros e gardas
en Cambedo en 1946

Fontes: O movemento libertario en Galiza. 1936-1976 (Dionisio Pereira e Eliseo Fernández), Terra e tempo Nº 163/170 (vvaa), Entremontes Nº 3 (vvaa), Enciclopedia histórica del  anarquismo español (Miguel Iñiguez), Proceso e morte de Luís Nodar (Juan Sobrino e Manuel Domínguez), A represión franquista en Galiza , actas do congreso dá memoria Narón 2003 (vvaa), O batallón Galicia nº 19 (Eliseo Fernández), http://losdelasierra.info/  e  http://vitimas.nomesevoces.net/gl/

A democracia chega ao rueiro coruñés

 

Praza das Atochas (Antiga Praza de Millán Astray)

O acto comezará ás 19.00. Desde ás 18.30 contaremos coa banda municipal nun día único que ninguén pode perder.

A praza de Millán Astray cambiará o 8 de outubro o seu nome polo das Atochas

Neste mapa podes consultar as referencias públicas ao levantamiento militar que foran seleccionadas por unha comisión de expertos designada polo Goberno bipartito de coalición PSOE-BNG. En azul, as que xa foron retiradas e en vermello, as que aínda permanecen

Traducción Estación Atlántica

Seis anos, un mes e un día despois de que o pleno do Concello aprobase retirásea o nome a 22 rúas da cidade con denominaciones do franquismo, a praza de Millán Astray deixará de chamarse así

 
La Opinión A Coruña - José Manuel Gutiérrez-  A Coruña 25.09.2015 

O alcalde anuncia que o resto de rúas con denominaciones franquistas tamén se cambiará e haberá homenaxes a vítimas da ditadura

Seis anos, un mes e un día despois de que o pleno do Concello aprobase a retirada do nome a 22 rúas da cidade con denominaciones do franquismo, a praza de Millán Astray deixará de chamarse así. O alcalde, Xulio Ferreiro, anunciou que a partir do 8 de outubro ese lugar pasará a coñecerse como praza das Atochas, un nome que fai referencia ao barrio no que se atopa, no que se atopaba a desaparecida capela da Virxe de Atocha.

Durante unha entrevista en Radio Coruña, Ferreiro detallou que a sustitución do nome efectuarase mediante un acto público e que esta decisión supón o cumprimento da Lei de Memoria Histórica. Tamén recordou o alcalde que o pleno aprobou en 2009 o cambio de denominación de 22 ruas pero o Concello nunca o levou a cabo, polo que "oficialmente hai moitas rúas na Coruña que hoxe en día están sen nome", xa que se lles retirou o anterior pero non se lles deu un novo.

Ferreiro tamén informou de que o Concello procederá a retirar símbolos franquistas da cidade, aínda que intentará causar "o menor prejuicio posible á cidadanía". Outra das iniciativas do Goberno local nesta materia será o desenvolvemento durante este outono da Primavera dá Memoria, un programa de actos cuxo obxectivo será a reparación das vítimas do franquismo.

Trala aprobación polas Cortes en 2007 da Lei de Memoria Histórica, o Concello coruñés constituíu unha comisión de expertos para determinar que rúas e lugares da cidade conservaban nomes ou símbolos relacionados co réxime franquistas. O dictame destes especialistas incluíu 22 vías municipais que rendían homenaxe a personaxes ou acontecementos da ditadura, que no pleno celebrado o 7 de setembro de 2009 foron suprimidos de forma oficial. O paso seguinte sería a concesión de novos nomes a todas esas rúas e prazas, pero o Goberno local formado por PSOE e BNG non chegou a facelo antes de terminar o seu mandato, mentres que o do Partido Popular nin sequera suscitouse a posibilidade de facelo.

Cumprimento do programa
Marea Atlántica incluíu no seu programa electoral o cumprimento da Lei de Memoria Histórica, que ademais é unha das 25 medidas que debían aplicarse nos seus primeiros 100 días de goberno. A sustitución da primeira rúa chegará pouco despois de que se cumpriu ese prazo, aínda que parece que nos próximos meses realizarase o cambio nas seguintes.

Á marxe da praza de Millán Astray, a relación de vías que deben cambiar de nome son o viaducto do Generalísimo, as avenidas do General Sanjurjo, Alférez Provisional, de los Caídos, Joaquín Planells Riera e a súa paralela, a rúa e praza do General Mola, ruas Teniente General Gómez Zamalloa, a praza do General Cánovas Lacruz, ruas Teniente Coronel Teijeiro, Comandante Barja, Cabo Santiago Gómez, Almirante Vierna, División Azul, Sargento Provisional, Juan Canalejo, Arcadio Vilela Garate, Salvador y Merino, Pepín Rivero, así como as prazas do Castillo de Olite e de los Caídos.

Homenaxe a Pedro Galán, o mozo "que sempre saudaba estreitando a man esquerda"

Ofrenda floral a Pedro Galán

© Galiza Nova

Praza Pública 19/9/15

"Falar de Pedro Galán Calvete é falarmos do xogo de luces salgadas que nasce no Faro de Hércules para amosar, partindo dende o bairro da Torre e atravesando todos as rúas da nosa cidade, que A Coruña é Galiza", destacou hai anos Xosé Manuel Carril nun acto de homenaxe a este mozo secretario de Organización das Mocidades Galeguistas na cidade, asasinado polos franquistas en 1936, con tan só 19 anos. Esta fin de semana, unha vez máis Pedro Galán será lembrado na Coruña, nun conxunto de actos a cargo do grupo de barrio do BNG de Monte Alto.

A homenaxe contará con dúas actividades: unha conferencia o venres 18 e a tradicional ofrenda floral o sábado 19. Deste xeito, este venres, a partir das 20 horas no local da A.VV. de Monte Alto celebrarase a conferencia “A Coruña berce das Irmandades da Fala” a cargo da profesora da UDC Pilar García Negro. Logo, o sábado, terá lugar a ofrenda floral, que se celebrará a partir das 12 no cemiterio de San Amaro, onde descansan os restos do mozo asasinado, e que contará coa intervención de familiares de Pedro Galán, para posteriormente dar paso a Avia Veira, portavoz do Grupo Municipal do BNG e veciña de Monte Alto.

O BNG convida a veciñanza a se sumar á homenaxe "a aquel mozo que sempre saudaba estreitando a man esquerda porque, segundo el mesmo dicía, era a que sae do corazón e chega ao corazón da outra persoa"

O BNG convida a veciñanza da Coruña a se sumar á homenaxe "a aquel mozo que sempre saudaba estreitando a man esquerda porque, segundo el mesmo dicía, era a que sae do corazón e chega ao corazón da outra persoa" e que resaltou -destacan- "pola súa madurez e compromiso co país nuns tempos tan complexos". 

Nacido en 1917, fillo dun camareiro marítimo nos barcos que cruzaban o Atlántico, o seu compromiso político apareceu nun manifesto publicado en A Nosa Terra en outubro de 1933, no que, xunto a Jenaro Marinhas del Valle e outra ducia de rapaces, diríxense "Aos mozos cruñeses" para lles anunciar a súa decisión de constituír a Mocidade Galeguista, baixo a disciplina do Partido Galeguista. Traballou no departamento de contabilidade da empresa de xabróns La Toja ao mesmo tempo que realizou un intenso traballo político e social, participando en actos públicos na Comarca da Coruña. Tralo Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, rexeitou a ocasión de fuxir embarcado a América que lle ofreceu o seu pai e seguiu levando unha vida normal, iniciando estudos de Dereito. Foi detido o 10 de setembro, levado ao Cárcere da Coruña e despois ao cuartel da policía no Orzán. O 16 de setembro o seu cadáver foi atopado nunha cuneta da Corveira por dúas leiteiras.

"Foi ante todo unha persoa sinxela e limpa de corazón, que coidaba que a divulgación e posta en práctica sinceiras dos seus ideais nacionalistas non facían mal a ninguén"

Na devandita homenaxe, Carril salientaba que Pedro Galán "foi ante todo unha persoa sinxela e limpa de corazón, que coidaba que a divulgación e posta en práctica sinceiras dos seus ideais nacionalistas non facían mal a ninguén" e que "a súa firme convición de non ter cometido nengún delito fixo que rexeitara a oportunidade que lle ofreceu o seu pai para fuxir embarcado ás América". A partida de defunción fixo constar que Galán morrera "a consecuencia dunha 'hemorraxia interna', en realidade, un eufemísmo legal para agachar que a verdadeira causa da sua morte fora un feixe de proxectis metálicos cargados de xenreira".

Homenaxe celebrada en 2011
© BNG

 

O Goberno da Coruña promoverá este outono a "Primavera da Memoria"

Concello da Coruña 

O concelleiro de Culturas, Deporte e Coñecemento, José Manuel Sande, anuncia que o Concello impulsará " unha aplicación da Lei da Memoria Histórica gozosa e participativa" , o día no que se cumpren 79 anos do asasinato de Alexandre Bóveda.

Cando se cumpren 79 anos do fusilamento de Alexandre Bóveda na Caeira de Poio, o concelleiro de Culturas, Deporte e Coñecemento do Concello da Coruña, José Manuel Sande, quere recordar que o novo Goberno local prepara para este outono a celebración da “Primavera da Memoria”. Unha serie de actividades coas que se busca aplicar na cidade a Lei da Memoria Histórica, ademais de render unha homenaxe ás vítimas do franquismo. “O que propoñemos é unha aplicación da Lei da Memoria Histórica gozosa e participada. Non debemos desdramatizar o noso pasado, senón que debemos renderlle xusto tributo, facendo partícipe á veciñanza e a tantos dos implicados de diversas maneiras”, di o edil.

O Concello da Coruña quere poñer diversas iniciativas en marcha co obxectivo de cumprir a Lei de Memoria Histórica e que pasan non só pola retirada de símbolos franquistas, senón tamén por homenaxear ás vítimas como parte dun plan integral de reparación dos damnificados do que participe toda a cidadanía.

Nesta xornada, Sande recorda a figura de Bóveda como “un símbolo desta terra e tamén unha dramática metáfora da Guerra Civil, ese acontecemento abrupto que domina a nosa historia do século XX, vítima xunto a outros moitos, destinos aciagos e común que van dende Ánxel Casal até Manuel Gómez del Valle”.

“De Bóveda son moitos os elementos da súa vida breve e apaixonante, algúns tan preclaros como o ideario que propón na vindicación dunha redistribución tributaria ou dun novo sistema fiscal, ese preludio que permite tamén perfilar as Caixas de Aforros coa concepción dunha Banca Pública. Son moitas as razóns polas que recordalo”, explica o concelleiro de Culturas. “Unha cidade ilustrada é aquela que coñece e se recoñece no seu pasado”, conclúe.

Presentación na Coruña "O Piloto, o último guerrilleiro"

 

Traducción Estación Atlántica

 

Afonso Eiré presenta este xoves na Coruña "O Piloto, o último guerrilleiro" , acompañado do historiador Emilio Grandío e do alcalde Xulio Ferreiro
 

El diario.es - Praza Pública 08/07/2015

O 10 de marzo de 1965 era asasinado pola Garda Civil cerca do embalse de Belesar José Castro Veiga, Ou Piloto. Así comezan a maior parte dos relatos sobre o último guerrilleiro de toda España morto en combate, uns relatos e unha historiografía que adoitan presentalo como un loitador solitario nese momento, que se limitaba a resistir, "un home que esperaba", como escribiu Carlos G. Reigosa no seu Fuxidos de sona. Con Ou Piloto, ou último guerrilleiro (Hércules de Edicións) Afonso Eiré rompe esa visión: nin inactivo nin illado, José Castro Veiga contaba na comarca de Chantada cun importante apoio social, que Eiré ennumera en ata 105 casas que lle daban acubillo e recursos, un carácter social da guerrilla galega no seu conxunto que axuda a desmontar tamén a imaxe de Galicia como un territorio totalmente sumiso ao franquismo.

Afonso Eiré presenta a súa obra este xoves na Coruña, ás 20 horas na Fundación Rodríguez Igrexas (Rúa Cordelería, 32-A), nun acto organizado pola Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica dá Coruña, e no que participarán o alcalde Xulio Ferreiro, o historiador Emilio Grandío e o editor Francisco Rodríguez Igrexas. Un libro con documentos e materiais inéditos e cun formato que se sitúa a medio camiño entre o ensaio e a novela, no que emerge o intenso traballo de documentación realizado por Eiré durante anos, incluídas ducias de entrevistas: "Quixen darlles voz ás fontes, para que sexan os protagonistas. Non é novela nin é ensaio, quixen que xente que habitualmente non lería un ensaio histórico interesásese por isto, como se lese unha novela de acción", destaca o autor. Eiré sinala a importancia dos traballos de investigación que se están realizando de xeito local, acudindo ás fontes, e que rompen coa "distorsión e contaminación da propaganda existente en boa parte da historiografía sobre este tema", denuncia.

A figura de Ou Piloto quedou como mito, asociado a esa etiqueta do 'último guerrilleiro', pero o teu libro mostra que era pouco o que sabiamos realmente sobre el, e que había moitas ideas erróneas. Por que non se estendeu máis o coñecemento sobre el?

Dixo Armand Balsebre que o silencio imposto á memoria dos guerrilleiros desde os anos 60 reuniu, paradójicamente, no mesmo lado a visión do PCE e a do aparello propagandístico de Fraga Iribarne. Sen iso non se entende a imaxe que quedou da guerrilla galega. O propio Balsebre di que existiu unha 'amnesia xeral' cara á causa guerrilleira por parte do PCE. Iso é o que leva a que a figura do Piloto fósese desvanecendo, malia ser o último guerrilleiro do Estado morto en combate. Tampouco se conta que a guerrilla galega foi a primeira de todo o Estado en autoorganizarse, en 1942, e que o fixo tres anos antes que o resto. O propio PCE toma a organización da guerrilla galega como exemplo para todo o Estado.

Tamén se di sempre que era un guerrilleiro que xa non exercía como tal, e que se limitaba a resistir, de forma solitaria...

É que tampouco se conta a verdade cando se di que Ou Piloto xa non era guerrilleiro, porque estaba só ou porque había anos que non realizaba ataques armados. Isto é descoñecer o que era a guerrilla e a actividade dos guerrilleiros. A guerrilla facía máis cousas ademais de atentados; a guerrilla distribuía panfletos, entrevistábase con xente, protexía e organizaba aos veciños para evitar a represión. A represión nos lugares nos que actuaba Ou Piloto foi moito menor que noutras partes de Galicia, malia ser un lugar onde triunfara a Fronte Popular. En 1963 Ou Piloto publica e difunde un manifesto dirixido ao pobo galego (que ata se distribuíu nas cidades), no que chamaba aos comunistas e a todos os antifranquistas a facer unha folga xeral: ?Franco, treme, treme de medo, porque a folga xeral política vaiche a colgar do valado do Retiro?. Nos últimos anos de actividade de Ou Piloto estaban celebrando a campaña dos 25 anos de paz, e non lles conviña para nada que existise a guerrilla e que se falase dela.

Cal era o seu apoio social na zona?

Había 105 casas da zona de Chantada que lle daban apoio a Ou Piloto. E a súa importancia continuou máis aló da súa morte. Eu crieime coa figura de Ou Piloto, para min era un heroe. Antes de coñecer ao Capitán Trono, a Rede Ryder, ao Llanero Solitario ou a Roy Rogers, para min o heroe era Ou Piloto, que era o que escoitaba todos os días. Pero ata que escribín o libro non me decatei dalgunhas cousas que sempre había ter diante do nariz. Cando comezamos a montar as Comisións Labregas en Chantada en 1973, tivemos un éxito impresionante: en plena clandestinidad en tres meses fixen máis de 100 afiliados. Cando es mozo pensas que es un fenómeno, pero despois deime conta de que toda esa xente estaba relacionada coa guerrilla e con Ou Piloto. E esa xente é a que nos permitiu facer en 1976 a primeira gran tractorada de todo o Estado, na que só quedaron cinco tractores sen saír á manifestación. Entón non me decataba, pero estaba todo aí.

Ese apoio social pode verse noutras cousas. Por exemplo, a guerrilla en Málaga, Asturias, Cantabria..., lugares onde era moi forte, foise desfacendo por culpa das delacións internas. Esas delacións en Galicia case non existiron. Iso nunca se di sobre a guerrilla galega. Outro exemplo do apoio social da guerrilla en Galicia podémolo ver en comparación con Catalunya: cando matan ao último guerrilleiro catalán, Ramón Vila, en 1963, os veciños non deixan que sexa enterrado no cemiterio; en cambio Ou Piloto si é enterrado no camposanto, o cura rézalle o responso e os veciños vanlle a poñer flores. Os guerrilleiros galegos non eran maquis, como noutros sitios. A guerrilla galega estaba nas casas, reuníase nas casas, non no monte. Pero cal é a outra diferenza? Que en Catalunya Ramón Vila ten un museo e aquí Ou Piloto, unha figura esencial, está abandonada á súa sorte.

Crees que cambiará nos próximos anos a visión que se ten sobre a guerrilla galega e o seu recoñecemento?

Espero que si. A Diputación de Lugo fixo unha exposición que está indo por todos os concellos. E o documental Ou Piloto, do que son guionista, tamén se está vendo en moitos sitios, e cun éxito tremendo. Tamén o libro estase vendendo moi ben e estame gustando especialmente que a algunhas presentacións estea indo xente que son fillos ou netos das persoas que axudaron á guerrilla. E iso significa que aínda que esa relación nunca se exteriorizara, si que nas casas falábase do tema e esa memoria quedou aí.

Os franquistas que se converteron en duques

 

A CRMH pídelle ao rei Felipe VI que, tal e como fixo coa súa irmá, tamén lle retire os títulos nobiliarios concedidos polo seu pai e por Franco a destacados fascistas.

Galicia Confidencial | A Coruña | 22/06/2015

Carmen Polo, filla de Franco e duquesa de Franco; Arias-Navarro, co Ducado de Mola, o Marqués de Queipo de Llana o Marqués de San Leonardo de Yagüe, o Duque de Carrero Branco, o Marqués de Dávila, o Conde do Alcázar de Toledo, o Marqués de Varela San Fernando, o Marqués de Somosierra, o Duque de Calvo Sotelo, o Marqués de Kindelán e o Marqués de Saliquet. E así, ata quince personalidades relevantes do franquismo que foron premiados cun título nobiliar por Franco e polo ex monarca español Juan Carlos I.

 

Por iso, a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña (CRMH) pediulle ao seu sucesor e fillo, Felipe VI que retire estes títulos pola súa clara vinculación co franquismo. E é que agora, din, non hai escusa tras coñecer que retirou á súa irmá o título de duquesa.

 

Deste xeito, apuntan que o monarca español pode utilizar "a mesma potestade" que a empregada para retirar á infanta Cristina "o título de Duquesa de Palma". “Eses títulos foron dados a xente que participou no levantamento contra o réxime constitucional e democrático da II República, cometeron crimes contra a humanidade ou ocuparon importantes responsabilidades políticas na ditadura".

 

A CRMH considera "unha ofensa ás vítimas da ditadura franquista" e "unha auténtica vergoña para España" e pregúntase se en Alemaña ou Italia sería posible "a existencia de distincións honoríficas aos descendentes de Hitler ou Mussolini". Censura que "algunhas persoas implicadas na represión criminal da ditadura franquista e no asasinato de miles de persoas" reciban o recoñecemento de "Grande de España".

 

En total son quince os títulos que pide retirar, en primeiro lugar o Ducado de Franco concedido polo rei Juan Carlos I á filla de Francisco Franco, Carmen Franco Polo. Outro vinculado á familia Franco é o Señorío de Meirás, que desapareceu cando morreu a viúva do ditador, Carmen Polo, pero que recuperou o seu neto Francisco Franco Martínez-Bordiú.

 

Varios destes títulos concedéronse a título póstumo e hoxe están extintos aínda que a nivel oficial os titulares son xerais do bando sublevado na Guerra Civil ou cargos políticos vinculados á ditadura, como o caso do Duque de Primo de Rivera, que ostenta o fundador da Falanxe Española, José Antonio Primo de Rivera.

 

As placas do rueiro que nunca luciron

Modelo de nova placa, co novo e o vello nome da rúa.



Os letreros comprados polo Concello en 2010 por 73.000 euros para retirar a simboloxía franquista seguen esperando a súa estreo

David Fontán | A Coruña 22.06.2015
O Concello aprobou en 2009 a eliminación da simboloxía franquista das rúas da Coruña e o Goberno local, entón en mans do PSOE, ata encargou a unha empresa as placas e banderolas que ía instalar e que non chegaron a ser estreadas

En setembro de 2009, o Executivo local, con Javier Losada á fronte durante aquel mandato, levaba ao pleno unha proposta para a eliminación da simboloxía franquista na cidade. A medida xa fora posta en práctica en moitos outros municipios, en consonancia coa lei de memoria histórica que o Goberno de Zapatero aprobara dous anos antes. A Coruña non era, xa que logo, punta de lanza neste asunto.

 

Os votos a favor de PSOE e BNG, que conformaban o Goberno municipal, levaban adiante a proposta. O PP, único grupo na oposición, mostraba a súa negativa escudándose en non ser consultado achega do tema.

Trala aprobación dos cambios, o Concello decidiu encargar a unha empresa a realización dunha serie de placas dobres que incluirían o novo nome, sobre un espazo maior, e o antigo xusto debaixo. O contrato, por valor de algo máis de 73.000 euros, chegouse a executar baixo a esixencia de que a empresa entregase o material -150 placas para inmuebles e 40 banderolas- nun prazo máximo de dous meses. Con todo, pasaron case seis anos e das placas, nin rastro. Nin sequera han ter a sorte de ver a luz do sol, excepto algún caso curioso como o dos letreros da avenida de Oza, nome elixido para substituír o de avenida de General Sanjurjo. En novembro de 2010, estas placas chegaron a lucir durante unhas horas antes de deixar paso, de novo, aos seus predecesoras "por faltar un trámite administrativo", en palabras do Goberno local de entón.

Aquela rectificación chegou ás portas das eleccións municipais de 2011. O PSOE coruñés intentaba entón evitar polémicas co fin de manter o sector máis conservador do seu electorado, á vez que buscaba salvagardar o pacto co BNG por si finalmente era necesario de novo para formar goberno. A renovación das placas "farase cando toque, non se pode precisar", afirmaban os socialistas ao final daquel mandato. Pero non se precisou e tampouco tocou. A maioría absoluta do Partido Popular, con Carlos Negreira á cabeza, botou por terra calquera reedición do pacto de goberno e, de paso, a postergada modificación do callejero, que unha legislatura despois segue igual que estaba, en punto morto.

A reforma afectaba a placas honoríficas, estatuas e ata cadros e relevos no Concello, pero tamén ao callejero da cidade. Segundo o reglamento, un é merecedor de dar nome a unha rúa polos seus feitos, para que as súas accións sexan repetidas polas xeracións futuras.

Unha comisión de expertos designada polo propio Goberno local, da que participaron historiadores e investigadores do período franquista, foi a encargada de decidir que símbolos debían ser retirados e que viales debían modificar o seu nome. 22 rúas, entre elas General Sanjurjo ou División Azul, foron escollidas pola comisión para variar a súa denominación, o que provocou que as familias de personaxes como Millán Astray ou Juan Canalejo recorresen en varias ocasións a medida, ata que finalmente o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia avaló as decisións tomadas no pleno e desestimó, en última instancia, os recursos.

A retirada da simboloxía franquista volveu saír á palestra nos meses previos ás eleccións municipais do pasado mes de maio. A candidata do PSOE á Alcaldía, Mar Barcón, prometeu que de ser alcaldesa retomaría a media aprobada polo seu partido en 2009 e renovaría, por fin, o callejero. O BNG sempre mostrou o seu compromiso neste asunto, mentres que Marea Atlántica, formación que goberna o Concello durante este mandato, levou esta cuestión no seu programa e comprometeuse a retirar a simboloxía franquista da cidade.

A difícil tarefa de explicar como é posible vivir na rúa División Azul

E. E. A Voz . A Coruña, 28 de maio de 2015

Fai non moito un veciño explicaba, sobre o terreo, alá entre Juan Flórez e o Gurugú, o difícil que resulta de explicar, fose A Coruña, que un vive en cálea División Azul. O nome dese corpo militar enviado por España a apoiar a Hitler segue no rueiro. «Non che imaxinas o difícil que é facer un pedido en Barcelona e dar a túa dirección para que che manden un paquete, pregúntanche que pasa na Coruña para que manteñan iso e non sabes que dicir», conta.

 

O desa vía foi un dos exemplos citado polo próximo alcalde coruñés, Xulio Ferreiro, para aclarar a necesidade dunha reforma que ata agora non só se fixo amodo, senón con estrañas idas e voltas. Xeneral Sanjurjo, por exemplo, chegou a vivir unhas horas como avenida de Oza, pero volveu ao momento anterior rapidamente baixo a escusa de que non se rematou o expediente. O Gómez Zamalloa, onde convive esa placa con outra que puxeron os veciños con Costa dá Unión, recorda Manel Monge, integrante da comisión para a memoria histórica.

 

No mesmo paquete de cambios pasarán tamén a ter o seu nome segundo a toponimia oficial en galego as moitas vías que aínda non a teñen. En pouco tempo a avenida de Arteijo, a rúa Mellid e Villa de Lage serán rebautizadas.

Ferreiro fará cumprir a Lei de Memoria Histórica de forma inmediata: O primeiro cambio, o rueiro

 

E. Eiroa - A Coruña / A Voz, 28 de maio de 2015

Tras moitas idas e voltas, moitas peticións da Comisión pola Recuperación dá Memoria Histórica e algunhas viaxes ao pleno con maior ou menor fortuna, a Marea acabará coas decisións de décadas e as indecisións de anos: do rueiro coruñés serán eliminados todos os nomes de rúas e prazas do franquismo que quedan.

 

«Ou que me sorprende é que se poña en solfa ou cumprimento dá lei», dixo o alcalde, Xulio Ferreiro, en referencia á extrema lentitude municipal -ata agora- para substituír esa trintena de nomes por outros novos.

 

Hai escasamente un mes o Valedor do Pobo daba a razón a un veciño que pedía que se borrase o nome da praza Xeral Mola e substituísese por outro. Aínda non se cambiou. Si se fixo, con contagotas, nalgúns casos. A praza do Xeneral Cánovas da Cruz chámase agora do Parrote e no monólito de Alfonso Molina hai tempo xa que non existe a placa que rezaba viaduto do Generalísimo. Nin está alí nin no rueiro. Pero faltan moitos máis cambios por facer: Alférez Provisional, os Caídos, Gómez Zamalloa, cabo Santiago Gómez, Alférez Provisional, Pérez Ardá ou Sanjurjo de Carricarte, ademais de cinco colexios e dous símbolos: o escudo preconstitucional da vidreira de María Pita e un busto de Sanjurjo de Carricarte. Agora tócalle a quenda ao rueiro.

Antología do voto do medo en Galicia: Do terrorismo á incautación de terras

 

Traducción Estación Atlántica

 

A proximidade das eleccións, sobre todo si implican posibilidade de cambio político, agudiza o enxeño dalgunhas formacións para axitar o voto do medo. O PP galego céntrase agora en Venezuela, pero antes axitou outros terrores electorais

 

El Diario.es David Lombao  20/05/2015

É un clásico electoral. A proximidade de eleccións, sobre todo si estas traen consigo a posibilidade dun cambio político, agudiza o enxeño dalgunhas formacións políticas para axitar o voto do medo, advertencias que se mesturan coas peticións de voto e que, en moitas ocasións, teñen pouco ou nada que ver coa realidade. Esta técnica, tan vella como o propio procedemento electoral, ten en Galicia algúns fitos singulares aos que nos últimos días estase engadindo o empecinamiento de Alberto Núñez Feijóo por ameazar varias veces ao día coa posibilidade de que múltiples concellos acaben converténdose en "pequenas Venezuelas" si despois do 24-M acceden aos seus gobernos distintas forzas da esquerda. Pero antes houbo outros.

Aínda que sería posible realizar unha antología do medo electoral desde os comezos da andadura autonómica un posible inicio do percorrido polos terrores máis recentes é o comezo da década pasada, cando o último e atribulado goberno de Manuel Fraga vía cada vez máis próxima a posibilidade de que unha coalición de socialistas e nacionalistas puidese ascender ao poder. Nun clima político cada vez máis convulso e con crecentes protestas sociais por conflitos como as vacas tolas, a xestión do Prestige ou a guerra de Irak o entón presidente da Xunta afrontaba as eleccións municipais de 2003 advertindo de todo un caos si, como despois sucedeu, PSdeG e BNG desbancaban aos candidatos populares dalgunhas destacadas alcaldías.

Neste contexto, Fraga advertía de que un goberno do PSdeG equivalía a un goberno dos "comunistas", tendo en conta que o partido que dirixía Emilio Pérez Touriño dicía que "quere acabar cos burgueses". Maiores eran as advertencias para o BNG, que na altura xa compartía goberno cos socialistas en concellos como Lugo ou Santiago. O Bloque, dicía o titular da Xunta, "quere poñer un muro en Pedrafita [límite con Castilla e León]" e si gobernaba en Galicia seguiría o modelo "dalgúns vascos" que "queren co terrorismo mellorar o país".

Algo tan grave como o terrorismo foi outra das ferramentas de campaña do propio PP dous anos máis tarde, cando se impuxeron os dictados da dirección estatal do partido que levaron a Fraga e a adiantar as eleccións ao 19 de xuño de 2005. Mentres as enquisas auguraban a perda da maioría absoluta unha asociación de vítimas do terrorismo aseguraba en roda de prensa na Coruña que, si o PP perdía a Xunta, "deica pouco teremos aquí a ETA". Pouco despois Fraga era preguntado respecto diso por Iñaki Gabilondo na Cadea SER e ratificaba a ameaza: "Unha coalición PSdeG-BNG podería facilitar a chegada do terrorismo a Galicia", sentenciaba o patrón da dereita.

Panfletos 'anónimos' sobre a incautación de terras
Menos de catro anos logo daquelas advertencias de Fraga o electorado galego foi chamado de novo ás urnas para renovar o Parlamento. As carreira previa ás eleccións autónomicas de 2009 foi unha das máis duras que se recordan. Así, por exemplo, no primeiro día da campaña moitos carteis electorais das forzas que sustentaban ao goberno apareceron acompañados por outros do PP que, coas cores corporativos do PSOE, atacaban con dureza a xestión de Touriño e Quintana. Nos días seguintes sucedéronse as filtraciones, os anónimos dirixidos aos medios de comunicación, os correos e as noticias falsas e ata a difusión dun accidente de tráfico do vicepresidente da Xunta que nunca sucedera.

Cando faltaban tres días para a cita coas urnas en varias localidades da provincia de Ourense difundíronse panfletos que, con ningún logotipo e abundantes faltas gramaticales, alertaban dunha supostas perversas intencións de socialistas e nacionalistas. "Quéresche quedar sen as túas leiras?", preguntaba o encabezado do escrito, cuxa impresión e difusión foi atribuída ao PP. "Si goberna o BNG e o PSOE pódenche quitar as túas terras e darllas a outros coa escusa de que non as traballas", continuaba o texto. "Si goberna o BNG e o PSOE non podes vender e comprar as túas leiras libremente", agregaba, antes de citar varios artigos da lei do Banco de Terras, que o PP despois desenvolveu no Goberno. "O PSOE e o BNG queren quedarse coas túas terras", "en defensa da liberdade e da propiedade das túas leiras, o 1 de marzo di non ao bipartito", culminaba.

O perigo radical e/ou bolivariano

Nas seguintes convocatorias electorais sucedéronse as vitorias do PP e, se cadra por iso, o partido da dereita afrouxou o discurso do medo, polo menos en Galicia. Así, por exemplo, na campaña autonómica de 2012 tanto Feijóo como Rajoy apenas pasaron das apelaciones máis ou menos genéricas a infundir temor sobre un posible goberno bipartito ou tripartito. "Galicia non está para bromas", dixo Rajoy na praza de touros de Pontevedra, mentres Feijóo axitaba sen excesiva paixón a pantasma da presunta "imposición" do idioma galego.

Pero chegou Podemos e todo cambiou. As eleccións europeas supuxeron un duro golpe ao bipartidismo en todo o Estado e en Galicia trouxeron consigo o menor número de votos ao PP dos últimos vinte e cinco anos. Neste contexto, a formación das 'mareas' municipais e a posible consecución de gobernos de esquerda tralo 24-M levou aos populares a instalarse de novo no discurso do medo, agora asentado nunha suposta chegada aos municipios de gobernos "radicais", "separatistas" ou "bolivarianos".

Adeus ao medo a falar

Traducción Estación Atlántica

La Opinión da Coruña - R. Prieto - A Coruña 17.05.2015

Milicianos, republicanos, guerrilleiros, enlaces da guerrilla, presos políticos e sociais, mulleres sometidas a humillacións, exiliados... Ao filme 'Vencidos', o primeiro na historia do cine documental no que se unen os testemuños de vítimas do franquismo, seguiralle un novo traballo sobre a represión trala Guerra Civil. O interese nesta parte silenciada da historia parte de dúas universidades de Reino Unido. Profesores en Montfort e Canterbury trasladáronse esta semana a Galicia para gravar o testemuño de familiares e colaboradores da Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica.

Silencio. Durante décadas, o medo dos represaliados durante a ditadura e das súas familias obrigou a pechar baixo chave a memoria. Non se falaba en casa do ocorrido a noite na que os falangistas irromperon de madrugada para levarse ao pai, o tío ou ata ao fillo. Canto menos en público. Non poucos fillos e netos decatáronse hai pouco da verdadeira historia da súa familia, a que sepultou aos seus en tapias de cemiterios, cunetas ou montes.

Aínda hai medo a desenterrar a realidade daqueles anos, oculta durante décadas baixo mitos e mentiras e que perduró logo da Guerra Civil e durante a ditadura. Pero agora as súas voces empezan a escoitarse. O traballo de voluntarios da Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica (ARMH), grupo orixinario do Bierzo leonés promotor das primeiras exhumaciones do franquismo en España, permitiu que desde fai anos fálese da ditadura, empécense a limpar feridas, rómpase co medo e co silencio dos anos de represión.

Silencio. Esa palabra volveu escoitarse repetidamente durante esta semana en varias localidades galegas marcadas pola ditadura. Pero nesta ocasión non foi por medo a falar, senón para dar voz a quen durante décadas mantiveron escondida a historia dos seus familiares perseguidos ou sepultos nunha fosa común.

Documental
Galicia é o primeiro escenario dun documental que comezaron a gravar esta semana profesores das universidades de Montfort e de Canterbury, en Reino Unido, para dar a coñecer o traballo da ARMH e difundir o traballo realizado desde que na primavera de 2002 abriron a primeira fosa con vítimas do franquismo, en Priaranza del Bierzo. Na comunidade galega, a primeira exhumación realizouse en Portomarín (Lugo), onde se recuperaron os restos do exalcalde Severino Rivas, fusilado en outubro de 1936.

Investigación, identificación de familiares, tarefas de exhumación, entrega de restos aos achegados, atención ás familias, homenaxes... Os profesores de Comunicación Stuart Price, da Universidade de Montfort, e Ruth Sanz-Sabido, da Universidade de Canterbury, iniciaron na Coruña e Lugo a grabación dun documental que continuará noutros puntos de España con entrevistas a membros da ARMH e familiares de vítimas do franquismo. Na Coruña, o equipo de grabación entrevistou a Carmen García Rodeja, membro da Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica, e a unha voluntaria do colectivo, Gloria Soneira, que explicou os motivos que lle levaron a colaborar co equipo de historiadores, arqueólogos e forenses da ARMH.

"A idea do documental xurdiu porque Stuart é un estudioso da Guerra Civil española e Ruth porque empezou a entrevistar a xente do seu pobo e viu a cantidade de xente que tanto ten que contar sobre a represión", apunta García Rodeja.

Na axenda de entrevistas do equipo, tamén estiveron varios denunciantes que se sumaron á querella promovida en Arxentina polo galego Darío Rivas, fillo do exalcalde de Portomarín paseado en outubro de 1936, para que a Xustiza investigue a represión durante o franquismo. Antonia Fraguela, Ester García Portela e Celsa Díaz Cabanela relataron en que situación están as vítimas da ditadura, as súas vivencias e o que supuxo para elas poñer a denuncia. E pecharon o seu grabación en Galicia cunha entrevista a unha portavoz da familia Montes, que explicou o "heroico" traballo da organización das fugas por mar nas que se salvaron máis de 500 homes.

O obxectivo dos promotores deste documental, que se gravará noutras localidades do país, é doalo á Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica e proxectalo en gran número de lugares, así como difundilo nas redes sociais. Só dando voz a quen durante anos estiveron en silencio pódese desenterrar o medo e curar as feridas que máis de 70 anos despois aínda non se pecharon.

A Policía interrompe un acto do BNG para pedir o cumprimento da Lei da Memoria Histórica

Traducción Estación Atlántica

 

Os axentes identificaron a Xosé Manuel Carril, candidato nacionalista, por colocar un folio co nome alternativo debaixo da placa da rúa General Mola. Hai unha veintena de medidas neste sentido no seu programa

La Opinión A Coruña - Redacción 10.05.2015
A Policía interrompeu esta mañá un acto simbólico do BNG que reivindicaba o cumprimento da Lei da Memoria Histórica. Xosé Manuel Carril, candidato nacionalista á Alcaldía, os seus compañeiros de lista e algúns militantes dispoñíanse esta mañá a realizar un acto reivindicativo polo cumprimento da Lei da Memoria Histórica, pero o xesto foi impedido por efectivos das policías Local e Nacional.

 

O portavoz do grupo municipal da oposición colocou un folio co nome 'Fonte de Santo André' , xusto debaixo da placa da rúa General Mola , para recordar que hai moitas vías da cidade con referencias franquistas, no momento no que foi identificado polos axentes.

 

A formación nacionalista recordou que no seu programa para as eleccións do 24 de maio leva, en colaboración coa Comisión para a Recuperación da Memoria Histórica, unha veintena de propostas encamiñadas á supresión da simboloxía franquista da Coruña, cidade que agora mesmo considera "a capital" do incumplimiento neste sentido. Piden executar o que xa foi aprobado en pleno municipal do 7 de setembro de 2009. Entre as súas medidas están a retirada do escudo da vidriera da escaleira do Palacio de María Pita, dos retratos dos alcaldes desa época e da distinción de Manuel Fraga como fillo adoptivo, ademais do cambio nos nomes de diversas rúas. Todas estas medidas completaríanse coa aposta pola investigación da historia de "A Coruña como cidade galega universal" e por poñer en valor o Día dá Galiza Mártir e a significación do Estatuto do 36.

Fernando Souto, número 8 da lista do BNG para estas municipais, aproveitou o acto para facer unha semblanza do xeneral Mola, persoa á que está dedicada agora mesmo esta vía: "Este home deu a orde de que a violencia debía ser extrema e que tiñan ser fusiladas as persoas que non pensasen como os franquistas".

 

17 de maio. Galego, garantía de futuro

 

17 de maio: Galego, garantía de futuro. Maniféstate pola lingua!



Manifesto: Galego, garantía de futuro

Asina o manifesto

 

Queremos Galego convoca actos na Coruña, Ferrol, Foz, Lugo, Ourense, Pontevedra, Santiago e Vigo

 

Terán lugar ás 12h. O lugar irase confirmando na web

www.queremosgalego.org

Descarga aquí as imaxes da convocatoria

Imaxe do cartaz
(jpg)

Imaxe para facebook e twitter

 

Carlos Negreira, alcalde da Coruña evita entrar en "polémica" pola denuncia de símbolos franquistas

O presidente do PP na Coruña e alcalde, Carlos Negreira. EFE/Arquivo

Traducción Estación Atlántica

EFE | 29 Abril 2015 -

O alcalde da Coruña, Carlos Negreira, asegurou hoxe, en relación á denuncia dun avogado madrileño pola presenza de símbolos franquistas na cidade, que "as polémicas deste tipo" déixaas "para outros" porque este é un tema que se arranxará na cidade".

En declaracións aos xornalistas tras presentar as súas propostas para a área de Administración Pública de cara ao próximo mandato como candidato á reelección, Negreira confesou ver nos medios de comunicación dita denuncia ante a que manifestou que "os de Madrid téñennos pouco que ensinar aos de Coruña".

"Respecto moito que veña alguén de Madrid, de Bruxelas, de Estados Unidos ou de Alemania a poñer denuncias aquí na Coruña", continuou, e ha emplazado "a ver o que resulta" deste proceso xudicial.

O regidor popular dixo que cando teña coñecemento da denuncia contra el contestaraa, e recordou que xa hai unha demanda interposta sobre este asunto pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica (CRMH) da Coruña.

Nela, a CRMH insta ao Concello a que retire máis dunha veintena de símbolos franquistas en rúas, prazas ou avenidas en virtude dun acordo municipal e a tenor da Lei de Memoria Histórica.
 

"Veremos o que acontece", afirmou o alcalde, que insistiu en que o seu interese céntrase en "atender as prioridades dos cidadáns".

O Concello preguntará aos veciños si queren cambiar o nome de General Mola

 Plaza General Mola / Foto Carlos Pardellas 

Traducción Estación Atlántica

O Valedor do Pobo, a petición dun veciño, recomenda modificar o callejero da Coruña para cumprir a lei da memoria histórica

La Opinión A Coruña - Redacción | A Coruña 18.04.2015
O Concello realizará un informe sobre a denominación que prefiren os veciños da praza do Xeneral Mola. O alcalde, Carlos Negreira, aceptou a proposta do Valedor do Pobo de cambiar o nome polo de praza Fonte de San Andrés, tal e como reclama un dos residentes. O veciño esixiu ao Concello en reiteradas ocasións que cumpra a lei da memoria histórica, á vez que destaca que o Xeneral Mola xa ten unha rúa co seu nome.

O coruñés, que recibiu o amparo do Valedor do Pobo, insiste en que o militar non tiña "vinculación coa cidade nin ningún mérito que xustifique que o callejero oficial dedíqueselle unha rúa e unha praza", á vez que engade que honralo como organizador do movemento militar de 1936 supón "infringir a lei". O afectado tamén alegou que a denominación xera confusión, xa que se atopa xunto á rúa do mesmo nome.

Así, sostén que provoca "erros e confusións moi molestas para os veciños e para as persoas que teñen que repartir paquetes, cartas ou outros envíos, así como aos técnicos e profesionais que se desprazan para ofrecer os seus servizos".

No escrito presentado ante o Valedor, o demandante fai referencia a "contradicións" do Concello, xa que, na actualidade, a praza carece de placa oficial que indique o seu nome. Con todo, o Concello instalou un panel para recoñecer o valor artístico do edificio Casa Fonte de San Andrés, deseñado por Julio Galán.

O alcalde, na súa resposta á recomendación do Valedor do Pobo de cambiar o nome, adianta que convocará a Comisión de Honras e Distincións co obxectivo de executar a súa demanda. O veciño afectado recorda que no pleno celebrado o 7 de setembro de 2009 no Concello, aprobouse un informe proposto pola comisión de expertos do Concello para a aplicación da lei da memoria histórica. Entre outros elementos, acordouse retirar do callejero a rúa e a praza dedicada ao Xeneral Mola. Na actualidade, ese acordo do Goberno municipal non se executou.

Homenaxe e ofrenda ás vítimas do franquismo da comarca da Coruña

 

Homenaxe e ofrenda ás vítimas do franquismo da comarca da Coruña no Memorial da Avenida de Navarra 

 

Intervención musical de Xosé Taboada, e cea posteriormente

 

10 de abril ás 19:30h.

 

Organiza CRMH da Coruña

 

Estrea do documental sobre José Castro "O Piloto"

 

Estrea na Coruña o 26 de marzo do documental sobre a vida de José Castro Veiga, "O Piloto", o último guerrilleiro antifranquista.

 

Na Fundación Rodríguez Iglesias (rúa Cordelería, 32, A Coruña, a carón do antiguo Cine Goya).

 

Organizado por CRMH da Coruña

Resposta ao coronel Fernández Navarro

O coronel Navarro, ante un retrato de Franco, o día en que foi destituido
Foto e texto da foto de La Opinión A Coruña 9/7/09

Traducción Estación Atlántica

 

Cartas dos lectores

La Opinión A Coruña - Cándido Barral Alvarellos 15.03.2015

Con estupefacción leo a entrevista entreverada dun cinismo prepotente e sarcástico non desprovisto de crueldade, á que don Lorenzo Fernández sométese na OPINIÓN o pasado xoves, presentado como excomandante militar da Coruña, cesado fai 7 anos por evacuar un informe sobre a lei de recuperación da memoria histórica. Informe sobre unha lei civil dun Estado e Goberno democráticos, comentado por un militar e transmitido segundo el, por unha "cadea de mando", que ha de estar constitucionalmente supeditada ao único e auténtico mando, é dicir, a autoridade civil que encarna a vontade popular.

A lei para a recuperación da memoria histórica só pretendeu lograr a dignidade dos mortos, inxusta, estúpida e gratuitamente asasinados. De forma especial, civís da retaguardia fieis á II República, militares republicanos cuxa bandeira xuraran, inocentes que fuxían descalzos dos bombardeos, anciáns que se morrían de pé polos camiños de Francia, executados por envexas en pobos e cidades, agnósticos denunciados polos curas, terratenientes que se sacudían a braceros díscolos, pobladores de cunetas e barrancos. Esixir un pouco de dignidade para aqueles que xacen sen saberse onde en contraposición daqueles a quen lles foron dados honores, medallas, distincións, bagatelas, himnos e desfiles, tédeums en basílicas cuxos columbarios, para maior inri, reenchéronse con republicanos extraídos de humildes nichos de vellos cemiterios de pobo, para os que foron a gloria dos heroes, a inmortalidad dos deuses e o incienso das divinidades.

A súa afirmación de que estes corpos han de ser igualmente recolleitos, dáse de bruzos coa formulación de igualdade que impregna a igual medida vítimas e verdugos. Gárdese as súas "boas intencións" e resérvese ese acompañamiento nos sentimentos, que soa a mero espazo de burla e mortificación, só parello á imaxe que reflicte cando se pronuncia sobre o fracaso republicano, ignorando que non ignora, que á II República matárona, non se morreu. Matárona vostedes, refírome.

Recorda señor Fernández a vella petición de don Manuel Azaña? Paz, piedade, perdón. Por favor, só un pouco do que tanto nos deben. Piedade.