Dirigida a Pilar Rojo Noguera
Petición creada por Fundación Alexandre Bóveda
A
primeira vez que os dereitos e liberdades nacionais do pobo galego foron
recoñecidas xurídica e políticamente incardináronse dentro do marco
constitucional da IIa República española, coa abrumadora maioría social
que permitiu plebiscitar o Estatuto de Autonomía galego o 28 de Xuño de
1936.
Poucas semanas máis tarde producíuse a sublevación violenta dun
segmento das forzas armadas do Estado español, instigada e apoiada por
sectores reaccionarios e organizacións políticas paramilitares de
ideoloxía fascista, contra do réxime constitucional da IIa República e
do seu lexítimo goberno, saído das eleccións democráticas celebradas en
Febreiro do mesmo ano de 1936; gañadas polo Frente Popular.
Logo desa sublevación anticonstitucional e antidemocrática, milleiros
de cidadáns e cidadás, galegos e galegas, nacionalistas ou non; mais
demócratas en todo caso, e todos e todas leais e fieis ao réxime
constitucional republicano, ás liberdades democráticas vixentes e máis
ao Estatuto de Autonomía de Galiza xa plebiscitado, foron asasinados/as
sen xuízo previo ou executados/as por sentenzas de tribunais títeres das
forzas sublevadas. Outros/as, coñecidos/as popularmente como
fuxidos/as, pasaron á resistencia armada na guerrilla antifranquista e
foron perseguidos/as durante décadas até o seu completo exterminio.
Moitos/as máis aínda padeceron o exilio e, nel, seguiron a loitar polo
restablecemento das liberdades individuais e colectivas do pobo galego e
pola reconstitución dun réxime democrático en Galiza e no Estado
español.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, figura emblemática para todas
as persoas que seguiron a loitar por esa causa no exilio até a súa
morte, inmortalizou simbolicamente no seu álbum “Galicia Mártir” a todas
as vítimas da represión fascista en Galiza durante a Guerra de España. A
máis representativa delas á súa vez, a quen Castelao adicou o seu
testamento político, o libro “Sempre en Galiza”, e máis a quen el ergueu
á categoría de símbolo de todas no seu descurso “Alba de Gloria”, foi
Alexandre Bóveda Iglesias, dirixente do Partido Galeguista, vítima dun
proceso irrisorio e aldraxante en Pontevedra e fusilado na Caeira o 17
de Agosto de 1936.
Na citada colección de estampas existe unha que foi enormemente
difundida, coñecida e comentada, que se denomina “A derradeira lección
do mestre” da que os/as coetáneos/as de Castelao, os/as seus/súas
colaboradores/as, persoas que coñeceron e que mesmo estiveron ao pé del
nos momentos nos que éste compuxo o álbum, afirmaban que a persoa que
xace morta no chan ten a faciana e os trazos exactos de Bóveda.
Castelao fíxolle así unha primeira homenaxe a un home cristián e
crente que á hora de tomar unha decisión entre as súas crenzas
individuais, aplicadas miméticamente aos esquemas ideolóxicos, sociais e
políticos da época, ou a lealdade ao seu país, optou por manterse fiel
ao insobornábel compromiso político de liberdade da súa Patria.
Bóveda fixo da Vila de Pontevedra un escenario privilexiado para
desenvolver os seus proxectos. Alí uníronse Castelao e Bóveda e xuntos
participaron de andainas sociais, culturais e políticas nunha das etapas
máis fecundas da historia da cidade capitalina: fixeron parte da Coral
Polifónica; colaboraron no proxecto reformista de Daniel de la Sota
-Presidente da Deputación de Pontevedra-, do que xurdirían empresas de longo percorrido coma o Museo de Pontevedra, a Misión Biolóxica de
Galiza -dirixida por Cruz Gallástegui Unamuno-, as Pensións Artísticas
da Deputación -que deron unha extraordinaria xeración de artistas-, mais
sobre todo a Caixa de Aforros Provincial de Pontevedra, obra persoal
dun novísimo Alexandre Bóveda, que en 1930 foi nomeado primeiro Director
da institución con tan só 26 anos.
Alexandre Bóveda, xunto a Lois Tobío, Carvalho Calero e Vicente
Martínez-Risco, foi o vertebrador do Anteproxecto de Estatuto que
elaborou o Seminario de Estudos Galegos; defendéndoo na decisiva
Asemblea de Concellos celebrada en Compostela do 17 ao 19 de Decembro de
1932, e asumindo a responsabilidade e a tarefa histórica de impulsar o
laborioso proceso de aprobación do propio texto estatutario, culminado
finalmente co apoio cidadán maioritario no referendo do 28 de Xuño de
1936.
Logo do levantamento militar fascista de Xullo de 1936, Bóveda foi
xulgado no Salón de Plenos da Deputación Provincial de Pontevedra e,
acusado de traizón, foi condenado a morte; cumpríndose a sentenza co seu
fusilamento na mañá do 17 de Agosto de 1936 na Caeira (Poio). Esta
condena a morte e o posterior asasinato de Alexandre Bóveda constitúen
unha inxustiza histórica que debe ser reparada mediante a recuperación e
a rehabilitación institucional da súa figura, así como a divulgación do
seu inxente traballo a favor da causa da liberdade, da democracia e do
progreso de Galiza.
Nos últimos anos sucedéronse distintos acordos institucionais que
tiñan como obxectivo o recoñecemento da figura humana e política de
Alexandre Bóveda: a homenaxe institucional do Concello de Poio, o
nomeamento por aclamación como Fillo Predilecto de Ourense, adoptado na
Corporación Provincial ourensá, e máis recentemente o nomeamento de
Fillo Adoptivo da Cidade de Pontevedra, xunto coa concesión da medalla
de ouro de Pontevedra, polo que, con esta petición, demandamos do
Parlamento de Galiza que honre a todas as persoas mártires da liberdade
na Historia do pobo galego, institucionalizando como Día da Galiza
Mártir o 17 de Agosto, cabodano da morte de quen Castelao converteu en
símbolo de todas elas, o cidadán galego Alexandre Bóveda Iglesias, e
máis a rehabilitación pública e política do propio Bóveda e de todos/as
os/as mártires da liberdade que él mesmo simboliza na memoria histórica e
democrática do noso pobo.
O Parlamento é a Cámara de representación de todos os galegos e
galegas e, daquela, demandamos dela que recoñeza a Bóveda e a todos/as
os/as mártires galegos, como unha institución que represente
verdadeiramente ao noso pobo, na referencia aos valores humanos e
democráticos que fican mentados.
Por todo o anterior, ao abeiro do disposto no Artigo 4.1 da Lei
Orgánica 4/2001, de 12 de Novembro, reguladora do Dereito de Petición,
instamos ao Parlamento de Galiza:
.- A declarar e instituir como “Día da Galiza Mártir” o día 17 de
Agosto de cada ano, con carácter de celebración nacional na Comunidade
Autónoma de Galiza e xornada non laborábel no seu ámbito territorial, en
memoria e homenaxe de todos/as os/as cidadáns e cidadás galegos/as que
deron a súa vida ou padeceron o exilio por defenderen as liberdades e
dereitos democráticos e nacionais do pobo galego, plasmados dentro do
marco constitucional daquela vixente, no 1o Estatuto de Autonomía de
Galiza, plebiscitado o 28 de Xuño de 1936.
.- A incoar a revisión do proceso seguido e condena a morte ditada contra o dirixente
do Partido Galeguista, Alexandre Bóveda Iglesias, por un tribunal das forzas antodemocráticas sublevadas contra do réxime constitucional da
IIa República española, e executada en Poio o día 17 de Agosto de 1936.
.- A rehabilitar, de xeito institucional, pública e políticamente a
figura de Alexandre Bóveda Iglesias e, simbólicamente expresada nela, a
de todos/as os/as cidadáns e cidadás mortos/as en Galiza, a partires de
Xullo de 1936, en defensa da mesma causa pola que foi executado Bóveda.
.- A promover institucionalmente a celebración de actos protocolares
da devandita rehabilitación pública e política para o primeiro “Día da
Galiza Mártir” que se conmemore.
Pontevedra, 17 de Agosto do 2013.
